नवी दिल्ली: तीन एस-400 ट्रायम्फ सिस्टीमच्या संरक्षणात्मक चाप, प्रतिबंधकता आणि दंडात्मक क्षमतेने प्रभावित होऊन, भारत अतिरिक्त लांब पल्ल्याच्या हवाई संरक्षण प्रणाली खरेदी करण्याचा विचार करत आहे. भारत रशियाकडून नवीन एस-500 प्रणाली प्रत्यक्षात खरेदी करण्याच्या शक्यतेचा विचार करत आहे. एस-400 च्या करारावर स्वाक्षरी करताना भारतीय हवाई दलाला यात रस होता. संरक्षण आणि सुरक्षा आस्थापनेतील सूत्रांनी सांगितले, की 2018 मध्ये पाच एस-400 सिस्टीमसाठी स्वाक्षरी केलेल्या करारात अतिरिक्त पाच सिस्टीमसाठी फॉलो-ऑन क्लॉज होता. फॉलो-ऑन क्लॉजचा अर्थ असा आहे, की त्याच किमतीत किंवा डॉलरच्या मूल्यात वाढ आणि महागाईचा खर्च लक्षात घेता अधिक सिस्टीम खरेदी करता येतात.
सूत्रांनी पुढे सांगितले, की अधिक एस-400 किंवा एस-500 सिस्टीमची आवश्यकता ही ‘ऑपरेशन सिंदूर’पूर्वी संरक्षण सचिवांनी तयार केलेल्या क्षमतांच्या यादीचा एक भाग आहे. “ऑपरेशन सिंदूरमध्ये एस-400 ने खूप चांगली कामगिरी केली आणि त्यात प्रचंड प्रतिबंधक आणि दंडात्मक क्षमता आहे. आम्ही अशाच प्रकारच्या आणखी किंवा एस-500 प्रणाल्या खरेदी करण्याचा विचार करत आहोत,” असे एका सूत्राने सांगितले.
रशियाने अद्याप उर्वरित दोन हवाई संरक्षण प्रणाली वितरित केलेल्या नाहीत, त्यांनी पुढील वर्षी सप्टेंबरपर्यंत करार पूर्ण करण्याचे आश्वासन दिले आहे, असे सूत्रांनी सांगितले. रशिया-युक्रेन युद्धात परिस्थिती कशी घडते यावर सर्व काही अवलंबून आहे आणि घडामोडींवर बारकाईने लक्ष ठेवले जात आहे. जेव्हा करारावर स्वाक्षरी झाली तेव्हा एस-400 ट्रायम्फ ही रशियन शस्त्रागारातील सर्वात आधुनिक हवाई संरक्षण प्रणाली होती. भारतीय हवाई दलाला पुढील पिढीतील एस-500 मध्ये रस होता, परंतु रशियन लोक फारसे उत्सुक नव्हते, कारण त्यांनी ते स्वतः तयार केले नव्हते. भारतीय वायुसेना प्रमुख एअर चीफ मार्शल ए.पी. सिंग यांनी एस-400 चे वर्णन “गेम-चेंजर” असे केले होते, असे म्हटले होते की ऑपरेशन सिंदूर दरम्यान, त्यांनी पाच पाकिस्तानी लढाऊ विमाने हवेत पाडली होती, तसेच सुमारे 300 किलोमीटर अंतरावर असलेल्या एका AEW&C/ELINT विमानासह, इतिहासातील सर्वात लांब पल्ला गाठला गेला होता.
8 मे रोजी ‘द प्रिंट’ने सर्वप्रथम अहवाल दिला होता, की ‘ऑपरेशन सिंदूर’ दरम्यान एस-400 प्रणालीने पहिल्यांदाच कारवाई केली होती. त्यावेळी प्रत्यक्ष हल्ल्याबाबतची माहिती राखून ठेवण्यात आली होती, कारण भारतीय वायुसेना तांत्रिक इनपुटचे विश्लेषण करण्याच्या प्रक्रियेत होती. एस-400 हे 400 किमी पर्यंतच्या रेंजमध्ये येणाऱ्या शत्रू विमाने, क्षेपणास्त्रे आणि अगदी ड्रोनदेखील नष्ट करण्यास सक्षम आहे, ज्याची ट्रॅकिंग क्षमता जवळजवळ 600 किमी आहे. ते बॅलिस्टिक क्षेपणास्त्रे आणि हायपरसोनिक लक्ष्येदेखील नष्ट करण्यास सक्षम आहे. त्याचे पूर्ववर्ती – एस-300 – च्या तुलनेत एस-400 चा फायरिंग रेट 2.5 पट जास्त आहे. प्रत्येक S-400 बॅटरीमध्ये लांब पल्ल्याचे रडार, एक कमांड पोस्ट व्हेईकल, लक्ष्य अधिग्रहण रडार आणि लाँचर्सच्या दोन बटालियन असतात (प्रत्येक बटालियनमध्ये आठ असतात). प्रत्येक लाँचरमध्ये चार ट्यूब असतात. S-400 मध्ये 400 किमी, 250 किमी, 120 किमी आणि 40 किमीच्या रेंजसह चार वेगवेगळ्या प्रकारच्या क्षेपणास्त्रे असू शकतात. लांब पल्ल्याचे (LR) रडार एकाच वेळी 100 हून अधिक उडत्या वस्तूंचा मारा करू शकते, तर डझनभर लक्ष्यांना लक्ष्य करण्यास सक्षम आहे.
Recent Comments