नवी दिल्ली: पंतप्रधान नरेंद्र मोदी यंदाच्या 22 व्या आसियान-भारत शिखर परिषदेला व्हर्च्युअल पद्धतीने उपस्थित राहणार आहेत आणि ते क्वालालंपूरला जाणार नाहीत. अमेरिकेचे अध्यक्ष डोनाल्ड ट्रम्प मलेशियाला जाणार आहेत. मोदींच्या व्हर्च्युअल सहभागाचा निर्णय गुरुवारी, शिखर परिषदेच्या तीन दिवस आधी जाहीर करण्यात आला. पंतप्रधानांनी दहा तारखेला जाहीर केलेली व्हर्च्युअल उपस्थिती अमेरिकेसोबत सुरू असलेल्या व्यापार वाटाघाटीदरम्यान आली आहे. अनेक कारणांमुळे मोदी वैयक्तिकरित्या शिखर परिषदेला उपस्थित राहण्याची अपेक्षा होती, परंतु दिवाळीच्या दिवशी पंतप्रधान आणि अमेरिकन अध्यक्षांमध्ये झालेल्या फोन कॉलनंतर काही तासांत अंतिम निर्णय स्पष्ट झाला.
मोदींनी फोन कॉलवरील निवेदनात असे सूचित केले आहे, की दोघांनी दहशतवादविरोधी सहकार्यावर चर्चा केली, तर ट्रम्प यांनी पत्रकारांना दिलेल्या निवेदनात म्हटले आहे, की दोघांनी दोन्ही देशांमधील व्यापारावर चर्चा केली, ज्यामध्ये रशियन तेल खरेदीवर लक्ष केंद्रित केले. फोन कॉलनंतर, ट्रम्प यांनी पुन्हा ‘भारत रशियाकडून जास्त तेल खरेदी करणार नाही’ हे मोदींचे आश्वासन अधोरेखित केले. भारताने असे म्हटले आहे, की तो त्यांच्या ऊर्जेच्या गरजा प्रचलित बाजार दरांवर पूर्ण करेल.
27 ऑक्टोबर रोजी होणाऱ्या पूर्व आशिया शिखर परिषदेत परराष्ट्र मंत्री एस. जयशंकर नवी दिल्लीचे प्रतिनिधित्व करतील.“27 ऑक्टोबर 2025 रोजी मलेशियातील क्वालालंपूर येथे होणाऱ्या पूर्व आशिया शिखर परिषदेत परराष्ट्र मंत्री डॉ. एस. जयशंकर पंतप्रधान श्री नरेंद्र मोदी यांचे प्रतिनिधित्व करतील. पूर्व आशिया शिखर परिषदेमुळे इंडो-पॅसिफिक क्षेत्रातील शांतता, स्थिरता आणि समृद्धीसमोरील आव्हानांवर चर्चा करण्याची आणि प्रादेशिक आणि आंतरराष्ट्रीय घडामोडींवर विचार विनिमय करण्याची संधी मिळेल,” असे परराष्ट्र मंत्रालयाने गुरुवारी एका निवेदनात म्हटले आहे. भारत आणि अमेरिका यांच्यातील व्यापार वाटाघाटी अद्याप कोणत्याही करारात रूपांतरित झालेल्या नाहीत, मग तो “लघु-करार” असो किंवा या वर्षी फेब्रुवारीमध्ये मोदी आणि ट्रम्प यांनी केलेल्या शेवटच्या बैठकीत केलेल्या मोठ्या द्विपक्षीय कराराचा पहिला टप्पा असो. दिवाळीच्या आधी भारताचे राजनैतिक पथक गेल्या आठवड्याच्या शेवटी अमेरिकेत होते.
2014 मध्ये सत्तेवर आल्यापासून आसियानशी संबंधित यंत्रणा आणि शिखर परिषद मोदींच्या वार्षिक कॅलेंडरचा भाग आहेत. त्यांनी जवळजवळ नेहमीच या शिखर परिषदेसाठी प्रवास केला आहे, 2023 मध्ये जकार्ताला हा दौरा केला होता, नवी दिल्लीतील जी20 शिखर परिषदेत जगातील नेत्यांचे आयोजन करण्यापूर्वी फक्त 72 तास आधी.
भारत-अमेरिका संबंध
पंतप्रधान मोदींनी ट्रम्प यांच्याशी मैत्री कायम ठेवली आहे, जी ट्रम्प यांच्या अध्यक्षपदाच्या पहिल्या कार्यकाळात सुरू झाली होती. या वर्षी अध्यक्षपदाची सूत्रे हाती घेतल्यापासून पहिल्या महिन्यातच व्हाईट हाऊसमध्ये ट्रम्प यांच्याशी द्विपक्षीय बैठक घेणाऱ्या सुरुवातीच्या काही लोकांपैकी मोदी एक होते. एप्रिलमध्ये झालेल्या पहलगाम दहशतवादी हल्ल्यानंतर लगेचच दोघेही संपर्कात राहिले. जूनमध्ये, मोदी कॅनडामध्ये झालेल्या जी7 शिखर परिषदेत असताना दोन्ही नेत्यांनी दूरध्वनीवरून चर्चा केली. या कॉलनंतर, भारतीय परराष्ट्र सचिव विक्रम मिस्री यांनी एका निवेदनात नमूद केले होते, की मोदींनी ट्रम्प यांना स्पष्ट केले, की भारत आणि अमेरिकेतील व्यापारावर कोणतीही चर्चा झालेली नाही, तर ऑपरेशन सिंदूर सुरू आहे.
पंतप्रधानांशी झालेल्या ताज्या फोन कॉलनंतरच्या विधानांमध्ये अमेरिकन राष्ट्राध्यक्षांनी सातत्याने दावा केला आहे, की या वर्षाच्या सुरुवातीला नवी दिल्ली आणि इस्लामाबादमधील संघर्ष संपवण्यासाठी अमेरिकेने त्यांच्या मजबूत व्यापारी संबंधांचा वापर केला. भारतीय नेते कॅनडाहून परतल्यानंतर ट्रम्प यांनी मोदींना व्हाईट हाऊसमध्ये थांबण्याचे आमंत्रण दिले होते, परंतु ते आमंत्रण नाकारण्यात आले. पाकिस्तानचे फील्ड मार्शल असीम मुनीर त्याच वेळी वॉशिंग्टन डीसीमध्ये होते आणि त्यांनी ट्रम्प यांच्यासोबत दोन तासांचे जेवण आयोजित केले होते. तथापि, त्यावेळी मोदींचा क्रोएशियाचा दौरा होता आणि ते थेट कॅनडाहून तेथे गेले. मोदी आणि ट्रम्प यांच्यातील राजकीय संभाषण थांबल्याने, भारत आणि अमेरिकेतील संबंध बिघडत असल्याचे दिसून आले. ऑगस्टमध्ये, ट्रम्पने भारतावर 50 टक्के कर लादले – अमेरिकेच्या व्यापारी भागीदारांवर लादलेल्या सर्वोच्च दरांपैकी हे एक होते. तर त्यांच्या मित्र राष्ट्रांनी रशिया आणि युक्रेनमधील सततच्या युद्धासाठी भारताला उघडपणे दोष दिला.
तथापि, सप्टेंबरमध्ये ट्रम्प यांनी मोदींना त्यांच्या 75 व्या वाढदिवसानिमित्त शुभेच्छा देण्यासाठी फोन केल्यानंतर काही प्रमाणात दोघांचे संबंध सुरळीत झाल्याचे दिसून आले. सप्टेंबरमधील कॉलनंतर, पंतप्रधान कार्यालयाने दोन्ही नेत्यांमधील आणखी दोन कॉलचे वाचन प्रकाशित केले आहे, ज्यामध्ये मोदींनी भारत आणि अमेरिका यांच्यातील व्यापार वाटाघाटींमध्ये सुरू असलेल्या सकारात्मक गतीचे कौतुक केले आहे. ट्रम्प यांनी गेल्या आठवड्यात आणखी एक कॉल झाल्याचे प्रतिपादन केले आहे. तथापि, परराष्ट्र मंत्रालयाचे प्रवक्ते रणधीर जयस्वाल यांनी त्या कॉलच्या घटनेवर शंका व्यक्त केली आहे आणि म्हटले आहे की त्यांना अशा चर्चेची “माहिती नव्हती”. राजकीय संबंध थंडावले असले तरी, भारत आणि अमेरिकेतील द्विपक्षीय यंत्रणा सामान्यपणे कार्यरत आहेत. दोन्ही सैन्यांनी अलीकडेच अलास्कामध्ये संयुक्त सराव केले आहेत, तर व्यापार वाटाघाटी संबंधित वाटाघाटी पथकांच्या परस्पर भेटींसह सुरू आहेत.
जयशंकर यांनी गेल्या महिन्यात संयुक्त राष्ट्रांच्या महासभेच्या उच्चस्तरीय आठवड्यापूर्वी अमेरिकेचे परराष्ट्र मंत्री मार्को रुबियो यांची भेट घेतली. अमेरिकेचे नियुक्त राजदूत सर्जियो गोर यांनी या महिन्याच्या सुरुवातीला भारताला भेट दिली आणि मोदींची भेट घेतली, यावरून नवी दिल्ली वॉशिंग्टन डीसीशी आपले संबंध टिकवून ठेवण्यावर किती भर देत आहे हे दिसून येते.
Recent Comments