दिल्लीतील हसीनांच्या भाषणावर बांगलादेश सरकारची प्रतिक्रिया

पदच्युत पंतप्रधान शेख हसीना यांना भारताने आपल्या ताब्यात द्यावे, ही बांगलादेशची विनंती असूनही त्यांचे भारतात असणे, हा दोन्ही शेजारी देशांमधील संघर्षाचा एक मुद्दा राहिला आहे.

नवी दिल्ली: बांगलादेशच्या माजी पंतप्रधान शेख हसीना यांनी नवी दिल्लीत आभासी पद्धतीने भाषण दिल्यानंतर दोन दिवसांनी, बांगलादेशच्या परराष्ट्र मंत्रालयाने म्हटले आहे की, त्यांना असे करण्याची परवानगी दिल्याबद्दल आम्हाला ‘धक्का बसला आहे आणि आश्चर्य वाटले आहे’. या भाषणामुळे “बांगलादेश-भारत संबंधांच्या भविष्याच्या दृष्टीने एक धोकादायक पायंडा पडला आहे,” असेही त्यात म्हटले आहे.

“आंतरराष्ट्रीय गुन्हे न्यायाधिकरणाने मानवतेविरुद्ध गुन्हे केल्याबद्दल दोषी ठरवलेल्या फरारी शेख हसीना यांना 23 जानेवारी रोजी नवी दिल्लीतील एका सार्वजनिक कार्यक्रमात विधान करण्याची परवानगी देण्यात आली, याबद्दल बांगलादेश सरकार आणि जनतेला आश्चर्य आणि धक्का बसला आहे. या भाषणात त्यांनी बांगलादेश सरकारला हटवण्याचे खुलेआम आवाहन केले आणि बांगलादेशमधील आगामी सार्वत्रिक निवडणुका उधळून लावण्यासाठी आपल्या पक्षाच्या निष्ठावान कार्यकर्त्यांना आणि सामान्य जनतेला दहशतवादी कृत्ये करण्यास उघडपणे चिथावणी दिली,” असे मंत्रालयाने रविवारी एका निवेदनात म्हटले आहे. 2024 मध्ये सत्ता गमावल्यानंतर भारतात केलेल्या पहिल्या औपचारिक भाषणात, हसीना यांनी पत्रकारांना संबोधित केले आणि आरोप केला की, “खुनी, फॅसिस्ट मुहम्मद युनूस यांनी बांगलादेशला रक्तबंबाळ केले आहे. त्यानंतर त्यांनी सर्वांना आवाहन केले की, आगामी निवडणुका लढवण्याची परवानगी देण्यासाठी हंगामी प्रशासनावर दबाव आणावा.

गेल्या दोन आठवड्यांत, हसीना यांच्या माजी मंत्रिमंडळातील मंत्र्यांनी नवी दिल्लीत दोन पत्रकार परिषदा घेतल्या. ‘प्रेस क्लब ऑफ इंडिया’मध्ये झालेल्या एका पत्रकार परिषदेत, संयुक्त राष्ट्रांच्या मानवाधिकार उच्चायुक्तांच्या (UN OHCHR) अहवालाचे खंडन करण्यात आले, ज्यात दावा करण्यात आला होता, की हसीना सरकारमुळे 2024 च्या विद्यार्थी आंदोलनात 1 हजार 400 लोकांनी जीव गमावले. शुक्रवारी झालेल्या त्यांच्या सर्वात अलीकडील पत्रकार परिषदेत, माजी परराष्ट्र मंत्री ए.के. अब्दुल मोमेन आणि माजी शिक्षण मंत्री मोहिबुल हसन चौधरी नौफेल यांनी आरोप केला की, अवामी लीगला जाणूनबुजून निवडणुकांपासून दूर ठेवले जात आहे. नौफेल यांनी असाही दावा केला की, जर निवडणूक लढवण्याची परवानगी मिळाली, तर लीग 70 टक्के जागा जिंकेल. बांगलादेशमध्ये 12 फेब्रुवारी रोजी निवडणुका होणार आहेत.

अशा विधानाचा निषेध करत परराष्ट्र मंत्रालयाने म्हटले आहे की, “भारतीय राजधानीत हा कार्यक्रम होऊ देणे आणि नरसंहारक हसीना यांना उघडपणे द्वेषपूर्ण भाषण देण्याची परवानगी देणे हे आंतर-राज्य संबंधांच्या नियमांच्या विरुद्ध आहे, ज्यात सार्वभौमत्वाचा आदर आणि सलोख्याचे शेजारपण या तत्त्वांचा समावेश आहे, आणि हा बांगलादेशची जनता आणि सरकारचा स्पष्ट अपमान आहे.” “यामुळे बांगलादेश-भारत संबंधांच्या भविष्याच्या दृष्टीने एक धोकादायक पायंडा पाडते आणि बांगलादेशातील भविष्यातील निवडून आलेल्या सरकारची परस्पर फायदेशीर द्विपक्षीय संबंधांमध्ये सहभागी होण्याची, त्यांना आकार देण्याची आणि त्यांचे संगोपन करण्याची क्षमता गंभीरपणे बाधित करू शकते.” या निवेदनात पुढे म्हटले आहे की, अशा विधानांमुळे बांगलादेशच्या लोकशाही संक्रमणावर आणि शांतता व सुरक्षेवर परिणाम होतो आणि ते धोक्यात येते.

“बांगलादेशला या गोष्टीचे तीव्र दुःख आहे की, बांगलादेश सरकारने वारंवार विनंती करूनही, द्विपक्षीय प्रत्यार्पण करारानुसार शेख हसीना यांना बांगलादेशच्या ताब्यात देण्याच्या आपल्या जबाबदाऱ्यांवर भारताने अद्याप कोणतीही कारवाई केलेली नाही, उलट त्यांना आपल्याच भूमीवरून अशी चिथावणीखोर विधाने करण्याची परवानगी दिली आहे,” असेही त्यात म्हटले आहे. अवामी लीगच्या राजकीय कारवायांवर घातलेल्या तात्पुरत्या बंदीचे समर्थन करताना, निवेदनात म्हटले आहे की, त्यांच्या ‘निर्लज्ज चिथावणीखोर कृत्यांमुळे’च अंतरिम सरकारला बंदी का घालावी लागली, हे पुन्हा एकदा सिद्ध झाले आहे. परराष्ट्र मंत्रालयाने म्हटले आहे की, “बांगलादेश अवामी लीगला निवडणुकीच्या आधी आणि निवडणुकीच्या दिवशी हिंसाचार आणि दहशतवादाच्या घटना घडवल्याबद्दल जबाबदार धरेल आणि त्यांचे दुष्ट कट उधळून लावण्यासाठी योग्य ती कारवाई करेल.”