नवी दिल्ली: पंतप्रधान नरेंद्र मोदी यांनी गुरुवारी अमेरिकेचे अध्यक्ष डोनाल्ड ट्रम्प यांच्याशी फोनवरून संपर्क साधून अमेरिकेसोबतच्या व्यापार चर्चेतील प्रगतीचा आढावा घेतला. गाझामधील शत्रुत्व संपवण्यासाठी ट्रम्प यांनी केलेल्या कराराचे पंतप्रधानांनीही स्वागत केले. “माझे मित्र, राष्ट्राध्यक्ष ट्रम्प यांच्याशी बोललो आणि ऐतिहासिक गाझा शांतता योजनेच्या यशाबद्दल त्यांचे अभिनंदन केले. व्यापार वाटाघाटींमध्ये झालेल्या चांगल्या प्रगतीचा आढावाही घेतला. येत्या आठवड्यात जवळून संपर्कात राहण्याचे ठरवले,” असे मोदींनी सोशल मीडिया प्लॅटफॉर्म एक्सवरील एका निवेदनात म्हटले आहे.
भारत आणि पाकिस्तानमधील संघर्ष थांबवण्यात अमेरिकेच्या राष्ट्राध्यक्षांच्या भूमिकेवर वादग्रस्त चर्चेनंतर जवळजवळ तीन महिने शांतता राखल्यानंतर गेल्या महिन्यात दोन्ही नेत्यांमध्ये झालेला हा दुसरा फोन आहे. जून 2025 मध्ये मोदी जी7 शिखर परिषदेसाठी कॅनडामध्ये असताना हा वादग्रस्त फोन झाला. ट्रम्प यांनी सप्टेंबरमध्ये मोदींना त्यांच्या पंचाहत्तराव्या वाढदिवसानिमित्त शुभेच्छा दिल्यानंतर गेल्या काही आठवड्यात भारत आणि अमेरिका यांच्यातील संबंध हळूहळू सामान्य होत आहेत. त्या फोनमुळे या फोनसाठीचा मार्ग मोकळा झाला, ज्यामध्ये व्यापारावरील चर्चांचा समावेश होता. भारतातील पुढील अमेरिकन राजदूत सर्जियो गोर यांनाही आठवड्याच्या सुरुवातीला सिनेटने मान्यता दिली होती, आणि ते लवकरच त्यांची जबाबदारी स्वीकारतील अशी अपेक्षा आहे.
जूनच्या आवाहनानंतर भारत आणि अमेरिकेतील संबंधांमध्ये तणाव निर्माण झाला, ट्रम्प यांनी उत्तर अमेरिकन राष्ट्राला होणाऱ्या भारतीय निर्यातीवर 50 टक्के कर लादण्यासाठी वेगाने हालचाली केल्या. ऑगस्टच्या अखेरीस हे कर लागू झाले. ऑपरेशन सिंदूरनंतरच्या काही महिन्यांत ट्रम्प यांनी व्हाईट हाऊसमध्ये फील्ड मार्शल असीम मुनीर यांना जेवणासाठी आमंत्रित करून पाकिस्तानी नेतृत्वाचेही स्वागत केले आहे. गेल्या महिन्यात ट्रम्प यांनी व्हाईट हाऊसमध्ये पाकिस्तानचे पंतप्रधान शाहबाज शरीफ आणि मुनीर यांनाही आमंत्रण दिले होते. इस्लामाबाद आणि वॉशिंग्टन डी.सी.मधील वाढत्या संबंधांमुळे भारत आणि अमेरिकेतील घडामोडी पूर्णपणे उलट होत्या. ट्रम्प यांनी व्यापाराशी संबंधित मुद्द्यांवर, विशेषतः रशियाकडून तेल खरेदीवर भारतावर जोरदार टीका केली. व्हाईट हाऊसचे व्यापार सल्लागार पीटर नवारो यांनी सध्या सुरू असलेल्या रशिया-युक्रेन युद्धाला “मोदींचे युद्ध” घोषित केले.
अमेरिकेने आपल्या भारतविरोधी कृतींचा वेग वाढवला. ज्यामध्ये एच-1बी व्हिसा इच्छुकांसाठी 1 लाख डॉलर्स शुल्क लादणे समाविष्ट होते. शिवाय, जवळजवळ 6 हजार विद्यार्थी व्हिसा रद्द करण्यात आले, ज्यामुळे काही भारतीयांवर परिणाम झाला जे त्यांच्या व्हिसाची मुदत संपल्यानंतरही राहिले होते किंवा अमेरिकेत फौजदारी आरोपांना सामोरे गेले होते. गेल्या महिन्यात, अमेरिकन सरकारने इराणमधील चाबहार बंदर चालवण्यासाठी भारताला दिलेली निर्बंध सवलत रद्द केली, ज्यामुळे नवी दिल्लीचे मध्य आशियाई धोरण आणि अफगाणिस्तानमध्ये प्रवेश आणखी गुंतागुंतीचा झाला. भारत आणि अमेरिका यांच्यातील व्यापार करारासाठी वाटाघाटींमध्ये निष्कर्ष न निघणे हे संबंधांमधील मुख्य त्रासदायक कारण आहे. दोन्ही नेत्यांनी 2025 च्या शरद ऋतूच्या अखेरीस द्विपक्षीय व्यापार कराराच्या “पहिल्या टप्प्यासाठी” वाटाघाटी पूर्ण करण्याचा त्यांचा हेतू जाहीर केला होता. तथापि, भारताच्या शेती आणि दुग्धजन्य पदार्थांवरील करावरून वाटाघाटी अडकल्या आहेत.
शिवाय, ट्रम्प यांनी या उन्हाळ्यात जाहीर केलेल्या इतर करारांप्रमाणे, ज्यामध्ये तिसऱ्या देशांकडून अमेरिकेत गुंतवणूक घटकांचा समावेश होता किंवा काही देशांकडून शुल्क पूर्णपणे काढून टाकणे समाविष्ट होते, भारताने परस्पर फायदेशीर करारावर वाटाघाटी करण्यावर लक्ष केंद्रित केले आहे.
Recent Comments