नवी दिल्ली: जागतिक राजनैतिकतेच्या बदलत्या ‘वाळू’मध्ये भारताने ‘स्वतःचा मार्ग स्वतःच कोरून आखणे’ आवश्यक आहे, असे प्रतिपादन राष्ट्रीय स्वयंसेवक संघाचे प्रमुख मोहन भागवत यांनी केले. “भारत विश्वामित्र किंवा विश्वगुरू बनण्याच्या दिशेने काम करत असताना, जग कसे बदलत आहे याचा विचार करावा लागेल. आणि आपल्याला प्रतिकूल प्रवाह शक्य तितक्या लवकर, कोणताही विलंब न करता नियंत्रणात आणावे लागतील,” असे भागवत यांनी शनिवारी दिल्लीतील पंतप्रधान संग्रहालय आणि ग्रंथालयात पुस्तक प्रकाशनाच्या वेळी भाषणात सांगितले.
भागवत यांचे हे विधान भारताच्या अमेरिकेशी असलेल्या संबंधांचा पाया अधिकाधिक डळमळीत होत असण्याच्या पार्श्वभूमीवर केले गेलेले आहे. अमेरिकेचे अध्यक्ष डोनाल्ड ट्रम्प यांनी भारतावर कर लादण्याचा निर्णय आणि आता एच-1बी व्हिसावर 1 लाख डॉलर्सचे शुल्क आकारल्याने भारत सरकारला अडचणीत आणले आहे. ‘ट्रम्पिझम’चा परिणाम भारतासाठी विशेषतः महागात पडला आहे. भारताने त्यांची भूमिका मान्य केलेली नाही किंवा स्वीकारलेली नाही. “अन्नसाखळीतील सर्वात वरचा,आक्रमक घटक इतर सर्वांना गिळंकृत करतो .अन्नसाखळीच्या तळाशी असणे हा आजच्या काळात गुन्हाच आहे,” असे सरसंघचालक म्हणाले. दोन वर्षांपूर्वी एका अमेरिकन नागरिकाशी झालेल्या भेटीची आठवण करून देताना भागवत म्हणाले, की ट्रम्प नेहमीच ‘अमेरिकन हितांना प्रथम स्थान देण्याचे’ समर्थन करत होते आणि त्यातून ढोंगीपणाचा दर्प येत होता.
“दोन ते तीन वर्षांपूर्वी ट्रम्प सत्तेत नसताना अमेरिकेतील एक गृहस्थ मला भेटायला आले होते. त्यांनी म्हटले होते की व्यापार, दहशतवादाविरुद्धचे युद्ध, अर्थव्यवस्था इत्यादी बाबतीत भारत आणि अमेरिका चांगले मित्र असू शकतात, जर अमेरिकन हित प्रथम स्थानावर आले तर,” असे ते पुढे म्हणाले. सध्याच्या जागतिक व्यवस्थेत, ‘अर्थव्यवस्थेवर’ लक्ष केंद्रित करून, भारताला अधिक खंबीर राहावे लागेल असे सांगत, त्यांनी संघर्षाविरुद्ध इशारा दिला. “जर प्रत्येक संघर्षामुळे युद्ध किंवा युद्ध झाले असते, तर 1947 पासून आपण फक्त लढा दिला असता,” असे आरएसएस प्रमुख म्हणाले.
राजीव कुमार आणि इशान जोशी यांनी लिहिलेले पुस्तक ‘एव्हरीथिंग ऑल अॅट वन्स: इंडिया अँड द सिक्स सिंमेलेंटल ग्लोबल ट्रान्झिशन्स’ हे शनिवारी झालेल्या कार्यक्रमाचे प्रमुख पाहुणे मोहन भागवत यांच्या हस्ते प्रकाशित झाले. हे पुस्तक भू-राजकीय, भू-आर्थिक आणि तांत्रिक संक्रमणांवर लक्ष केंद्रित करते. लेखकांनी भारताला जबाबदारी घेण्याचे आणि जागतिक धोरण आकार देण्याचे आवाहन केले आहे, ज्यामध्ये हवामान आपत्तीपासून ते भारताच्या फायद्यासाठी एआय सारख्या सीमावर्ती तंत्रज्ञानाचा अवलंब करून, तसेच अमेरिकेचा प्रभाव कमी होत असताना आणि चीनचा वाढता प्रभाव वाढत असताना तातडीच्या आव्हानांना तोंड देणे समाविष्ट आहे. “आपल्या विकासाचे स्वतःचे मॉडेल तयार करण्यासाठी आपल्याला या देशात बौद्धिक मंथनाची आवश्यकता आहे. जर आपण ते केले तर आपण उर्वरित जगासाठी एक उदाहरण बनू,” असे लेखकांपैकी एक राजीव कुमार म्हणाले. “सर्वात मोठी गोष्ट म्हणजे आपण हे स्वीकारले पाहिजे की जेव्हा जेव्हा भारताची प्रगती झाली तेव्हा ते खाजगी कंपन्यांसोबत झाले. आपल्याला राज्य आणि प्रशासनाचे स्वरूप, नियामक प्रशासनापासून ते प्रमोशनल प्रशासनापर्यंत, सर्व स्तरांवर बदलावे लागेल,” असे कुमार पुढे म्हणाले.
पुस्तक प्रकाशनास रूपा प्रकाशनाचे व्यवस्थापकीय संचालक कपिश मेहरा, परोपकारी आशिष धवन, पंतप्रधानांच्या आर्थिक सल्लागार गटाचे अध्यक्ष असलेले प्राध्यापक महेंद्र देव आणि हिरो मोटोकॉर्पचे सीईओ सुनील मुंजाल हे देखील उपस्थित होते.
Recent Comments