जगदलपूर (छत्तीसगड): छत्तीसगड पोलिसांनी शरणागत झालेल्या माओवादी कार्यकर्त्यांपैकी डझनहून अधिक जणांना ‘दहशतवादविरोधी आणि जंगल युद्ध (सीटीजेडब्ल्यू) महाविद्यालया’त पाठवले आहे. यामागील उद्देश, पोलिसांच्या नवीन तुकडीला माओवाद्यांच्या कार्यपद्धतींची, विशेषतः ‘सुधारित स्फोटक उपकरणांच्या’ (आयईडीज) हाताळणीची माहिती देणे हा आहे. शरणागत झालेल्या या कार्यकर्त्यांपैकी बहुतेकांनी, बंदी घातलेल्या ‘भारतीय कम्युनिस्ट पक्ष (माओवादी)’ या संघटनेत असताना ‘आयईडी तज्ज्ञ’ म्हणून काम केले होते. काहींनी या संघटनेच्या वैद्यकीय विभागातही काम केले होते; या विभागावर माओवादी सैनिकांच्या जखमांवर आणि इतर आजारांवर उपचार करण्याची जबाबदारी होती.
कांकेर येथील महाविद्यालयात, उपनिरीक्षक आणि उपअधीक्षक पदासाठी नव्याने भरती झालेल्या तुकडीला हे कार्यकर्ते मार्गदर्शन करतील. हे महाविद्यालय, माओवादी युद्धनीती शिकण्यासाठीचे राज्यातील एक प्रमुख प्रशिक्षण केंद्र आहे. बस्तर परिक्षेत्राचे पोलीस महानिरीक्षक (आयजी) सुंदरराज पट्टिलिंगम यांनी सांगितले की, या उपक्रमाचा उद्देश नवीन भरती झालेल्यांना माओवाद्यांच्या कार्यपद्धती आणि युद्धनीतीशी परिचित करून देणे हा आहे, जेणेकरून त्यांना ‘फील्डक्राफ्ट’मध्ये (प्रत्यक्ष रणांगणावरील कौशल्यांमध्ये) सर्वोत्तम प्रशिक्षण मिळेल. शरणागत माओवादी कार्यकर्त्यांना प्रशिक्षणासाठी पाठवण्याची ही योजना, पोलीस महानिरीक्षकांच्या कार्यालयातून विभागातील सर्व जिल्ह्यांच्या (विजापूर, दंतेवाडा, सुकमा, नारायणपूर, कांकेर आणि कोंडागाव) पोलीस अधीक्षकांना पत्र पाठवल्यानंतर आखण्यात आली. या पत्राद्वारे, प्रशिक्षणासाठी योग्य असलेल्या कार्यकर्त्यांची नावे आणि त्यांच्या प्रवासावर देखरेख करण्यासाठी एका ‘नोडल अधिकाऱ्याची’ नियुक्ती करण्याची मागणी करण्यात आली होती.
सूत्रांनी दिलेल्या माहितीनुसार, पोलीस महानिरीक्षकांच्या निर्देशानंतर, तीन दिवसांसाठी आयोजित या प्रशिक्षण सत्रासाठी सुकमा जिल्ह्यातून 6 आणि विजापूर जिल्ह्यातून 2 शरणागत कार्यकर्त्यांना पाठवण्यात आले आहे. तसेच, दंतेवाडा आणि कांकेर जिल्ह्यांतूनही याच सत्रासाठी प्रत्येकी पाच कार्यकर्त्यांना पाठवण्यात आल्याचे त्यांनी पुढे सांगितले. “ही माहिती थेट मूळ स्रोताकडून (ज्यांनी प्रत्यक्ष अनुभव घेतला आहे त्यांच्याकडून) जाणून घेण्याची एक योजना आहे. नवीन भरती झालेल्या तुकडीला बस्तरच्या जंगलांमध्ये आयईडीज आणि भूसुरुंगांच्या हाताळणीचे प्रशिक्षण मिळणे अत्यंत आवश्यक आहे; कारण या संपूर्ण प्रदेशातून आयईडी काढून टाकण्याची एक मोठी मोहीम हाती घ्यायची आहे,” असे या प्रशिक्षण सत्रांच्या नियोजनात सहभागी असलेल्या एका पोलीस अधिकाऱ्याने ‘द प्रिंट’ला सांगितले. माओवाद्यांच्या वैद्यकीय पथकातील सदस्यांचा या प्रशिक्षणात समावेश करण्याबाबत बोलताना, त्या अधिकाऱ्याने सांगितले की, त्यांच्या उपचारपद्धती आणि ॲलोपॅथिक औषधांविषयीचे त्यांचे आकलन (समज) जाणून घेणे अत्यंत महत्त्वाचे आहे. “चकमकींमध्ये गंभीररीत्या जखमी होऊनही, अनेक वरिष्ठ माओवादी कार्यकर्त्यांनी त्यानंतरही दीर्घायुष्य उपभोगल्याची अनेक उदाहरणे आहेत. त्यांनी प्रभावी उपचारांचे नियोजन नेमके कसे आणि कोणत्या मार्गाने साध्य केले, याचा सखोल अभ्यास होणे गरजेचे आहे; कारण या अभ्यासाचा उपयोग केवळ वनक्षेत्रात कार्यरत असलेल्या सुरक्षा दलांनाच होईल,” असे त्यांनी पुढे सांगितले.
अधिकाऱ्यांनी सांगितले की, अलीकडच्या काळात पेरून ठेवलेले ‘आयईडी’ शोधून काढण्यात, शरणागत माओवादी कार्यकर्त्यांकडून मिळालेली माहिती अत्यंत निर्णायक ठरली आहे; आणि आता आयोजित करण्यात आलेले हे विशेष सत्र सुरक्षादलांच्या या विषयातील आकलनात आणखी भरच घालेल. “जंगले आणि रस्त्यांवर पेरलेले आयईडी शोधण्यासाठी आम्ही तंत्रज्ञानाचा आधार घेतला आहे. तथापि, ‘वर्चस्व प्रस्थापना मोहिमे’दरम्यान अनेक प्रसंगी, शरणागत माओवादी कार्यकर्त्यांनी केवळ पानांची मांडणी पाहून आयईडीचे ठिकाण ओळखण्यास आम्हाला मदत केली आहे. ज्या ठिकाणी त्यांनी आयईडी पेरले आहेत, ती ठिकाणे ओळखता यावीत म्हणून ते पानांची मांडणी एका विशिष्ट पद्धतीने करत असत, अशी माहिती त्यांनी उघड केली आहे,” असे एका अन्य अधिकाऱ्याने ‘द प्रिंट’ला सांगितले.
“बस्तरचा प्रदेश आणि ज्या भौगोलिक क्षेत्रात आयईडी पेरले जाण्याची शक्यता असते, ते क्षेत्र इतके विशाल आणि दुर्गम आहे की, अगदी तंत्रज्ञानाच्या साहाय्यानेही त्याचा संपूर्ण शोध घेणे कठीण आहे. हा संपूर्ण परिसर लवकरात लवकर ‘सुरुंगमुक्त’ करण्यासाठी आम्हाला मानवी बुद्धिमत्ता आणि अनुभवाची नितांत गरज आहे,” असे त्या अधिकाऱ्याने पुढे स्पष्ट केले.
Recent Comments