केरळ सरकार सबरीमाला मंदिरास जागतिक मान्यता मिळवण्यासाठी प्रयत्नशील

केरळचे मुख्यमंत्री पिनराई विजयन यांनी शनिवारी पंपा येथील ग्लोबल अयप्पा संगमला संबोधित केले.

तिरुअनंतपुरम: महत्त्वाच्या स्थानिक स्वराज्य संस्था आणि विधानसभा निवडणुकांपूर्वी राजकीय तुष्टीकरणाच्या आरोपांदरम्यान, सीपीआय (एम) च्या नेतृत्वाखालील केरळ सरकारने शनिवारी ग्लोबल अयप्पा संगमम आयोजित केले, ज्यामध्ये सबरीमाला मंदिराच्या समावेशक प्रतिमेवर भर देण्यात आला आणि मंदिरात चांगल्या प्रकारे प्रवेश सुनिश्चित करण्याच्या उद्देशाने अनेक पायाभूत सुविधा प्रकल्पांचे अनावरण करण्यात आले. पथनमथिट्टा जिल्ह्यात असलेले हे मंदिर केरळमधील सर्वात लोकप्रिय तीर्थक्षेत्रांपैकी एक आहे, जिथे देशभरातून भाविकांचा ओघ सतत वाढत आहे.

टीडीबीच्या हीरक महोत्सवी उत्सवाचा भाग म्हणून केरळ सरकार आणि त्रावणकोर देवस्वोम बोर्ड (टीडीबी) यांनी संयुक्तपणे मंदिर असलेल्या पंपा येथे एक दिवसीय कार्यक्रमाचे आयोजन केले होते. कार्यक्रमाच्या काही दिवसांपूर्वी विरोधी यूडीएफ आणि भाजपने टीका केली होती, ज्यांनी सत्ताधारी एलडीएफवर राजकीय फायद्यासाठी आणि तुष्टीकरणासाठी जागतिक भक्त परिषदेचा वापर केल्याचा आरोप केला होता. 2019 च्या लोकसभा निवडणुकीत एलडीएफला सर्वात मोठा पराभव सहन करावा लागला होता, ज्यामध्ये त्यांना केरळच्या 20 जागांपैकी फक्त एक जागा (अलप्पुझा) मिळाली होती. 2018 च्या सर्वोच्च न्यायालयाच्या सबरीमाला मंदिरात सर्व वयोगटातील महिलांना प्रवेश देण्याच्या आदेशाला सुरुवातीला पाठिंबा दिल्याबद्दल या परिषदेला जोरदार विरोध झाला होता.

शनिवारी सकाळी, भक्त परिषदेच्या उद्घाटन समारंभाला केरळचे मुख्यमंत्री पिनारायी विजयन, तामिळनाडूचे मंत्री पी.के. शेखर बाबू आणि पलानिवेल त्यागराजन, राज्यातील इतर मंत्री आणि श्री नारायण धर्म परिपालना (एसएनडीपी) योगमचे प्रमुख वेल्लापल्ली नादेसन उपस्थित होते. या कार्यक्रमात गर्दी व्यवस्थापन, धार्मिक पर्यटन आणि सबरीमाला मास्टर प्लॅन या तीन ठिकाणी भक्त, अधिकारी आणि धोरण तज्ञांच्या सहभागासह सत्रे झाली. सकाळी कार्यक्रमाचे उद्घाटन करताना विजयन म्हणाले की, मंदिरात सुरळीत प्रवेश आणि तणावमुक्त तीर्थयात्रा सुनिश्चित करण्यासाठी मंदिर विकसित करण्यासाठी ही मंडळी आयोजित करण्यात आली होती, कारण पूर्वी फक्त केरळमधील यात्रेकरू येत असत, परंतु आता जगभरातील भाविक येथे येत आहेत. त्यांनी असेही अधोरेखित केले की सबरीमाला हे “धर्मनिरपेक्ष आणि आध्यात्मिक मूल्यांनी भरलेले” ठिकाण होते, जिथे सर्व जाती आणि धर्माचे लोक एकत्र येतात.

“अय्यप्पाची दैनिक लोरी, हरिवरासनम, नास्तिक देवराजन मास्टर यांनी रचली होती आणि ख्रिश्चन गायक येसुदास यांनी गायली होती, जी विविधतेत एकतेचे प्रतीक आहे. भाविक वावर मशिदीत नतमस्तक होतात आणि अर्थुंकल येथील ख्रिश्चन चर्चमध्ये अर्पण देखील करतात. जगात किती मंदिरांमध्ये अशा आंतरधर्मीय सौहार्दाचे प्रतीक आहे? हे सबरीमालाचे वेगळेपण आहे,” विजयन म्हणाले. त्यांनी पुढे सांगितले की, सबरीमालाला जागतिक स्तरावर मान्यताप्राप्त तीर्थयात्रा केंद्रात रूपांतरित करण्यावर भर देण्यात आला, आध्यात्मिक समावेशकतेवर प्रकाश टाकून आणि मदुराई आणि तिरुपती सारख्या पायाभूत सुविधांमध्ये सुधारणा करून, पर्यावरणपूरक विकासावर आणि सुरळीत तीर्थयात्रेचा अनुभव घेऊन, वाहतूक आणि कनेक्टिव्हिटीवर भाविकांच्या सूचनांसह. मुख्यमंत्र्यांनी पुढे घोषणा केली की, सबरीमालाच्या सर्वांगीण विकासासाठी 1 हजार 33 कोटी रुपयांचा सबरीमाला मास्टर प्लॅन अंमलात आणला जाईल, ज्यामध्ये पंपा हे मंदिर आणि मंदिराकडे जाणाऱ्या ट्रेक मार्गाचा समावेश आहे. याशिवाय, 2025 ते 2030 दरम्यान भाविकांसाठी मूलभूत सुविधा सुधारण्यासाठी ३०० कोटी रुपये वाटप केले जातील.

समारोप समारंभाला संबोधित करताना केरळ देवस्वोम मंत्री व्ही.एन. वासवन म्हणाले की सबरीमाला हे जगातील एकमेव मंदिर आहे ज्याने समावेशकतेवर प्रकाश टाकला आणि या जागेचे जागतिक तीर्थक्षेत्रात रूपांतर करण्यासाठी भक्तांचा कार्यक्रम आयोजित केला जात आहे. “हा प्रयत्नांचा समारोप करण्याचा कार्यक्रम नाही. भूतकाळात अनेक कामे सुरू झाली होती परंतु ती कधीच पुढे सरकली नाहीत. तिरुवनंतपुरम अभियांत्रिकी महाविद्यालयाच्या मदतीने, आम्ही मंदिराचे पर्यावरण आणि महत्त्व लक्षात घेऊन एक नवीन मास्टर प्लॅन तयार केला. या योजनेच्या अंमलबजावणीसाठी आम्ही 18 सदस्यांची समिती स्थापन करत आहोत,” असे मंत्री म्हणाले. त्यांनी पुढे सांगितले की, प्रतिनिधींकडून मिळालेल्या सूचना मास्टर प्लॅनमध्ये तसेच मंदिराच्या भविष्यातील विकासासाठी विचारात घेतल्या जातील आणि प्रस्तावित आंतरराष्ट्रीय विमानतळ, रेल्वे प्रकल्प तसेच पंपा शहर आणि मंदिराला जोडणाऱ्या सुमारे 3 किमी रोपवे प्रकल्पासाठी प्रारंभिक कामे सुरू आहेत. या वर्षी जानेवारीमध्ये राज्य मंत्रिमंडळाने तीर्थस्थळाच्या सर्वांगीण विकासासाठी मास्टर प्लॅनला मंजुरी दिली.

सभेला संबोधित करताना, वासवन यांनी उत्तर प्रदेशचे मुख्यमंत्री योगी आदित्यनाथ आणि तामिळनाडूचे मुख्यमंत्री एम.के. स्टॅलिन यांचे पत्रे वाचून दाखवली, ज्यात कार्यक्रमाच्या यशासाठी शुभेच्छा देण्यात आल्या.

टीकेचा वर्षाव

सर्वोच्च न्यायालयाच्या सर्व वयोगटातील महिलांना मंदिरात प्रवेश देण्याच्या ऐतिहासिक निर्णयानंतर 2018 मध्ये सबरीमाला निषेधाच्या सात वर्षांनंतर हा कार्यक्रम येत असल्याने हा कार्यक्रम राजकीयदृष्ट्या महत्त्वाचा ठरतो. त्यामुळे भाविकांच्या एका गटाने व्यापक निषेध केला. एलडीएफने सर्वोच्च न्यायालयाच्या निकालाचे समर्थन केले असले तरी, काँग्रेस आणि भाजपकडून त्याला बरीच टीका सहन करावी लागली. विरोधी पक्षनेते व्ही.डी. सतीसन म्हणाले की, राजकीय फायद्यासाठी निवडणुकीच्या काही महिने आधी भक्त परिषद आयोजित केली जात आहे. केरळ भाजप नेते एम.टी. रमेश यांनीही म्हटले की, ही परिषद भाविकांबद्दल नाही तर सबरीमाला निकालानंतरच्या जनभावनेवर मात करण्यासाठी एलडीएफचा राजकीय कार्यक्रम होता.

“गेल्या नऊ वर्षांत मंदिराच्या विकासासाठी काहीही न केलेले सरकार अचानक डोळ्यांत धूळफेक करण्यासाठी मास्टर प्लॅन तयार करत आहे. सबरीमाला निषेधादरम्यान दाखल केलेले खटले मागे घेण्यास ते तयार आहेत की नाही याचे उत्तर त्यांच्याकडे नाही. पिनारायी सरकारने काय केले हे सर्व भाविकांना माहिती आहे,” असे सतीसन यांनी माध्यमांना सांगितले. केरळ सरकारचा उद्देश जातीय शक्तींचा आवाज उठवणे असा होता असा आरोप त्यांनी केला. राज्य महत्त्वाच्या निवडणुकांकडे जात असताना या कार्यक्रमाच्या वेळेवरील टीकेची दखल विजयन यांनी घेतली होती. तथापि, त्यांनी सांगितले की, ही परिषद एका रात्रीत घेतलेला निर्णय नव्हता, तर वर्षानुवर्षे झालेल्या चर्चेचा परिणाम होता, कारण मलेशिया आणि सिंगापूरसारख्या देशांतील भक्तांनी सबरीमालाला जागतिक स्तरावर महत्त्वाचे बनवण्याची इच्छा व्यक्त केली होती.

“हे थांबवण्यासाठी काही जण न्यायालयात गेले हे खेदजनक आहे. अय्यप्पा यांच्यावरील भक्ती, वनसंवर्धनात रस किंवा धार्मिक शुद्धतेची चिंता हे त्यांना प्रेरित करणारे कारण सर्वांनाच स्पष्ट नाही का?” ते म्हणाले.