मुंबई: मुघल सम्राट औरंगजेबानंतर आता 18 व्या शतकातील म्हैसूरचा शासक टिपू सुलतानवरून आता राज्याच्या राजकारणात वादंग सुरू आहे. काँग्रेसचे प्रदेशाध्यक्ष हर्षवर्धन सपकाळ यांनी छत्रपती शिवाजी महाराजांच्या शौर्याची तुलना टिपू सुलतानशी केल्यावरून हा वाद निर्माण झाला आहे.
सपकाळ यांनी शनिवारी माध्यमांना सांगितले की, “छत्रपती शिवाजी महाराजांकडे असलेले शौर्य होते आणि त्यांनी आणलेली ‘स्वराज्य’ ही संकल्पना या दोन्हींचे नंतर पालन करून आणि त्यांच्या आदर्शापासून प्रेरणा घेऊन, टिपू सुलतानने इंग्रजांविरुद्ध युद्ध पुकारले. त्या अर्थाने, टिपू सुलतान हा एक महान योद्धा होता, ज्याने प्रचंड शौर्य दाखवले आणि तो भारताचा खरा सुपुत्र होता. त्याने कधीही कोणत्याही विषारी किंवा सांप्रदायिक विचारांचा स्वतःवर प्रभाव पडू दिला नाही. शौर्याचे प्रतीक म्हणून, आपण टिपू सुलतानला छत्रपती शिवाजी महाराजांच्या समतुल्य मानले पाहिजे.” सपकाळ यांनी नंतर स्पष्ट केले, की ‘त्याचा अर्थ टिपू सुलतानने इंग्रजांविरुद्धच्या लढाईत छत्रपती शिवाजी महाराजांच्या स्वराज्य आदर्शाचे पालन केले’ असा होता. भाजपने रविवारी पुण्यातील काँग्रेस भवनाबाहेर निदर्शने केली. त्यादरम्यान झालेल्या दगडफेकीत नऊजण जखमी झाले.
आता काँग्रेस आणि शिवसेनेने (उबाठा) भाजपवर टिपू सुलतानबाबत दुटप्पीपणाचा आरोप केला आहे. विरोधकांचा दावा आहे, की एक दशकापूर्वी भाजपने शहरातील एका रस्त्याला टिपू सुलतानचे नाव देण्याचा प्रस्ताव ठेवला होता. परंतु भाजपने हा दावा नाकारला आहे. काँग्रेसने एक्सवरील त्यांच्या अधिकृत सोशल मीडिया पेजवर लिहिले की, “2013 मध्ये, भाजप नगरसेवकांनी मुंबईच्या एम/ईस्ट वॉर्डमधील बाजीप्रभू देशपांडे मार्गापासून सुरू होणाऱ्या आणि रफी नगर नाल्यापर्यंत जाणाऱ्या शिवाजीनगर रोड क्रमांक 4 चे नाव शहीद टिपू सुलतान मार्ग असे ठेवण्याचा प्रस्ताव सादर केला होता.” काँग्रेसचे म्हणणे आहे, की हा प्रस्ताव तत्कालीन बीएमसी स्थायी समितीने (ज्याच्या विद्यमान महापौर रितू तावडे सदस्य होत्या) सादर केला होता आणि भाजप मुंबई अध्यक्ष अमित साटम यांनी त्याला पाठिंबा दिला होता. शिवसेनेचे मुखपत्र सामनाने म्हटले आहे की, “बीएमसीमध्ये भाजपचे टिपूवरील ‘प्रेम’ दर्शविणारी कागदपत्रे सर्वांना पाहण्यासाठी उपलब्ध आहेत. भाजपने भूतकाळात अनेक वेळा त्यांच्या राजकीय फायद्यासाठी टिपू सुलतानचा वापर केला आहे आणि आता त्यांनी त्याची कबर खोदली आहे. पण दुर्दैवाने, ते स्वतः त्या कबरीत पडले आहेत.”
परंतु भाजपचे मंत्री मंगल प्रभात लोढा यांनी याचा इन्कार केला. सोमवारी पत्रकारांशी बोलताना लोढा म्हणाले, “आम्ही कधीही टिपू सुलतानचे नाव कुठेही प्रस्तावित केले नाही. खरं तर, आम्ही नेहमीच त्याचे नाव बागा किंवा रस्त्यांना देण्यास विरोध केला आहे. म्हणून मला हे सर्व माहिती नाही.”
टिपू सुलतानचे ‘भूत’
18 व्या शतकातील म्हैसूरचा शासक टिपू सुलतान याच्याबद्दल मतमतांतरे आहेत. त्याचे समर्थक त्याला ब्रिटिशांविरुद्धच्या लढाईचे नेतृत्व करणारा वसाहतविरोधी नायक म्हणून पाहतात. त्यांचे टीकाकार, बहुतेकदा विहिंप आणि बजरंग दलाचे हिंदुत्व ब्रिगेड, त्यांना धर्मांध म्हणून संबोधतात. 2021 मध्ये, समजावाडी नगरसेविका रुक्साना सिद्दीकीने बीएमसीच्या बाग आणि बाजार समितीला पत्र लिहून गोवंडीतील एका बागेला टिपू सुलतानचे नाव देण्याची मागणी केली होती. याला भाजपने तीव्र विरोध केला होता. 2022 मध्ये महाविकास आघाडीच्या राजवटीत, मुंबईचे तत्कालीन पालकमंत्री आणि मालवणी येथील काँग्रेस नेते अस्लम शेख यांनी या बागेचे उद्घाटन केले आणि त्याला टिपू सुलतानचे नाव दिले. या निर्णयामुळे भाजप, विश्व हिंदू परिषदे आणि बजरंग दलाने निदर्शने केली. 2022 च्या उत्तरार्धात महायुती सरकार सत्तेत आल्यानंतर एका वर्षी तत्कालीन पालकमंत्री मंगल प्रभात लोढा यांनी बागेतून टिपू सुलतानचे नाव हटवले.
2023 मध्ये, ‘द प्रिंट’ने सोशल मीडियावर कथितपणे आक्षेपार्ह पोस्ट आणि ऑडिओ संदेश शेअर केल्यानंतर कोल्हापुरातील हिंदूत्ववादी गट आणि स्थानिक मुस्लिम रहिवाशांमध्ये झालेल्या संघर्षाची बातमी दिली होती. पोलिसांनी सात जणांना अटक केली होती.
सध्याचा वाद कशामुळे?
सध्याचा वाद शनिवारी मालेगावचे उपमहापौर शान-ए-हिंद निहाल अहमद यांच्या कार्यालयात टिपू सुलतानचे चित्र लावण्यात आल्यानंतर सुरू झाला. “हे चित्र माझ्या नगरसेवकांनी मला भेट म्हणून दिले होते. मला त्यावर कोणताही आक्षेप नाही. टिपू सुलतान हे ब्रिटिशांशी लढणारे स्वातंत्र्यसैनिक होते. टिपू सुलतानचा वाढदिवस साजरा करण्यावर बंदी घालण्यासाठी काही लोकांनी न्यायालयात धाव घेतल्यानंतर सरकारनेही प्रतिज्ञापत्रात याचा उल्लेख केला आहे,” असे उपमहापौरांनी म्हटले होते. परंतु महाराष्ट्रातील सत्ताधारी महायुतीचा भाग असलेल्या एकनाथ शिंदे यांच्या नेतृत्वाखालील शिवसेनेने चित्राला आक्षेप घेतल्यानंतर ते काढून टाकण्यात आले. तथापि, मालेगावचे उपमहापौर निहाल अहमद यांनी माध्यमांना सांगितले की, कार्यालयाचे नूतनीकरण सुरू असल्याने हे चित्र काढून टाकण्यात आले आहे आणि ते पुन्हा बदलण्यात येईल.
परंतु काँग्रेसचे प्रदेशाध्यक्ष हर्षवर्धन सपकाळ यांच्या विधानामुळे वाद वाढला. सोमवारी त्यांनी भाजपवर टिपू सुलतानचा मुद्दा वापरून एपस्टाईन फाइल्समधील मूलभूत सुविधांपासून आणि मजकुराच्या अभावापासून लोकांचे लक्ष विचलित करण्याचा आरोप केला. महाराष्ट्र काँग्रेसचे प्रवक्ते सचिन सावंत यांनीही भाजपवर टीका केली आणि त्यांच्यावर दुहेरी मापदंड असल्याचा आणि ध्रुवीकरणाचा अजेंडा राबवण्याचा आरोप केला. त्यांनी अनेक उदाहरणे उद्धृत करून असा दावा केला, की भाजप नेत्यांनी यापूर्वी सार्वजनिक ठिकाणी आणि अधिकृत व्यासपीठांवर टिपू सुलतानचे संदर्भ दिले होते किंवा त्यांना पाठिंबा दिला होता. त्यांनी अकोला आणि मुंबईतील नागरी संस्थांमध्ये तसेच भाजप नेत्यांनी ऐतिहासिक व्यक्तिमत्त्वाची प्रशंसा किंवा त्यांच्याशी संबंध जोडल्याच्या भूतकाळातील घटनांचा उल्लेख केला. एआयएमआयएमनेही या वादात प्रवेश केला आहे आणि पक्षाचे नेते वारिस पठाण रविवारी म्हणाले, “यात काय अडचण आहे? त्यांचा फोटो 1950 पासून संविधानात आहे. तुम्ही आणि मी तेव्हा जन्मलेलेही नव्हतो.” शिवसेना खासदार संजय राऊत यांनीही भाजपवर टीका केली आणि म्हटले की भूतकाळात (2017 मध्ये) राष्ट्रपती रामनाथ कोविंद यांनी कर्नाटक विधानसभेच्या अधिवेशनात टिपू सुलतानचे कौतुक केले होते.
“जेव्हा रामनाथ कोविंद राष्ट्रपती होते, तेव्हा त्यांनी कर्नाटकात जाऊन टिपू सुलतानचे कौतुक केले होते. तेव्हा भाजपने त्यांना का रोखले नाही?”, असा सवाल राऊत यांनी केला.
Recent Comments