‘ठाकरे सरकारने सुरू केलेल्या प्रकल्पांचे श्रेय भाजपने घेतले’: आदित्य ठाकरे

चित्रण : श्रुती नैथानी.

मुंबई: मुंबई महानगरपालिका निवडणुकीसाठी प्रचार शिगेला पोहोचला असताना, शहरातील पायाभूत सुविधा प्रकल्पांचे श्रेय घेण्यासाठी प्रतिस्पर्धी राजकीय पक्षांमध्ये तीव्र लढाई सुरू आहे. शिवसेना (उद्धव बाळासाहेब ठाकरे) पक्षाचे नेते आणि आमदार आदित्य ठाकरे यांनी भाजपवर आरोप केला आहे की, ‘त्यांनी अनेक पायाभूत सुविधा प्रकल्पांचे श्रेय घेतले आहे, जे प्रकल्प पूर्वीच्या सरकारने सुरू केले होते’. आदित्य ठाकरे यांनी ‘द प्रिंट’ला दिलेल्या मुलाखतीत सांगितले की, अटल सेतू, कोस्टल रोड, बीडीडी चाळींचे पुनर्विकास प्रकल्प, मेट्रो मार्गिका आणि गोरेगाव-मुलुंड लिंक रोड यांसारखी अनेक पायाभूत सुविधांची कामे उद्धव ठाकरे यांच्या नेतृत्वाखाली सुरू करण्यात आली आणि पूर्णत्वास नेण्यात आली, आणि भाजपने फक्त ‘रिबन कापण्याचे’ काम केले.

“भाजपने कोणताही प्रकल्प केल्याचा एक तरी फोटो मला दाखवा. खरं तर, भाजपने कोस्टल रोडच्या भूमिपूजनावर बहिष्कार टाकला होता, कारण ते उद्धव ठाकरे यांनी केले होते. त्यांनी ते केले, कारण तो आमचा प्रकल्प होता. भाजपने फक्त या प्रकल्पांच्या रिबन कापल्या आहेत, कारण आमचे सरकार पाडल्यामुळे त्यांना हे भाग्य लाभले,” असे आदित्य म्हणाले. महाराष्ट्राचे उपमुख्यमंत्री देवेंद्र फडणवीस यांनी बुधवारी एका सभेत आदित्य यांचे दावे फेटाळून लावले. “काही लोक येथे येऊन सांगत आहेत की त्यांनी मुंबईत पायाभूत सुविधा प्रकल्प उभारले. पण ही जनता आहे, ती सर्व काही जाणते. तुम्ही एखाद्या मुंबईकराला मध्यरात्री झोपेतून उठवून विचारले, की कोस्टल रोड, बीडीडी चाळींचा पुनर्विकास, मेट्रो मार्गिका कोणी बनवल्या, तर ते सांगतील की हे महायुतीने केले आहे,” असे ते म्हणाले.

अस्तित्वाची लढाई

बहुप्रतीक्षित बृहन्मुंबई महानगरपालिकेच्या (बीएमसी) निवडणुका 15 जानेवारी रोजी होणार असून, मतमोजणी दुसऱ्या दिवशी होईल. तीन वर्षांनंतर होणाऱ्या या निवडणुकीसाठी सर्वच पक्ष झटत आहेत, कारण बीएमसी ही भारतातील सर्वांत श्रीमंत महानगरपालिका आहे, जिचे बजेट 74 हजार कोटी रुपयांपेक्षा जास्त आहे, आणि जो कोणी यावर नियंत्रण ठेवतो, त्याला प्रचंड राजकीय आणि आर्थिक ताकद मिळते. गेल्या 25 वर्षांपासून, भाजपसोबत अविभाजित शिवसेनेची मुंबई महानगरपालिकेवर सत्ता होती, फक्त 2017 ते 2022 या शेवटच्या कार्यकाळात भाजप आणि शिवसेना स्वतंत्रपणे लढले, तेव्हा वगळता. 227 जागांच्या महापालिकेत भाजपने 82 जागा जिंकल्या आणि शिवसेनेने 84 जागा जिंकल्या होत्या. तथापि, आता शिवसेना विभाजित झाल्यामुळे, भाजपला बीएमसीवर नियंत्रण मिळवण्याची चांगली संधी दिसत आहे.

यावर्षीच्या निवडणुकीने नवीन आयाम धारण केले आहेत. प्रमुख दावेदार म्हणजे एकनाथ शिंदे यांच्या नेतृत्वाखालील फुटीर शिवसेना गट आणि भाजप यांचा समावेश असलेली सत्ताधारी महायुती आणि उद्धव ठाकरे यांच्या शिवसेनेच्या आणि राज ठाकरे यांच्या महाराष्ट्र नवनिर्माण सेनेच्या नेतृत्वाखालील नवचैतन्य प्राप्त केलेला विरोधी गट. शहरात कमकुवत झालेल्या ठाकरे बंधूंनी प्रादेशिक पाठिंबा मिळवण्यासाठी ‘मराठी माणूस’ या समान मुद्द्यावर प्रचार सुरू केला आहे. मुंबईतील ठाकरे घराण्याच्या वारशासाठी बीएमसी निवडणूक ही एक महत्त्वाची कसोटी ठरणार आहे. आदित्य ठाकरे म्हणाले की, ते ‘मुंबई वाचवण्यासाठी निवडणूक लढवत आहेत, कारण भाजप सत्तेवर आल्यापासून अनेक महत्त्वाचे प्रकल्प गुजरातला हलवले जात असल्याने शहरासाठी ही करा किंवा मरा अशी परिस्थिती आहे’. “मराठी माणसासमोर असलेल्या धोक्याच्या बाबतीत, महाराष्ट्रातील भाजपच्या 10 वर्षांच्या राजवटीकडे पहा. मोठे उद्योग बुलेट ट्रेनने गुजरातला पाठवले गेले, गुजरातला अधिक स्थानके मिळाली. धारावीचे ‘अदानीकरण’ केले जात आहे, मुंबईची 1 हजार 600 एकर जमीन कर न भरता, प्रीमियम न देता किंवा तेथील लोकांना योग्य घरे न देता दिली जात आहे. का? कारण भाजपची विचारसरणी अशी आहे, की त्यांना मुंबई महाराष्ट्रासोबत नव्हे, तर गुजरातसोबत हवी आहे,” असे ते म्हणाले. “मुंबई लढून महाराष्ट्राला मिळाली आहे; ती महाराष्ट्राला दिली गेली नव्हती,” असेही ते म्हणाले.

आदित्य ठाकरे वेदांता-फॉक्सकॉन सेमीकंडक्टर प्रकल्पाचा संदर्भ देत होते, जो सुरुवातीला महाराष्ट्रात नियोजित होता, परंतु सप्टेंबर 2022 मध्ये गुजरातला हलवण्यात आला. एका वर्षानंतर, फॉक्सकॉनने वेदांतासोबतच्या संयुक्त उद्यमातून माघार घेतली. त्याचप्रमाणे, महाराष्ट्र सरकारने 2020 मध्ये केंद्र सरकारने सुरू केलेला बल्क ड्रग पार्क प्रकल्प रायगडमध्ये स्थापन करण्याचा प्रस्ताव पाठवला होता, परंतु त्याऐवजी गुजरातची निवड करण्यात आली. हा एकमेव प्रकल्प नव्हता, जो महाराष्ट्राने गुजरातमुळे गमावला. टाटा-एअरबस प्रकल्प नागपूरमध्ये नियोजित होता, परंतु ऑक्टोबर 2024 मध्ये तो गुजरातला हलवण्यात आला. नागपूरसाठी नियोजित असलेला 8 हजार कोटी रुपयांचा सौर पॅनेल प्रकल्पही गेल्या वर्षी गुजरातला हलवण्यात आला.

मुंबईचे ‘वैशिष्ट्य’ अबाधित राखणे

आदित्य ठाकरे म्हणाले की, ‘या निवडणुकीतील लढाई ही त्यांच्या पक्षाचे काम लोकांसमोर मांडणे आणि मुंबईचे वैशिष्ट्य वाचवण्यासाठी आहे’. त्यांनी या लढाईची तुलना 1950 च्या दशकातील संयुक्त महाराष्ट्र चळवळीशी केली, जेव्हा मुंबई महाराष्ट्राचा भाग व्हावी यासाठी मराठी माणूस एकत्र झटत होता. आपला मुद्दा स्पष्ट करण्यासाठी, त्यांनी शहराच्या काही भागांमध्ये मराठी लोकांना ‘मराठी’ असल्यामुळे घरे नाकारली जात असल्याची आणि मांसाहार केल्याबद्दल त्यांची खिल्ली उडवली जात असल्याची उदाहरणे दिली. ते म्हणाले की, अनेक वर्षांपासून हे शहर सहअस्तित्वासाठी ओळखले जात होते, परंतु भाजपच्या राजवटीत ते धोक्यात आले आहे. “अनेक हिंदी भाषिक लोक येथे वर्षानुवर्षे आनंदाने राहत आहेत. ते त्यांच्या स्वप्नांचा पाठलाग करत येथे येतात. आम्ही हेच सांगतो. जेव्हा भाजप म्हणते, की आम्ही मराठी आणि अमराठी लोकांमध्ये ध्रुवीकरण करतो, तेव्हा आमचा आग्रह मराठी आणि येथे येणाऱ्या इतर प्रत्येकाला समान हक्क, समान स्वातंत्र्य, समान आवाज मिळायला हवा हा असतो,” असे ते म्हणाले. आदित्य यांनी असेही सांगितले की, अनेक वर्षांपासून शहरात शांततेने राहणारे अनेक अल्पसंख्याक ‘ठाकरे नावावर’ विश्वास ठेवतात.

महाविकास आघाडी स्थापन झाल्यापासून, शिवसेना (उबाठा) ने अल्पसंख्याक मतदारांना आपल्या गटात सामील केले आहे. ठाकरे म्हणाले की, अल्पसंख्याक ठाकरेंवर विश्वास ठेवतात कारण उद्धव ठाकरे यांनी मुख्यमंत्री म्हणून कोणत्याही व्यक्तीची जात, पंथ किंवा धर्म यामध्ये भेदभाव केला नाही. आदित्य यांनी काँग्रेस पक्षाचा हा युक्तिवादही फेटाळून लावला की, काँग्रेसमुळेच शिवसेना (उबाठा) ला अल्पसंख्याकांची मते मिळाली. “जर काँग्रेसला असे वाटत असेल की अल्पसंख्याक त्यांच्यामुळे आमच्याकडे आले, तर त्यांच्या विचारसरणीला शुभेच्छा. अल्पसंख्याक—म्हणजेच जैन, शीख, मुस्लिम, ख्रिश्चन, बौद्ध—आमच्यासाठी ते सर्व भारताचे नागरिक आहेत. बीएमसी आणि राज्यात आमच्या राजवटीत, आम्ही त्यांच्या धर्माचा विचार न करता पाणी, वीज आणि बेस्ट बसेस दिल्या आहेत. कोणताही भेदभाव अजिबात नव्हता,” असे ते म्हणाले. “करोना काळात, आम्ही त्यांची जात, पंथ, धर्म किंवा लिंग न पाहता लाखो लोकांचे प्राण वाचवले. आम्ही त्यांना केवळ महाराष्ट्राचे नागरिक म्हणून पाहिले आणि त्यांना पाण्याची जोडणी दिली. आमच्याकडून भेदभाव होत नाही. आम्ही फक्त आमची ‘अस्मिता’ वाचवण्यासाठी लढत आहोत. आम्ही गेल्या 50-60 वर्षांपासून एकत्र राहत आहोत,” असे त्यांनी पुढे सांगितले.

मुंबई धोक्यात का आहे?

ठाकरे म्हणाले की, शिवसेनेत फूट पडूनही लोकसभा आणि विधानसभा निवडणुकीत शिवसेना आपला 16 टक्क्यांहून अधिक मतांचा वाटा टिकवून ठेवू शकली, कारण अल्पसंख्याक समुदायांनी पक्षाला मोठ्या प्रमाणावर मतदान केले. त्यांच्या मते, याचे कारण म्हणजे त्यावेळी महाविकास आघाडी एकत्र होती, आणि काँग्रेस त्या आघाडीचा एक भाग होती. तथापि, बीएमसी निवडणुकीत काँग्रेस स्वतंत्रपणे लढत आहे. ते पुढे म्हणाले की, जर शिवसेना (उबाठा) सत्तेवर आली, तर ती मुंबईचे ‘स्वरूप’ कायम ठेवेल. “सामाजिक सलोखा कायम ठेवणे आणि तो तुटू न देणे हेच शहराचे प्राथमिक वैशिष्ट्य आहे,” असे आदित्य म्हणाले. पण ते असेही म्हणाले की, ‘उद्धव आणि राज हे व्यवसायाने आणि स्वभावाने कलाकार असल्याने, त्यांनाही मुंबई एका विशिष्ट सौंदर्यदृष्टीने पाहायची आहे’. “मुंबईला एक स्वतःचे वैशिष्ट्य असले पाहिजे. जेव्हा तुम्ही रस्ते, पदपथ आणि वाहतूक बेटे डिझाइन करता, तेव्हा त्यात काहीतरी अर्थ असला पाहिजे. हे शहर विचारसरणी, राजकीय, सामाजिक, सांस्कृतिक कल्पना आणि उद्योजकतेच्या कल्पनांची एक संगमभूमी असली पाहिजे; तोच गजबजाट म्हणजे शहर आहे,” असे आदित्य म्हणाले.

ठाकरे कुटुंबातील नातेसंबंध

त्यांचे विस्तारित कुटुंब 20 वर्षांनंतर एकत्र आले आहे आणि निकालाची पर्वा न करता, हे नाते टिकून राहील, असेही प्रतिपादन आदित्य यांनी केले. एक वर्षापूर्वी, अभिनेता-दिग्दर्शक महेश मांजरेकर यांच्यासोबतच्या एका पॉडकास्टमध्ये, मनसे प्रमुख राज ठाकरे म्हणाले होते की, मुंबईसाठी ते त्यांचे तत्कालीन दुरावलेले चुलत भाऊ उद्धव ठाकरे यांच्याशी असलेले मतभेद बाजूला ठेवण्यास तयार आहेत. या विधानाला उद्धव ठाकरे यांनी जवळपास तात्काळ प्रतिसाद दिला, ज्यामुळे दोन्ही चुलत भावांमध्ये सलोखा होण्याची चर्चा सुरू झाली. त्यानंतर, मराठी भाषेच्या मुद्द्यावर आणि महाराष्ट्रातील शाळांमध्ये हिंदी लादल्याच्या आरोपावरून ते 20 वर्षांत पहिल्यांदाच एका सार्वजनिक मंचावर एकत्र आले. नंतर, हे कुटुंब लग्नसोहळे, कौटुंबिक कार्यक्रम, वाढदिवस आणि सणांमध्ये भेटत राहिले. कुटुंबाने शेअर केलेल्या व्हिडिओ आणि फोटोंमधून हे नाते अधिक घट्ट होत असल्याचे दिसून आले.

“दोन भाऊ एकत्र येण्यात काहीच गैर नाही. आमच्या आयुष्यात एक पोकळी होती, जी आता भरून काढली जात आहे, हे आमच्या लक्षात आले आहे. हे नाते खूप घट्ट आहे आणि ही एक छान भावना आहे. आम्ही निश्चितपणे एकत्र राहू,” असे आदित्य म्हणाले.