पश्चिम आशियातील संघर्षाबाबत मोदी सरकारच्या भूमिकेला संघाचा पाठिंबा

हरियाणामधील पानिपत येथे 'आरएसएसच्या अखिल भारतीय प्रतिनिधी सभेत' आरएसएस प्रमुख मोहन भागवत आणि सरचिटणीस दत्तात्रेय होसबळे.

नवी दिल्ली: राष्ट्रीय स्वयंसेवक संघाने (आरएसएस) रविवारी पश्चिम आशियातील संघर्षाबाबत मोदी सरकारने घेतलेल्या भूमिकेचे समर्थन केले. संघाचे सरचिटणीस दत्तात्रेय होसबळे यांनी, नवी दिल्ली ‘राष्ट्राच्या सर्वोच्च हितासाठी’ कृती करत असल्याचे म्हटले. संघाची सर्वोच्च निर्णय-निर्धारक आणि धोरण-निर्धारक संस्था असलेल्या ‘अखिल भारतीय प्रतिनिधी सभे’च्या (एबीपीएस) बैठकीनंतर आयोजित पत्रकार परिषदेत होसबळे बोलत होते. विरोधकांनी पश्चिम आशियातील संघर्षाबाबत सरकारच्या प्रतिसादावर टीका केली आहे आणि या मुद्द्यावर संसदेत चर्चा व्हावी यासाठी सरकारवर दबाव वाढवला आहे. होसबळे यांनी रविवारी या संघर्षाचे थेट विश्लेषण करण्यास नकार दिला, परंतु सरकारच्या राजनैतिक वाटचालीवर त्यांनी पूर्ण विश्वास व्यक्त केला. “मी युद्धाची कारणे इत्यादींचे विश्लेषण करणार नाही; कारण संघ आंतरराष्ट्रीय राजनैतिक बाबींवर भाष्य करत नाही,” असे ते म्हणाले.

“आमचा असा विश्वास आहे की, भारताच्या दृष्टिकोनातून जे हिताचे आहे, ते करण्यासाठी भारत सरकार सर्वतोपरी प्रयत्न करत आहे. सरकारमध्ये असलेल्या व्यक्तींना जगातील सर्व देशांशी संबंध राखावे लागतात—मग ते संवाद, व्यापार, सुरक्षा इत्यादींबाबत असोत. त्यामुळे, जे काही भारताच्या हिताचे आहे, राष्ट्राच्या सर्वोच्च हिताचे आहे, तेच ते करत आहेत. त्या दृष्टिकोनातून पाहता, ते जे करत आहेत ते योग्यच आहे, असा विश्वास संघालाही वाटतो,” असेही त्यांनी नमूद केले. काँग्रेसच्या नेतृत्वाखालील विरोधकांनी, अमेरिकन आणि इस्रायली सैन्याकडून इराणचे सर्वोच्च नेते अयातुल्ला अली खामेनी यांची हत्या करण्यात आल्याच्या घटनेवर सरकारने बाळगलेल्या मौनाबद्दल सरकारवर टीका केली आहे. तसेच, पश्चिम आशियातील युद्ध आणि त्याचा भारतावर होणारा परिणाम—ज्यामध्ये ऊर्जा सुरक्षा आणि नैसर्गिक वायूच्या तुटवड्याच्या बातम्यांचा समावेश आहे—यावर संसदेत चर्चा व्हावी, अशी मागणीही विरोधकांनी केली आहे.

काँग्रेसचे संपर्क विभागाचे सरचिटणीस जयराम रमेश यांनी या आठवड्याच्या सुरुवातीला ट्विटरवर केलेल्या एका पोस्टमध्ये म्हटले होते: “पश्चिम आशियातील परिस्थिती आणि तिचा भारतावर होणारा परिणाम यावर संसदेच्या दोन्ही सभागृहांमध्ये चर्चा व्हावी, अशी मागणी विरोधक करत आहेत. परंतु, मोदी सरकार अशा चर्चेला परवानगी देण्यास ठामपणे नकार देत आहे. त्यांना भीती वाटत आहे, असे दिसते.” खामेनी यांच्या मृत्यूनंतर देशाच्या काही भागांत झालेल्या निदर्शनांविषयी विचारले असता, होसबळे यांनी सांगितले की, “दु:ख व्यक्त करण्याची पद्धत शांततापूर्णच असायला हवी, तीच भारताची मूळ परंपरा आहे. जर लोकांना शोक व्यक्त करायचा असेल, तर त्यांनी तो नक्कीच करावा. पण तो शांततेने केला गेला पाहिजे. मृत्यूनंतर कोणीही शत्रू उरत नाही, ही भारताची परंपरा आहे; आणि राष्ट्रीय स्वयंसेवक संघाने नेहमीच हे सांगितले आहे की, जर कोणी मृत्यूनंतर दुःख व्यक्त करत असेल, तर ते कोणत्याही प्रकारची अशांतता न पसरवता, शांततेने केले गेले पाहिजे.”  व्यापक संघर्षाच्या संदर्भात बोलताना, होसाबळे यांनी जागतिक शांततेप्रती असलेल्या कटिबद्धतेचा आधार म्हणून ‘विश्व कुटुंब’—म्हणजेच संपूर्ण जग हेच एक कुटुंब—या संकल्पनेचा उल्लेख केला.

“आम्हाला हेच अपेक्षित आहे की, संपूर्ण जगात शांतता नांदावी. हैदराबाद येथे (जिथे जगभरातून स्वयंसेवक आले होते) जेव्हा 71 देशांमधील लोक आले होते, तेव्हा आम्ही त्यांना सांगितले होते: ‘तुम्ही ज्या देशात राहता आणि ज्या देशाचे अन्न ग्रहण करता, त्या देशाच्या कल्याणासाठीही तुम्ही काम केले पाहिजे… याचा अर्थ असा नाही, की तुम्ही केवळ भारताशीच बांधील आहात. तुमचे तिथे असलेल्या समाजाप्रतीही काही कर्तव्य आहे, आणि ते कर्तव्य तुम्ही पार पाडले पाहिजे.’ म्हणूनच, ‘विश्व शांतता’ हाच आमचा दृष्टिकोन आहे,” असे ते म्हणाले. त्यांनी पुढे सांगितले की, अनेक कारणांमुळे युद्धांची परिस्थिती निर्माण होत असते; आणि ही युद्धे लवकरात लवकर संपावीत, जेणेकरून सामान्य नागरिक पुन्हा आपल्या पूर्ववत आणि शांत जीवनाकडे वळू शकतील, अशीच संघाची इच्छा आहे. संघटनात्मक बाबींविषयी बोलताना, होसाबळे यांनी सांगितले की, राष्ट्रीय स्वयंसेवक संघाने अलीकडेच नवव्या शीख गुरूंच्या ‘शहीदी दिना’निमित्त आणि ‘वंदे मातरम’ या गीताच्या 150 व्या वर्षपूर्तीनिमित्त देशभरात विविध कार्यक्रमांचे आयोजन व समन्वय साधला होता. यातील अनेक कार्यक्रम औपचारिकपणे संघाच्या नावाने नोंदवले गेले नव्हते; तरीही स्वयंसेवकांनी स्थानिक संस्थांच्या सोबतीने या कार्यक्रमांचे समन्वय साधले आणि त्यात सक्रिय सहभाग नोंदवला, असे त्यांनी नमूद केले.

“संघाचा कोणताही स्वयंसेवक केवळ एखाद्या विशिष्ट राज्याच्या—उदाहरणार्थ, तामिळनाडू किंवा अन्य कोणत्याही राज्याच्या—दृष्टिकोनातून विचार करत नाही; तर तो संपूर्ण देशाचा एक अखंड घटक म्हणून विचार करतो…” असे ते म्हणाले. तसेच, शाखांची संख्या वाढवण्यासाठी राष्ट्रीय स्वयंसेवक संघाने गेल्या काही वर्षांत सातत्यपूर्ण आणि एकत्रित प्रयत्न केले आहेत, असेही त्यांनी सांगितले. राष्ट्रीय स्वयंसेवक संघ आणि भारतीय जनता पक्ष यांच्यातील संबंधांविषयी बोलताना ते म्हणाले: “देशाच्या हितासाठी आमच्याकडे अनेक विचारसरणी आणि तत्त्वज्ञान आहेत. या विचारसरणींचा स्वीकार केवळ भारतीय जनता पक्षानेच केला आहे. इतर राजकीय पक्षांनी मात्र राष्ट्रीय स्वयंसेवक संघासाठी आपली दारे बंदच ठेवली आहेत. म्हणूनच, संघातील अनेक लोकांनी राजकारणात प्रवेश केला आहे आणि ते देशाच्या हिताच्या असलेल्या विचारांचा व तत्त्वांचा प्रसार करत आहेत.”