मुंबई: राज्याचे उपमुख्यमंत्री अजित पवार यांच्या निधनामुळे राष्ट्रवादी काँग्रेस पक्षाच्या (एनसीपी) भवितव्याबद्दल प्रश्न निर्माण झाले आहेत. 66 वर्षीय अजित पवार हे एक जनमान्य नेते होते आणि त्यांनी स्वतःला एक सक्षम प्रशासक म्हणून सिद्ध केले होते. महाराष्ट्राच्या जनतेमध्ये प्रेमाने ‘दादा’ म्हणून ओळखले जाणारे अजित पवार आपल्या स्पष्टवक्तेपणासाठी प्रसिद्ध होते. हाच गुण 2023 मध्ये पक्षासाठी एका महत्त्वाच्या क्षणी दिसून आला. बुधवारी झालेल्या विमान अपघाताने भारतातील एका महत्त्वाच्या प्रादेशिक नेत्याला भारतीय राजकारणातून अचानक हिरावून घेतले. महाराष्ट्रात त्यांची उणीव तीव्रतेने जाणवेल, जिथून राष्ट्रवादी काँग्रेसला आपला मुख्य जनाधार आणि प्रभाव मिळतो.
महाराष्ट्राचे सहा वेळा उपमुख्यमंत्री राहिलेल्या अजित पवार यांच्या 35 वर्षांहून अधिक काळाच्या राजकीय कारकिर्दीतील पाच महत्त्वाच्या घटना येथे दिलेल्या आहेत:
1) सिंचन घोटाळा
त्यांच्या संपूर्ण राजकीय कारकिर्दीला एका मोठ्या वादामुळे गालबोट लागले होते: 2012 चा सिंचन घोटाळा, ज्यामुळे त्यांना महाराष्ट्र मंत्रिमंडळातून राजीनामा द्यावा लागला होता. त्यावर्षी सप्टेंबरमध्ये ते तत्कालीन काँग्रेस-राष्ट्रवादी काँग्रेस सरकारमध्ये उपमुख्यमंत्री होते, जेव्हा 70 हजार कोटी रुपयांपेक्षा जास्त रकमेच्या कथित आर्थिक अनियमिततेच्या संबंधात त्यांचे नाव समोर आले होते. डिसेंबर 2019 मध्ये महाराष्ट्र लाचलुचपत प्रतिबंधक ब्युरोने त्यांना ‘क्लीन चिट’ दिली, कारण त्यांच्या कार्यकाळात कंत्राटांमध्ये झालेल्या कथित वाढीमध्ये त्यांना थेट दोषी ठरवणारे कोणतेही पुरावे नाहीत, असा निष्कर्ष या संस्थेने काढला होता.
2) पहाटेचा शपथविधी
2019 मध्ये, जेव्हा शिवसेना, राष्ट्रवादी काँग्रेस आणि काँग्रेस यांच्यात महाविकास आघाडीच्या स्थापनेसाठी चर्चा सुरू होती, तेव्हा अजित पवार यांनी शनिवारी सकाळी 8 वाजता उपमुख्यमंत्रीपदाची शपथ घेऊन आपले काका आणि राष्ट्रवादी काँग्रेसचे सर्वेसर्वा शरद पवार यांच्यासह सर्वांना धक्का दिला. महाराष्ट्रामध्ये सरकार स्थापन करण्यासाठी त्यांनी भारतीय जनता पक्षाचे (भाजप) देवेंद्र फडणवीस यांच्याशी हातमिळवणी केल्यानंतर हे घडले होते. तथापि, तीन दिवसांनंतर, पवार आपल्या पक्षात फूट पाडण्यात अयशस्वी झाल्याने सरकार कोसळले. अजित पवार महाविकास आघाडीत परतले. त्यांना पुन्हा आघाडी सरकारमध्ये उपमुख्यमंत्री बनवण्यात आले.
3) शरद पवार यांचा राजीनामा
मे 2023 मध्ये, राष्ट्रवादी काँग्रेसचे अध्यक्ष शरद पवार यांनी पुढील पिढीच्या नेत्यांसाठी मार्ग मोकळा करण्यासाठी पद सोडण्याचा निर्णय घेतला. ज्या कार्यक्रमात त्यांनी निवृत्तीची घोषणा केली, त्या वेळी अनेक कार्यकर्ते आणि पक्षाच्या नेत्यांनी आक्रोश केला आणि त्यांना पद सोडू नये अशी विनंती केली, जी विनंती त्यांनी अखेरीस मान्य केली. मात्र, केवळ अजित पवारच उभे राहिले आणि पवारांच्या निवृत्तीच्या निर्णयाला त्यांनी पाठिंबा दिला. “तुम्हाला हवे असल्यास तुम्ही आवाहन करू शकता, पण माझ्या आणि सुप्रियाच्या (शरद पवार यांची कन्या सुप्रिया सुळे) सांगण्याने ते ऐकणार आहेत का?” असे त्यांनी आपल्या काकांना आपला निर्णय बदलण्याची विनंती करणाऱ्या कार्यकर्त्यांच्या आवाहनाला उत्तर देताना म्हटले.
‘शरद पवार हयात आणि सक्रिय असतानाच पक्षाचा पुढील अध्यक्ष निश्चित केला जावा, हेच उत्तम आहे’, असे ते आपल्या नेहमीच्या शैलीत म्हणाले. “त्यांचे वय लक्षात घेता, आम्ही साहेबांचा (शरद पवार) आणि इतर सर्वांचा विचार करत आहोत आणि पक्षाची सूत्रे नवीन नेतृत्वाकडे देण्याचा प्रयत्न करत आहोत. हे नेतृत्व साहेबांच्या मार्गदर्शनाखाली पक्षासाठी काम करेल. कोणताही मूर्ख माणूसही सांगेल की साहेबच पक्ष आहेत,” असे ते म्हणाले होते. मंचावरील इतर सर्व नेते जे बोलत होते, त्याच्या विरोधात असलेली त्यांची भूमिका, यामुळे राष्ट्रवादी काँग्रेसचे अध्यक्ष बनण्याची त्यांची महत्त्वाकांक्षा पुन्हा एकदा दिसून आली.
4) बंड
अखेरीस जुलै 2023 मध्ये, अजित पवार यांनी त्यांचे काका शरद पवार यांच्या विरोधात बंड केले. यावेळी ते अधिक तयारीनिशी आले होते: त्यांनी नऊ इतर मंत्री आणि सुमारे 40 आमदारांना सोबत घेतले. त्यांनी फडणवीस आणि शिवसेनेच्या एकनाथ शिंदे यांच्याशी हातमिळवणी केली आणि महायुती सरकारचा भाग बनले. राष्ट्रवादी काँग्रेसमध्ये उभी फूट पडली आणि अजित पवार गटाला पक्षाचे चिन्ह-गजराचे घड्याळ मिळाले. तो त्यांचा क्षण होता, एक असा टप्पा जिथे ते आपल्या काकांच्या सावलीतून बाहेर पडले होते. गेल्या अडीच वर्षांत मात्र त्यांना संमिश्र यश मिळाले. लोकसभा निवडणुकीत त्यांच्या पक्षाला फक्त एक जागा मिळाली आणि ते आपल्या पत्नीला बारामतीतून निवडून आणू शकले नाहीत. तथापि, विधानसभा आणि नगरपरिषद निवडणुकांमध्ये निकाल त्यांच्यासाठी अधिक अनुकूल होते. अलीकडेच झालेल्या महापालिका निवडणुकांमध्ये पुन्हा एकदा घड्याळ त्यांच्या विरोधात फिरले: पुणे आणि पिंपरी-चिंचवड या प्रदेशांमध्येही त्यांच्या पक्षाचा दारुण पराभव झाला, ज्या प्रदेशांवर 2017 पर्यंत त्यांचे पूर्ण नियंत्रण होते.
5) मुलावरील आरोप
अजित पवार कधीही निवडणूक हरले नसले तरी, त्यांचा मोठा मुलगा पार्थ पवार 2019 च्या सार्वत्रिक निवडणुकीत मावळ मतदारसंघातून पराभूत झाला. सहा वर्षांनंतर, जेव्हा त्यांच्या मुलाचे नाव मुंढवा जमीन घोटाळ्यात गोवले गेले, तेव्हा त्यांना एक मोठा धक्का बसला. गेल्या वर्षी नोव्हेंबरमध्ये पार्थवर आरोप झाल्यानंतर, अजित पवार यांनी सुरुवातीला याबाबत अलिप्त धोरण स्वीकारले. पण काही दिवसांनंतर, त्यांनी याबद्दल बोलताना आपल्या मुलाची बाजू सावरण्याचा प्रयत्न केला. त्यांनी माध्यमांना सांगितले की, ‘सिंचन घोटाळ्यात त्यांच्यावर झालेल्या आरोपांची त्यांना आठवण झाली आणि अखेरीस चौकशीत हे सिद्ध झाले होते, की त्यांचा त्या अनियमिततांशी काहीही संबंध नव्हता’.
“आरोप करणे सोपे आहे, पण या आरोपांमागील सत्य लोकांना कळावे हे तितकेच महत्त्वाचे आहे. या व्यवहाराबद्दल मला काहीही माहिती नव्हती. मी नेहमी म्हणतो, नियमांमध्ये बसेल तेच करा. माझ्या कार्यालयातील कोणावरही विशिष्ट पद्धतीने वागण्यासाठी कोणी दबाव टाकला होता का, असे मी आज सर्वांना विचारले. माझ्या कार्यालयाकडून कोणावरही कोणताही दबाव नव्हता,” असे ते म्हणाले. धाकटा मुलगा, जय पवार, तुलनेने प्रसिद्धीपासून दूर राहिला आहे. तो कुटुंबाच्या व्यावसायिक हितसंबंधांमध्ये गुंतलेला असून स्थानिक प्रचारमोहिमा आणि पडद्यामागील व्यवस्थापनात मदत करतो, असे म्हटले जाते.
Recent Comments