तेलंगणा पंचायत निवडणुकांमधील काँग्रेसच्या यशाचा मुख्यमंत्री रेवंत रेड्डींकडून गौरव

फाईल फोटो : तेलंगणचे मुख्यमंत्री रेवंत रेड्डी.

हैदराबाद: पोटनिवडणुकांमध्ये मुख्य विरोधी पक्ष असलेल्या बीआरएसकडून दोन महत्त्वाच्या विधानसभा जागा हिसकावून घेतल्यानंतर, सत्ताधारी काँग्रेसने तेलंगणा पंचायत निवडणुकांमध्येही आपली विजयी मालिका कायम ठेवली असून, राज्यात सुमारे 60 टक्के सरपंच पदे जिंकली आहेत. काँग्रेस-समर्थित उमेदवारांनी 7 हजार 527 ग्रामपंचायतींमध्ये विजय मिळवला. के. चंद्रशेखर राव यांचा बीआरएस पक्ष दुसऱ्या क्रमांकावर राहिला, परंतु राज्यभरातील एकूण 12 हजार 702 जागांपैकी 3 हजार 511 सरपंच जागा जिंकण्यात त्याला यश आले. भाजप खूपच मागे तिसऱ्या क्रमांकावर राहिला आणि त्यांनी 710 जागांवर विजय मिळवला.

पंचायत निवडणुका 11, 14 आणि 17 डिसेंबर रोजी झाल्या, आणि त्याच दिवशी मतमोजणीही झाली. या ग्रामीण स्थानिक स्वराज्य संस्थांच्या निवडणुका पक्षचिन्हावर लढवल्या जात नाहीत, परंतु स्थानिक पातळीवरील उमेदवारांना राजकीय पक्षांकडून ओळख आणि पाठिंबा दिला जातो. तेलंगणा भाजपचे प्रमुख एन. रामचंद्र राव यांनी ‘द प्रिंट’ला सांगितले की, त्यांच्या पक्षाने 2019 मध्ये झालेल्या मागील निवडणुकीत जिंकलेल्या 165 पंचायतींच्या तुलनेत यावेळी 300 टक्के वाढ नोंदवली आहे. त्यावेळी डॉ. के. लक्ष्मण हे पक्षाचे प्रदेशाध्यक्ष होते. “यावेळी, आम्ही 12 हजार 700 पैकी सुमारे 8 हजार जागांवर निवडणूक लढवली, किंबहुना अनेक गावांमध्ये आम्ही पहिल्यांदाच निवडणूक लढवत आहोत. आम्ही 700 हून अधिक जागा जिंकल्या, अनेक ठिकाणी दुसऱ्या क्रमांकावर राहिलो, तर काही पंचायतींमध्ये आम्ही काही मतांनी जागा गमावली,” असे राव म्हणाले. त्यांनी महबूबाबाद, जनगाव, यादद्री, नलगोंडा यांसारख्या जिल्ह्यांमध्ये अधिक पाठिंबा मिळाल्याचा दावा केला.

तथापि, गुरुवारी निवडून आलेल्या सरपंच आणि उपसरपंचांच्या सत्कार समारंभात राव म्हणाले की, भाजपच्या वतीने जवळपास 1 हजार सरपंच, 1 हजार 200 उपसरपंच आणि 10 हजारहून अधिक वॉर्ड सदस्य विजयी झाले आहेत. “हे ग्रामीण भागातील विजय, भाजप केवळ शहरी भागांपुरता मर्यादित आहे असा दावा करणाऱ्या समीक्षकांना एक जोरदार उत्तर आहे.” भाजपने उत्तर तेलंगणामध्ये, विशेषतः आदिलाबाद, मुधोळे, निर्मल, सिरपूर यांसारख्या विधानसभा मतदारसंघांमध्ये चांगली कामगिरी केली. २०२३ मध्ये विधानसभेवर निवडून आलेले त्यांचे आठपैकी सात आमदार उत्तर तेलंगणातील आहेत. एकूण 181 जागांपैकी, पक्षाने मुधोळ मतदारसंघात 89 सरपंच जागा जिंकल्या, आणि सत्ताधारी काँग्रेसला 86 जागांसह दुसऱ्या स्थानावर ढकलले. काँग्रेस आणि बीआरएसच्या तुलनेत एकूण कामगिरी फारशी चांगली नसली तरी, 2019 मधील स्वतःच्या कामगिरीच्या तुलनेत भाजपने केलेली प्रगती राव आणि त्यांच्या तेलंगणा युनिटसाठी दिलासादायक ठरली आहे, जे पंतप्रधान नरेंद्र मोदींच्या गंभीर छाननीखाली आले आहे. गेल्या आठवड्यात नवी दिल्लीत पक्षाच्या तेलंगणा खासदारांसोबत झालेल्या नाश्त्याच्या बैठकीत, पंतप्रधान काही वेळा संतापले, असे समजते. बैठकीत उपस्थित असलेल्या व्यक्तींनुसार, मोदींनी त्यांना सांगितले, “तुम्ही विरोधी पक्षाची भूमिकाही बजावत नाही.”

राज्य युनिटच्या कामगिरीची गुजरात युनिटशी तुलना करताना मोदींनी विचारले, “तुम्ही तेलंगणामध्ये भाजपचे आणखी किती नुकसान करणार आहात? 1984 मध्ये आम्ही दोन जागा जिंकल्या होत्या. आम्ही गुजरातमध्ये कुठे आहोत आणि तेलंगणामध्ये कुठे आहोत?” असे पंतप्रधानांनी नमूद केले. 1980 मध्ये स्थापन झालेल्या भाजपने 1984 मध्ये लढवलेल्या पहिल्या लोकसभा निवडणुकीत दोन जागा जिंकल्या होत्या—गुजरातमध्ये मेहसाणा आणि आंध्र प्रदेशात (आजच्या तेलंगणामध्ये) हणमकोंडा. असे असूनही, राव यांनी दावा केला की, “तेलंगणामध्ये गावापासून ते राज्य स्तरापर्यंत भाजपचे वलय वाढत आहे.” ते म्हणाले, “पंचायत निवडणुकीतील ही अभूतपूर्व वाढ हे सिद्ध करते, की भाजप तेलंगणामधील सर्वात वेगाने वाढणारी राजकीय शक्ती आहे, ज्याला तळागाळातून मोठा पाठिंबा मिळत आहे आणि लोकांचा विश्वास वाढत आहे.”

‘माझ्या सरकारबद्दल सकारात्मक जनमत’, रेवंत रेड्डी यांचे विधान

गुरुवारी संध्याकाळी पंचायत निवडणुकीचे अंतिम निकाल जाहीर झाल्यावर माध्यमांशी बोलताना, मुख्यमंत्री रेवंत रेड्डी यांनी 66 टक्के यशाचा दावा केला. त्यांनी काँग्रेसच्या 7 हजार 527 जागांमध्ये 808 यशस्वी काँग्रेस बंडखोर उमेदवारांची भर घालून एकूण संख्या 8 हजार 335 पर्यंत पोहोचवली. रेवंत यांनी या निकालांना गेल्या दोन वर्षांतील आपल्या सरकारच्या कामगिरीवरील जनमत म्हटले. त्यांनी या यशाचे श्रेय चांगल्या दर्जाच्या तांदळाचा पुरवठा, मोफत वीज, 500 रुपयांना गॅस सिलिंडर, इंदिराम्मा आवास योजना, महिला बचत गटांना बिनव्याजी कर्ज यांसारख्या कल्याणकारी योजनांना दिले. बीआरएस नेते के.टी. रामाराव यांच्या या विधानाचा संदर्भ देत की, सत्तेत असून आणि मुख्यमंत्री जिल्ह्यांचा दौरा करत असूनही, काँग्रेसला केवळ सुमारे 50 टक्केच पंचायती जिंकता आल्या. रेवंत म्हणाले की, जेव्हापासून के.टी.आर. यांनी पक्षाचे कार्याध्यक्षपद स्वीकारले आहे, तेव्हापासून बीआरएसला प्रत्येक निवडणुकीत केवळ पराभवाचाच सामना करावा लागत आहे.

एकूण 12 हजार 728 ग्रामपंचायतींसाठी निवडणुका जाहीर झाल्या असल्या तरी, 12 हजार 702 ग्रामपंचायतींमध्येच मतदान झाले. उर्वरित 26 ग्रामपंचायतींपैकी एका ठिकाणी बहिष्कारामुळे, सहा ठिकाणी न्यायालयाच्या स्थगितीमुळे आणि 19 ठिकाणी आरक्षणाच्या मुद्द्यांमुळे निवडणुका होऊ शकल्या नाहीत.