नवी दिल्ली: शनिवारी पहाटे अमेरिका आणि इस्रायलने केलेल्या हल्ल्यानंतर इराणने रविवारी त्यांचे सर्वोच्च नेते अयातुल्ला अल खोमेनी मृत झाल्याचे घोषित केले. तेहरानने घोषणा केली, की ते त्यांच्यासाठी 40 दिवसांचा शोकसभा सुरू करत आहेत. खोमेनी यांचा मृत्यू अमेरिकेच्या हल्ल्यात झाला, की इस्रायली हल्ल्यात झाला हे अजून स्पष्ट नाही. “शनिवारी सकाळी झिओनिस्ट राजवट आणि अमेरिकेने केलेल्या हल्ल्यात इस्लामिक क्रांतीचे सर्वोच्च नेते अयातुल्ला खोमेनी शहीद झाले,” असे सरकारी मालकीच्या इस्लामिक रिपब्लिक न्यूज एजन्सीने (आयआरएनए) रविवारी वृत्त दिले.
एक्स वरील खोमेनींच्या अधिकृत सोशल मीडिया अकाउंटने पोस्ट केले: “विश्वासू लोकांमध्ये असे लोक आहेत, जे अल्लाहला दिलेले वचन पूर्ण करतात: त्यांच्यापैकी काहींनी त्यांचे वचन पूर्ण केले आहे आणि काही अजूनही वाट पाहत आहेत आणि त्यांच्यात थोडाही बदल झालेला नाही (पवित्र कुराण 33:23).” अमेरिकेचे राष्ट्राध्यक्ष डोनाल्ड ट्रम्प यांनी काही तासांपूर्वीच खोमेनी यांच्या हत्येची घोषणा केली होती आणि सोशल मीडियावरील एका पोस्टमध्ये त्यांनी ‘मध्यपूर्व आणि खरोखरच जगात शांतता!’ हे उद्दिष्ट साध्य होईपर्यंत हल्ले सुरू ठेवण्याचे आश्वासन दिले होते. “इतिहासातील सर्वांत वाईट लोकांपैकी एक म्हणजे खोमेनी मरण पावला आहे. हा केवळ इराणच्या लोकांसाठीच नाही, तर सर्व महान अमेरिकन लोकांसाठी आणि जगभरातील अनेक देशांमधील लोकांसाठी न्याय आहे, ज्यांना खोमेनी आणि त्यांच्या रक्तपिपासू गुंडांच्या टोळीने मारले .” असे ट्रम्प यांनी ट्रुथ सोशलवरील एका पोस्टमध्ये म्हटले आहे. “इराणी लोकांसाठी त्यांचा देश परत मिळवण्याची ही एकमेव मोठी संधी आहे. आम्ही ऐकत आहोत की त्यांच्या आयआरजीसी, लष्कर आणि इतर सुरक्षा आणि पोलिस दलातील बरेच लोक आता लढू इच्छित नाहीत.” असेही त्यांनी म्हटले.
1989 मध्ये ‘इस्लामिक रिपब्लिक ऑफ इराण’चे वैचारिक संस्थापक रुहोल्लाह खोमेनी यांच्या निधनानंतर 86 वर्षीय खोमेनी यांनी तेहरानमध्ये पश्चिमेविरुद्धच्या अवज्ञेच्या युगाला आकार दिला. इराणी शासक मोहम्मद रेझा पहलवी यांच्या हुकूमशाही राजवटीविरुद्ध खोमेनी यांनी इराणी क्रांतीचे नेतृत्व केले. त्यानंतर इराकशी झालेल्या भयानक युद्धादरम्यान त्यांनी इराणचे अध्यक्ष म्हणून सात वर्षे नेतृत्व केले आणि त्यानंतर सर्वोच्च नेतेपदाची भूमिका स्वीकारली. अहवालांनुसार, खोमेनी यांच्या निधनानंतर त्यांच्याप्रति श्रद्धेचे प्रदर्शन करण्यासाठी इराणच्या रस्त्यांवर मोठ्या संख्येने लोक जमले आहेत. इस्रायली पंतप्रधान बेंजामिन नेतान्याहू यांनी शनिवारी अमेरिका आणि तेल अवीव यांनी तेहरानवर केलेल्या ताज्या हल्ल्यांचे उद्दिष्ट सत्तापालट असल्याचे अधोरेखित केले. शनिवारी इराणने केलेल्या प्रत्युत्तरात संपूर्ण प्रदेशात लक्ष केंद्रित केले गेले, युएई, बहरीन, जॉर्डन, कुवेत आणि कतार या सर्वांनी इस्लामिक रिपब्लिकमधून हल्ले झाल्याचे वृत्त दिले. या सर्व देशांमध्ये अमेरिकन लष्करी तळ आहेत. इराणी राज्य माध्यमांनुसार होर्मुझची सामुद्रधुनी बंद करण्यात आली आहे. जागतिक तेल पुरवठ्याच्या जवळजवळ पंचमांश भागाला पुरवठा करणारी सामुद्रधुनी बंद पडल्याने आंतरराष्ट्रीय बाजारपेठांवर परिणाम होण्याची शक्यता आहे.
86 वर्षीय नेत्याच्या निधनाची ट्रम्प यांनी घोषणा केल्याने तेहरानच्या रस्त्यांवरही जल्लोष साजरा करण्यात आला, असे वृत्त आहे. या वर्षाच्या सुरुवातीला खोमेनी यांना इराणच्या त्यांच्या नेतृत्वासाठी सर्वांत मोठा धोका होता. पश्चिम आशियाई राष्ट्रासमोरील आर्थिक संकटावरून सुरू झालेल्या निदर्शनांचे रूपांतर देशाच्या काही भागात त्यांच्या पदच्युतीच्या मागणीत झाले. इराणी सरकारने निदर्शने हिंसकपणे दडपली, अधिकाऱ्यांनी 1 हजारहून अधिक लोक मारले गेल्याचे सांगितले. तेहरानमध्ये सत्ता कोण हाती घेणार हे आता पाहणे महत्त्वाचे ठरेल. खोमेनी यांचे स्वतःचे वय लक्षात घेता, वरिष्ठ नेतृत्वाने वर्षानुवर्षे या परिस्थितीसाठी तयारी केली होती, असे मानले जाते. पदच्युत शहा यांचे पुत्र रझा पहलवी हे देशाचे नेतृत्व करण्यासाठी निर्वासनातून परतण्यासाठी प्रयत्न करत आहेत.
Recent Comments