नवी दिल्ली: नेपाळमध्ये बुधवारी सकाळी आलेल्या अचानक पुरामुळे उद्भवू शकणाऱ्या आपत्कालीन परिस्थितीचा सामना करण्यासाठी भारतीय सरकारी यंत्रणा सज्ज झाल्या आहेत. सूत्रांनी दिलेल्या माहितीनुसार, भारत-नेपाळ सीमेवरील जिल्ह्यांमध्ये शेकडो बोटी तैनात करण्यात आल्या आहेत, उत्तरप्रदेशात 11 बचावपथके कार्यरत आहेत आणि बिहारमध्ये एनडीआरएफची नऊ पथके काम करत आहेत.
याव्यतिरिक्त, सुरक्षितता आणि देखरेख सुनिश्चित करण्यासाठी गावांच्या सखल भागात पोलीस चौक्या उभारण्यात आल्या आहेत, असे सूत्रांनी ‘द प्रिंट’ला सांगितले. बिहारचे आपत्ती व्यवस्थापन मंत्री रत्नेश सदा यांनी ‘द प्रिंट’ला सांगितले की, “सरकारने सर्व तयारी पूर्ण केली आहे. आम्ही पूरसदृश परिस्थितीचा सामना करण्यासाठी सज्ज आहोत. मुख्यमंत्र्यांनी भागलपूर, बेगुसराय, छपरा, मुंगेर आणि आसपासच्या परिसराची हवाई पाहणी केली आहे.” सदा यांनी पुढे सांगितले की, सीमेलगतच्या गावांमध्ये पाण्याची पातळी सुमारे 1.5 मीटरपर्यंत पोहोचली असून, सखल भागातील लोकांना सुरक्षित स्थळी हलवण्यात आले आहे. आतापर्यंत किमान 162 जणांचा मृत्यू झाल्याची पुष्टी झाली आहे. पुराच्या पाण्यामुळे घरे, वाहने, पूल आणि इतर पायाभूत सुविधांचे नुकसान झाल्यामुळे मृतांचा आकडा आणखी वाढण्याची शक्यता आहे.
परराष्ट्रमंत्री एस. जयशंकर यांनी सांगितले की, भारताने भारतीय हवाई दलाच्या सी-130 जे विमानाद्वारे 10 टन मानवतावादी मदत आणि अत्यावश्यक औषधे पाठवली आहेत. या मदतीमध्ये तात्पुरते निवारे, ब्लँकेट्स, स्वच्छता किट्स, सौरदिवे आणि औषधे यांसारख्या आपत्कालीन वस्तूंचा समावेश आहे. गुरुवारी दुसरे विमान नेपाळसाठी रवाना झाले, ज्यामध्ये 37.5 टन मदत साहित्य, औषधे आणि अन्नाची पाकिटे होती. “भारत नेपाळच्या अधिकाऱ्यांच्या सतत संपर्कात आहे. आम्ही सुरू असलेल्या मदतकार्याला जोरदार पाठिंबा देणे सुरू ठेवू,” असे जयशंकर यांनी ‘एक्स’वर पोस्ट केले.
नेपाळ या हिमालयीन देशात ओढवलेल्या विनाशकारी परिस्थितीच्या काळात, पंतप्रधान नरेंद्र मोदी यांनी फोन करून दर्शवलेली एकता आणि भारताने दिलेल्या पाठिंब्याबद्दल नेपाळचे पंतप्रधान बालेन्द्र शाह यांनीही कृतज्ञता व्यक्त केली.
तिबेटमधील हिमनदी सरोवराचा बांध फुटला
बिहारमधील सरकारी सूत्रांनी सांगितले की, बुधवारी सकाळी 9 वाजता तिबेटमधील एका हिमनदी सरोवराचा बांध फुटला. यामुळे ‘भोटे-कोशी’ नदीच्या (जी तिबेटमधून उगम पावते आणि नेपाळमधील त्रिशुली नदीला मिळते) पाणी पातळीत सुमारे 3 मीटरने वाढ झाली. परिणामी, नदीच्या प्रवाहाच्या दिशेने असलेल्या गंडक नदीचा प्रवाह आणि पाणी पातळीत अनपेक्षित वाढ होण्याची शक्यता निर्माण झाली आहे. बुधवारी दुपारी 12 वाजता वाल्मिकीनगर येथील गंडक बॅरेजमधून 86 हजार क्युसेक पाणी सोडण्यात आले आणि प्रवाहाची पातळी वाढताना दिसून आली. सध्या, नेपाळमधील देवघाट गेज (मापन केंद्र) येथे नारायणी नदीची पाणी पातळी 4.77 मीटर इतकी आहे. या ठिकाणी धोक्याची पातळी 9 मीटर आहे आणि इशारा पातळी 7.30 मीटर आहे. पाण्याची पातळी वाढल्यास, ते पाणी गंडक बॅरेजपर्यंत पोहोचण्यास साधारणपणे चार तास लागतील, असा अंदाज आहे.
सूत्रांनी दिलेल्या माहितीनुसार, बिहारच्या जलसंपदा विभागाने तत्परतेने पावले उचलत वाल्मिकीनगर येथील गंडक बॅरेजचे सर्व 36 दरवाजे उघडले. मुख्यालयातून अधीक्षक अभियंत्याच्या नेतृत्वाखालील एक तांत्रिक पथक गंडक बॅरेजकडे रवाना करण्यात आले. तसेच, गंडक नदीच्या खोऱ्यातील सर्व जिल्ह्यांना इशारा देणारा संदेशही पाठवण्यात आला. संभाव्य आणीबाणीच्या परिस्थितीसाठी आवश्यक ती सर्व तयारी सुनिश्चित करून, सतत सतर्कता आणि देखरेख ठेवण्याचे निर्देश विभागाच्या अधिकाऱ्यांना देण्यात आले आहेत. पूरपरिस्थितीचा सामना करण्यासाठी आवश्यक साहित्याचा साठा आणि नदीकाठच्या बांधांची (तटांची) सतत तपासणी करण्याची योग्य व्यवस्था करण्यात आली आहे. बिहारच्या मुख्य सचिवांनी संबंधित सर्व जिल्हा अधिकाऱ्यांची तातडीची बैठक बोलावली आणि त्यांना आवश्यक ती सर्व तयारी करण्याचे निर्देश दिले. यामध्ये नदीच्या तटबंधाच्या आत राहणाऱ्या नागरिकांना ध्वनिक्षेपकाद्वारे सूचना देणे आणि त्यांना वेळेवर सुरक्षित स्थळी हलवणे या गोष्टींचा समावेश आहे. प्रभावित होऊ शकणाऱ्या भागात ‘नॅशनल डिझास्टर रिस्पॉन्स फोर्स’ (एनडीआरएफ) आणि ‘स्टेट डिझास्टर रिस्पॉन्स फोर्स’ (एसडीआरएफ) ची पथके तैनात केली जात आहेत.
सीमावर्ती भागात तैनात असलेल्या बिहार पोलिसांच्या एका वरिष्ठ अधिकाऱ्याने सांगितले की, पूरपरिस्थिती उद्भवल्यास लोकांसाठी कोरडे रेशन आणि मदत साहित्याची व्यवस्था केली जात आहे. तसेच बोटींचीही सोय केली जात आहे. उत्तरप्रदेशचे मुख्यमंत्री योगी आदित्यनाथ यांनी महाराजगंज आणि कुशीनगर येथील स्थानिक प्रशासनाला आवश्यक ती सर्व तयारी सुनिश्चित करण्याचे निर्देश दिले आहेत. नेपाळमधील पुरामुळे महाराजगंज आणि कुशीनगरमधील गंडक आणि नारायणी नद्यांच्या पाणी पातळीत वाढ होण्याची शक्यता आहे. उत्तरप्रदेशातही एक नियंत्रण कक्ष परिस्थितीवर लक्ष ठेवून आहे. महाराजगंज येथील एका पोलीस अधिकाऱ्याने ‘द प्रिंट’ला सांगितले की, लोकांच्या सुरक्षिततेसाठी गावांच्या आसपास लहान पोलीस चौक्या उभारण्यात आल्या आहेत. तसेच नागरिकांना वैद्यकीय सुविधाही पुरवल्या जात आहेत.
दरम्यान, उत्तर प्रदेशातील एसडीआरएफच्या एका अधिकाऱ्याने ‘द प्रिंट’ला सांगितले की, कुशीनगरमध्ये दोन पथके पाठवण्यात आली आहेत. याव्यतिरिक्त, नागरिकांच्या सुरक्षिततेसाठी महाराजगंज, बलरामपूर, गोंडा आणि श्रावस्ती येथेही पीएसी आणि एनडीआरएफची पथके लक्ष ठेवून आहेत. “मनुष्यबळ आणि आवश्यक साधने सज्ज ठेवण्यात आली असून परिस्थितीवर बारकाईने लक्ष ठेवले जात आहे,” असे त्या अधिकाऱ्याने सांगितले.
सीमेवर एनडीआरएफची पथके
एनडीआरएफने एका निवेदनात म्हटले आहे की, ‘सेंट्रल वॉटर कमिशन’च्या सूचनेनुसार, भारतीय सीमेपासून सुमारे 160 किमी अंतरावर असलेल्या नेपाळमधील ‘फुर्के खोला’ येथे त्रिशूल नदीच्या पाणी पातळीत अचानक वाढ झाल्याचे वृत्त आहे. नेपाळ-चीन सीमेजवळील ‘ग्लेशियर लेक आउटबर्स्ट फ्लड’ म्हणजेच हिमनदीच्या सरोवराचा बांध फुटल्यामुळे निर्माण झालेल्या पुराच्या घटनेमुळे हे घडल्याचा संशय आहे. पुराचा हा प्रवाह गंडक नदीतून खालच्या दिशेने पुढे सरकण्याची शक्यता आहे. निवेदनात म्हटले आहे की, गंडक नदीलगतच्या भारत-नेपाळ सीमेवरील बिहार आणि उत्तर प्रदेशातील स्थानिक प्रशासनाला सतर्क राहण्याचा आणि परिस्थितीवर बारकाईने लक्ष ठेवण्याचा सल्ला देण्यात आला आहे.
गंडक नदी परिसरातील परिस्थितीचा आढावा घेतल्यानंतर, पश्चिम चंपारण आणि मुझफ्फरपूर येथे तैनात करण्यासाठी एनडीआरएफची दोन पथके पाठवण्यात आली आहेत, असेही निवेदनात नमूद करण्यात आले आहे. बिहारमध्ये एनडीआरएफची नऊ पथके तैनात करण्यात आली आहेत आणि गरजेनुसार आणखी पथके तैनात केली जातील. उत्तरप्रदेश सरकारही परिस्थितीवर बारकाईने लक्ष ठेवून आहे. कुशीनगर जिल्ह्यात एनडीआरएफचे एक अतिरिक्त पथक तैनात करण्यात आले आहे; गंडक नदीच्या अगदी जवळ असल्याने या जिल्ह्यावर परिणाम होण्याची शक्यता आहे. पूरविषयक इशारा आणि बचाव कार्यासाठी उत्तरप्रदेशात एकूण 11 पथके तैनात करण्यात आली आहेत.
नेपाळ आणि चीनमधील सुरक्षा दले सतर्क आहेत. नेपाळ पोलिसांनी ‘एक्स’वर म्हटले आहे की, “तिबेटच्या बाजूने रसुवामधील ‘भोटे कोशी’ नदीत मोठ्या प्रमाणात पुराचे पाणी येत असल्याने, त्रिशूळ नदीच्या खोऱ्यातील जिल्ह्यांनी — ज्यात नुवाकोट, धाडिंग, चितवन, गोरखा आणि आसपासच्या परिसराचा समावेश आहे — अत्यंत सतर्क राहावे आणि पुढील सूचना मिळेपर्यंत सुरक्षित ठिकाणी आश्रय घ्यावा.” नेपाळचे परराष्ट्रमंत्री शिशिर खनाल यांनी संसदेला सांगितले की, प्राथमिक माहितीनुसार रसुवा जिल्ह्यातील पुराचे कारण तिबेट भागात झालेल्या भूकंपामुळे कोसळलेली हिमस्खलन ही घटना असू शकते.
Recent Comments