नवी दिल्ली: मालवीय नगरमधील ‘फ्लोरीश स्टेझ बी अँड बी’ येथे बुधवारी लागलेली आग आटोक्यात आणली जात असताना, त्याच्या मालकाचे दुसरे हॉटेल, फ्लोरीश इन, जे फक्त 200 मीटर अंतरावर आहे, ते शांतपणे रिकामे केले जात होते. ‘वैद्यकीय पर्यटनासाठी एक आदर्श ठिकाण’ म्हणून ओळखल्या जाणाऱ्या या हॉटेलमधून अनेक परदेशी नागरिकांना बाहेर काढून जवळच्या परिसरातील हॉटेल्समध्ये हलवण्यात आले. बुधवारी सकाळी लवकेश बजाज यांच्या पहिल्या हॉटेलला आग लागल्यानंतर पाहुण्यांना खोल्या रिकाम्या करण्यास सांगण्यात आले. या आगीत 21 जणांचा मृत्यू झाला आणि 37 जण जखमी झाले. मृत आणि जखमींमध्ये अनेक परदेशी नागरिक होते. 12 तासांच्या शोधमोहिमेनंतर लवकेशला बुधवारी संध्याकाळी अटक करण्यात आली.
पोलिस अधिकाऱ्यांच्या म्हणण्यानुसार, हॉटेलमध्ये थांबलेले सर्व पाहुणे साकेत येथील मॅक्स हॉस्पिटलमध्ये वैद्यकीय उपचार घेत होते. हे हॉस्पिटल हॉटेलपासून सुमारे 300 मीटर अंतरावर आहे. प्रेस एन्क्लेव्हला साधारणपणे समांतर असलेल्या नागमोडी रस्त्यावर हॉटेल्स, बी अँड बी आणि इन आहेत, ज्यांनी सामान्यतः कुटुंबे आणि नोकरदार व्यावसायिकांकडून भाड्याने घेतल्या जाणाऱ्या जागांची जागा शांतपणे घेतली आहे. या रस्त्यावरील काही हॉटेल्स दशकांहून जुनी आहेत, परंतु या परिसरात प्रामुख्याने जवळच्या खाजगी सुपरस्पेशालिटी मॅक्स हॉस्पिटलमधील रुग्णांना सेवा देणाऱ्या व्यावसायिक मालमत्तांची संख्या वाढत आहे. यकृत प्रत्यारोपणासाठी हॉस्पिटलमध्ये पाठवलेले अनेक परदेशी नागरिक हौझ राणी नावाच्या या परिसरात राहत आहेत. ‘मॅक्स’ हा मुख्य शब्द आहे. यापैकी काही आस्थापनांच्या वेबसाइट्सवर हॉस्पिटलची चित्रे ठळकपणे दिसतात, कधीकधी तर त्यांच्या स्वतःच्या खोल्या किंवा सुविधांच्या चित्रांपेक्षाही जास्त.
अरुंद रस्ते एकमेकांना लागून असलेल्या इमारतींपर्यंत जातात. बहुतेक इमारतींच्या तळमजल्यावर वैद्यकीय दुकाने आहेत. काही इमारतींमध्ये छोटी उपाहारगृहेदेखील आहेत, जी प्रामुख्याने अफगाणिस्तान, नायजेरिया, येमेन, इथिओपिया आणि म्यानमार यांसारख्या विविध देशांतील पर्यटकांना सेवा देतात. हौझ राणीमधून काम करणारे दलाल नदीम अहमद यांनी ‘द प्रिंट’ला सांगितले की, हा परिसर तरुण व्यावसायिकांसाठी परवडणारा असला तरी, आता मालक आपली घरे जवळच्या रुग्णालयांमध्ये उपचारासाठी येणाऱ्या लोकांना देण्यास प्राधान्य देतात. “दोन किंवा तीन बेडरूमचे घर भाड्याने दिल्यास तुम्ही 13 हजार ते 15 हजार रुपये कमवू शकता, पण परदेशी नागरिकांना भाड्याने दिल्यास त्याच्या दुप्पट पैसे मिळतात,” असे अहमदने ‘द प्रिंट’ला सांगितले. फ्लोरीश इनच्या बाहेर एका लाकडी गाडीवर सुटकेस चढवत असताना, केअरलाइम्बर्ट कागदपत्रांचा गठ्ठा घेऊन उभा होता. यकृत प्रत्यारोपणासाठी तो तीन महिन्यांपूर्वीच फिलिपिन्सहून मालवीय नगर येथे आला होता. “माझ्या देशातील डॉक्टरांनी मला सांगितले होते की, यकृत प्रत्यारोपणासाठी मी दिल्लीला यावे. त्यानंतर त्यांनी माझा संपर्क येथील ‘मॅक्स हॉस्पिटल’मधील डॉक्टरांशी करून दिला, ज्यांनी मला पुढील दिशा दाखवली,” असे केअरलाईम्बर्ट म्हणाला.
आपल्या डॉक्टरांच्या सल्ल्यानुसार केअरलाईम्बर्ट मालवीय नगरला पोहोचला; मात्र तिथे त्याला स्थानिक लोकांशी संवाद साधताना अडचणींचा सामना करावा लागला. “हॉस्पिटलमधीलच एका व्यक्तीने मला या हॉटेलमध्ये आणले. त्याने हॉटेलच्या व्यवस्थापकाशी (मॅनेजरशी) चर्चा केली आणि त्यांना सांगितले की, मला काही महिन्यांसाठी एका खोलीची गरज आहे,” असे केअरलाईम्बर्टने सांगितले. त्याने ‘द प्रिंट’ला सांगितले की, त्याची खोली लहान होती आणि तिथे हवा खेळती राहण्याची (व्हेंटिलेशनची) पुरेशी सोय नव्हती. तरीही बुधवार सकाळपर्यंत तो फारसा अस्वस्थ झाला नव्हता; मात्र त्याच गल्लीत असलेल्या दुसऱ्या एका हॉटेलला आग लागल्याचे पाहिल्यानंतर तो हादरून गेला. “ही घटना घडली तेव्हा मी हॉस्पिटलमध्ये होतो. दुपारी साधारण 1 वाजता मला माझ्या हॉटेलमधून फोन आला आणि मला कळवण्यात आले की, त्यांनी आमच्यासाठी पर्यायी व्यवस्था केली आहे आणि आता आम्ही तिथे स्थलांतरित होणे अपेक्षित आहे,” असे त्याने सांगितले. तिथूनच काही पावले अंतरावर, विजेच्या तारांच्या जाळ्याखाली ‘चुमेको’ उभी होती. तिच्यासोबत तिचे चार वृद्ध काका-काकू/मामा-मामी उभे होते. 200 मीटरपेक्षाही कमी अंतरावर, त्यांच्याच हॉटेलच्या मालकीच्या दुसऱ्या एका इमारतीला लागलेल्या आगीमुळे ते सर्वजण भयभीत झालेले दिसत होते.
जवळच्याच दुसऱ्या एका हॉटेलमध्ये जाण्यासाठी रिक्षा थांबवण्याचा प्रयत्न करत असताना, थांबणाऱ्या रिक्षाचालकांशी संवाद साधण्यासाठी त्यांना खूप धडपड करावी लागत होती. चुमेको आणि तिचे नातेवाईक मूळचे म्यानमारचे आहेत; तिथे त्यांच्या स्थानिक डॉक्टरांनी त्यांना यकृत प्रत्यारोपणासाठी साकेत येथील ‘मॅक्स हॉस्पिटल’मध्ये जाण्याचा सल्ला दिला होता. “म्यानमारमध्ये ही उपचारपद्धती अत्यंत खर्चिक आहे आणि यकृत दान करणारा दाता मिळवणे हे एक अत्यंत कठीण काम आहे,” असे चुमेको म्हणाली. ही 32 वर्षीय तरुणी अवघ्या 20 दिवसांपूर्वीच दिल्लीत आली होती आणि तिने पुढील तीन महिन्यांसाठी ‘फ्लोरीश इन’ या हॉटेलमध्ये दोन खोल्या आरक्षित केल्या होत्या. “माझ्या काकूंचे वैद्यकीय उपचार सुरू झाल्यानंतर, मॅक्स हॉस्पिटलमधील डॉक्टरांनी आमचा संपर्क एका व्यक्तीशी करून दिला; त्या व्यक्तीनेच आम्हाला इथे खोली मिळवून देण्यासाठी मदत केली,” असे तिने ‘द प्रिंट’ला सांगितले.
दरम्यान, नायजेरियाची नागरिक असलेल्या ‘नाजा’ने, आपल्या व्हीलचेअरवर अवलंबून असलेल्या पतीला घेऊन ‘हौज राणी’ परिसरातील खड्डेमय रस्त्यांवरून प्रवास करावा लागत असल्याबद्दल तीव्र नाराजी व्यक्त केली. “येथे राहणे सुरक्षित असल्याचे स्थानिक दलालाने (ब्रोकरने) आम्हाला सांगितले होते; परंतु आता इथे आगीची घटना घडली आहे आणि हॉटेलच्या मालकाने आम्हाला जागा खाली करण्यास (दुसरीकडे जाण्यास) सांगितले आहे,” असे नाजाने ‘द प्रिंट’ला सांगितले. “या हॉटेल्सची नावे आणि वास्तुरचना अगदी सारखीच आहे; जर इथे आग लागली असती, तर आम्ही सर्वजण मृत्युमुखी पडलो असतो,” असे ती आपल्या पतीची व्हीलचेअर ढकलत म्हणाली.
हे नायजेरियन कुटुंब गेल्या काही महिन्यांपासून ‘फ्लोरिश इन’मध्ये वास्तव्यास आहे; या काळात नाजाच्या पतीची यकृत प्रत्यारोपण शस्त्रक्रिया झाली असून, सध्या ते शस्त्रक्रियेनंतरच्या देखरेखीखाली आहेत.
Recent Comments