मोठ्या आवाजातील संगीताला विरोध केल्यामुळे मणिपूरच्या गिटारवादकाची हत्या

इंफाळचे रहिवासी आणि मैतेई समाजाचे असलेले चोंगथम विक्रम हे आग्नेय दिल्लीतील किलोकारी गावात आपली पत्नी आणि मुलासोबत एका दशकाहून अधिक काळ राहत होते.

नवी दिल्ली: ईशान्य दिल्लीतील आपल्या घराबाहेर मोठ्या आवाजात संगीत वाजवण्यास आक्षेप घेतल्यामुळे, मणिपूरमधील 54 वर्षीय निवृत्त संगीतकार आणि गिटारवादकाची ‘ढाबा’ कामगारांच्या एका गटाने कथितरीत्या मारहाण करून हत्या केली, अशी माहिती पोलिसांनी सोमवारी दिली. या हल्ल्याप्रकरणी एका अल्पवयीन मुलासह आठ जणांना ताब्यात घेण्यात आले आहे.

इम्फाळ येथील मैतेई समाजाचे चोंगथम विक्रम सिंग हे आग्नेय दिल्लीतील किलोकारी गावात पत्नी आणि मुलासह गेल्या एका दशकाहून अधिक काळापासून राहत होते. विक्रम यांचा 20 वर्षांचा मुलगा याइफाबा याने पोलिसांत तक्रार दाखल केली, त्यानंतर भारतीय न्याय संहितेच्या कलम 103 (2) (हत्या) आणि 3 (5) (सामायिक उद्देश) अन्वये एफआयआर    नोंदवण्यात आला. दक्षिण-पूर्व जिल्ह्याचे पोलीस उपायुक्त विनीत कुमार यांनी ‘द प्रिंट’ला सांगितले की, या प्रकरणात कथित सहभाग असलेल्या आठ जणांना ताब्यात घेण्यात आले आहे. त्यांनी सांगितले की, ताब्यात घेण्यात आलेले सर्व आरोपी स्थानिक ढाब्यावर काम करणारे कर्मचारी आहेत आणि त्यापैकी एक जण अल्पवयीन असल्याचे निश्चित झाले आहे. याइफाबाच्या तक्रारीवरून, दिल्ली पोलिसांनी सोमवारी भारतीय न्याय संहितेच्या कलम 103 (2) (हत्या) आणि 3 (5) (सामायिक उद्देश) अन्वये गुन्हा दाखल केला.

हल्ला आणि आरोपी

एफआयआरचा आधार असलेल्या आपल्या पोलीस तक्रारीत याइफाबाने म्हटले आहे की, ही घटना रात्री उशिरा घडली. “6 सप्टेंबर 2024 रोजी रात्री 11:30 च्या सुमारास मी घरी असताना मला बाहेरून माझ्या वडिलांचा ओरडण्याचा आवाज ऐकू आला. मी दरवाजा उघडून बाहेर पाहिले, तेव्हा मला चार-पाच मुले माझ्या वडिलांना लाथा-बुक्क्यांनी मारहाण करताना दिसली. हे सर्व पाहून मी ओरडलो.” त्याने पुढे सांगितले की, त्याने आरडाओरडा केल्यावर हल्लेखोर घटनास्थळावरून पळून गेले. त्याने त्यांचे चेहरे पाहिले होते आणि त्यांना समोर आणल्यास तो त्यांची ओळख पटवू शकतो. “त्यानंतर, मी टॅक्सी केली आणि माझ्या आई व मित्रासोबत वडिलांना ‘होली फॅमिली हॉस्पिटल’मध्ये नेले,” असेही त्याने तक्रारीत नमूद केले. त्याने सांगितले की, रुग्णालयात जात असताना वडिलांनी त्याला सांगितले, की हल्लेखोर जवळच्या ढाब्यावरून आले होते. गाण्याचा आवाज कमी करण्याच्या वडिलांच्या सूचनेचा त्यांना राग आला होता, असेही त्याने सांगितले.

“ती सर्व मुले खालच्या ढाब्यावरून आली होती आणि गोंगाट केल्यामुळे माझ्या वडिलांनी यापूर्वीही त्यातील काहींना रोखले होते. त्यावरून ते माझ्या वडिलांना धमकावत होते,” असे तो म्हणाला. तक्रारीत त्याने पुढे लिहिले आहे की, या संभाषणानंतर त्याचे वडील टॅक्सीमध्येच बेशुद्ध पडले. “रुग्णालयात दाखल केल्यानंतर उपचारादरम्यान त्यांचा मृत्यू झाला. या मुलांनी केलेल्या मारहाणीमुळेच माझ्या वडिलांचा मृत्यू झाला. कृपया, या सर्व मुलांवर योग्य ती कायदेशीर कारवाई करण्यात यावी,” असे नोएडा येथील ‘एशियन लॉ कॉलेज’मध्ये बीए-एलएलबीचे शिक्षण घेणाऱ्या याइफाबाने सांगितले.

पोलिसांच्या म्हणण्यानुसार, प्राथमिक तपासात त्याचे आरोप खरे असल्याचे आढळून आले आहे. एम्स दिल्ली येथे मृतदेहाचे शवविच्छेदन करण्यात आले असून, त्याचा अहवाल अद्याप येणे बाकी आहे. “प्राथमिक चौकशीतून असे समोर आले आहे की, मृत व्यक्ती हे निवृत्त संगीतकार होते. आपल्या घरासमोर ‘डिलिव्हरी बॉईज’ आणि ढाब्यावरील कर्मचाऱ्यांकडून होणारा आरडाओरडा व निर्माण होणारा त्रास याला त्यांनी आक्षेप घेतला होता,” असे डीसीपी कुमार यांनी एका निवेदनात म्हटले आहे. “जेव्हा विक्रम सिंग खाली आले आणि त्यांनी संबंधित व्यक्तींना जाब विचारला, तेव्हा त्यांच्यावर कथितरीत्या हल्ला करण्यात आला. यात ते जखमी झाले आणि त्यानंतर त्यांचा मुलगा याइफाबा त्यांना उपचारासाठी ‘होली फॅमिली हॉस्पिटल’मध्ये घेऊन गेला. उपचारादरम्यान विक्रम सिंग यांचा दुर्दैवी मृत्यू झाला,” असेही त्यांनी पुढे सांगितले.

पोलिसांनी आरोपींची ओळख खालीलप्रमाणे पटवली आहे: भरत कुमार (19) आणि प्रमोद (26) – दोघेही ‘सैनी ढाबा’ येथे फूड डिलिव्हरीचे काम करणारे; रमझान खान (22) – ‘न्यू चौधरी ढाबा’ येथे फूड डिलिव्हरी करणारा; दीपांशू (21) – ‘सैनी ढाबा’ येथे फूड पॅकेजिंगचे काम करणारा. तसेच, मोहन विश्वकर्मा (32) – ‘सैनी ढाबा’ येथे पॅकेजिंगचे काम करणारा; विजय (36) – ‘अन्नपूर्णा ढाबा’ येथे फूड डिलिव्हरी करणारा; आणि मन्नू (26) – ‘डायमंड पिझ्झा’च्या किओस्कवर काम करणारा. यातील अल्पवयीन आरोपीचे वय 15 वर्षे आहे.

‘मैतेई हेरिटेज सोसायटी’चे निवेदन

नागरी समाज संघटना असलेल्या ‘मैतेई हेरिटेज सोसायटी’ने म्हटले आहे की, ‘मणिपूरमधील एका संगीतकाराची अत्यंत क्रूरपणे हत्या करण्यात आली; त्यांनी आपल्या घराबाहेर सुरू असलेल्या गैरवर्तनाला विरोध केला होता, असे समजते’.

“दिल्ली पोलिसांकडून एफआयआर नोंदवण्यास बराच वेळ लागला, ही बाबही चिंताजनक आहे; यामुळे या भागातील शेकडो लोकांना पोलीस ठाण्याबाहेर निदर्शने करावी लागली,” असे त्यांनी म्हटले. “ही दुर्दैवी घटना केवळ एक स्वतंत्र गुन्हा नाही, तर दिल्ली-एनसीआर मध्ये ईशान्य भारतातील लोकांना ज्या हिंसाचार, भेदभाव आणि लक्ष्य करून केल्या जाणाऱ्या हल्ल्यांचा सामना करावा लागतो, त्या अत्यंत चिंताजनक मालिकेचा हा एक भाग आहे,” असेही त्यांनी नमूद केले.

“गेल्या काही वर्षांत ईशान्य भारतातील रहिवाशांवर होणारे हल्ले, छळ आणि हत्या रोखण्यात प्रशासनाला वारंवार आलेल्या अपयशामुळे, या भागातील नागरिकांना देशाच्या राजधानीत भीती आणि असुरक्षिततेच्या वातावरणात जगणे भाग पडले आहे,” असे त्यांनी म्हटले. “आम्ही दिल्ली पोलीस आणि केंद्रीय गृह मंत्रालयाला आवाहन करतो की, उर्वरित सर्व गुन्हेगारांना त्वरित अटक करून त्यांच्यावर खटला चालवावा आणि दिल्ली-एनसीआरमधील ईशान्य भारतातील रहिवाशांच्या सुरक्षिततेसाठी अधिक कडक उपाययोजना कराव्यात,” असे त्यांनी सांगितले.