नवी दिल्ली: अरुणाचल प्रदेशातील सीमेवर पुन्हा निर्माण झालेला तणाव आणि पंतप्रधान नरेंद्र मोदी व चीनचे राष्ट्राध्यक्ष शी जिनपिंग यांच्या उपस्थितीत होणाऱ्या आगामी एससीओ व ब्रिक्स शिखर परिषदांच्या पार्श्वभूमीवर, भारताचे राष्ट्रीय सुरक्षा सल्लागार (एनएसए) आणि भारत-चीन सीमा प्रश्नांवरील भारताचे विशेष प्रतिनिधी अजित डोवाल बीजिंगला पोहोचले आहेत.
अजित डोवाल आणि चीनचे विशेष प्रतिनिधी व परराष्ट्र मंत्री वांग यी यांच्यात भारत-चीन सीमा प्रश्नावर विशेष प्रतिनिधींच्या चर्चेची 25 वी फेरी मंगळवारी होणार आहे. या भेटीदरम्यान डोवाल चीनचे उपराष्ट्राध्यक्ष हान झेंग यांचीही भेट घेणार आहेत, असे परराष्ट्र मंत्रालयाने एका निवेदनात म्हटले आहे. अरुणाचल प्रदेशातील भारत-चीन सीमेवर तणाव वाढलेला असताना आणि चिनी सैन्य सीमावर्ती भागात आपले दावे सांगण्याचा प्रयत्न करत असताना अजित डोवाल यांची ही भेट महत्त्वपूर्ण मानली जात आहे. तसेच, ही भेट किर्गिस्तानमधील बिश्केक येथे पुढील आठवड्यात होणाऱ्या शांघाय कोऑपरेशन ऑर्गनायझेशन (एससीओ) च्या नेत्यांच्या शिखर परिषदेपूर्वी होत आहे; या परिषदेला पंतप्रधान मोदी आणि राष्ट्राध्यक्ष शी जिनपिंग दोघेही उपस्थित राहण्याची शक्यता आहे.
जरी अद्याप अधिकृत घोषणा झाली नसली तरी, 12-13 सप्टेंबर रोजी होणाऱ्या ब्रिक्स शिखर परिषदेसाठी शी जिनपिंग यांच्या भारत भेटीचीही शक्यता आहे. जर ही भेट झाली, तर सात वर्षांनंतर शी जिनपिंग यांची ही पहिली भारत भेट असेल. 2020 पासून भारत आणि चीन यांच्यात पूर्व लडाखमध्ये लष्करी तणाव (स्टँड-ऑफ) सुरू आहे. लष्करी आणि राजनैतिक चर्चेच्या अनेक फेऱ्यांनंतर सैन्य माघारीची (डिसएंगेजमेंट) प्रक्रिया झाली असली, तरी सीमा प्रश्नाचे व्यापक स्वरूप अद्याप सुटलेले नाही. 2020 च्या तणावानंतर सैन्यमाघारीच्या प्रत्येक महत्त्वाच्या टप्प्यापूर्वी डोवाल आणि वांग यांच्यात बैठका झाल्या आहेत. अजित डोवाल आणि वांग यी यांच्यातील चर्चेबाबत विचारले असता, चीनच्या परराष्ट्र मंत्रालयाचे प्रवक्ते लिन जियान यांनी सोमवारी सांगितले की, ही चर्चा दोन्ही बाजूंमधील परस्पर हिताच्या मुद्द्यांवर संवाद साधण्यासाठी एक महत्त्वाचे व्यासपीठ आहे. गेल्यावर्षी ऑगस्टमध्ये झालेल्या चर्चेच्या 24 व्या फेरीत, दोन्ही बाजूंनी भारत-चीन सीमा प्रश्नावर स्पष्ट आणि सखोल मते मांडली होती आणि अनेक मुद्द्यांवर एकमत झाले होते, असे त्यांनी सांगितले.
लिन यांनी सांगितले की, आगामी चर्चेत दोन्ही बाजू, दोन्ही देशांच्या नेत्यांमध्ये झालेल्या सहमतीच्या भावनेतून, सीमा प्रश्नावर सखोल संवाद सुरू ठेवतील. तसेच, दोन्ही बाजू द्विपक्षीय संबंधांबरोबरच आंतरराष्ट्रीय आणि प्रादेशिक मुद्द्यांवरही विचार-विनिमय करतील, असेही लिन यांनी नमूद केले.
अरुणाचल सीमेवर तणाव
पूर्व लडाखमध्ये शांतता असली, तरी भारताच्या ईशान्येकडील भारत-चीन सीमेवरील परिस्थिती मात्र खूप वेगळी आहे. ‘द प्रिंट’ने 11 ऑगस्ट रोजी एका घटनेबाबत वृत्त दिले होते; त्यानुसार, जुलैच्या उत्तरार्धात अरुणाचल प्रदेशातील दुर्गम ‘टाक्सिंग’ गावात दोन्ही देशांची गस्त पथके समोरासमोर आली होती. असे म्हटले जाते की, ऑगस्टच्या सुरुवातीला चिनी पथक पुन्हा तिथे आले आणि त्यांनी काही तात्पुरते तंबू उभारले. नियमित पत्रकार परिषदेत ‘द प्रिंट’ने अरुणाचल प्रदेशातील या घटनेबाबत प्रतिक्रिया विचारली असता, परराष्ट्र मंत्रालयाने सांगितले की, भारत-चीन सीमेवरील परिस्थिती नवी दिल्लीसाठी अत्यंत महत्त्वाची आहे आणि त्याचा परिणाम दोन्ही देशांमधील व्यापक द्विपक्षीय संबंधांवर होईल.
अरुणाचल प्रदेशचे मुख्यमंत्री पेमा खांडू यांनी फेब्रुवारीमध्ये टाक्सिंग येथे ‘त्सारी टाक्सिंग गजांग शेदुप दर्गेलिंग मठा’चे उद्घाटन केले होते. त्यावेळी त्यांनी सांगितले होते की, बौद्ध धर्मातील ऐतिहासिक आणि धार्मिक महत्त्व लक्षात घेता टाक्सिंगचा विकास एक पर्यटन स्थळ (टुरिझम सर्किट) म्हणून केला जाईल.
Recent Comments