पुण्यात गणेशोत्सवादरम्यान डीजेविरोधात भाजप नेत्यांची एकजूट

प्रातिनिधिक | पुण्यातील गणेशोत्सवाचा फाइल फोटो.

मुंबई: गेल्या आठभरापासून पुण्यातील स्थानिक कार्यकर्ते आणि रहिवासी गणेशोत्सवादरम्यान डीजे आणि लाऊडस्पीकरच्या वापरावर बंदी घालण्याची मागणी करत आहेत. आता या मागणीला सत्ताधारी भारतीय जनता पक्षाच्या (भाजप) नेत्यांनीही पाठिंबा दिला असून, त्यांनी भाविकांना आवाहन केले आहे की, ज्येष्ठ नागरिक किंवा गंभीर आजार असलेल्या व्यक्तींना यामुळे कोणताही त्रास होणार नाही, याची काळजी घ्यावी.

पुण्यात पत्रकारांशी बोलताना भाजपच्या राज्यसभा खासदार मेधा कुलकर्णी यांनी सोमवारी सांगितले की, त्या सुरुवातीपासूनच लाऊडस्पीकरच्या वापराच्या विरोधात आहेत. “हिंदुत्वाचे पावित्र्य जपले जावे आणि उत्सव साजरा करताना त्यात अश्लीलता नसावी, असे मला वाटते. डीजेवर मोठ्या आवाजात संगीत वाजवणे, अश्लील गाणी लावणे किंवा अश्लील हावभाव करणे अशा प्रकारे उत्सव साजरा करू नये,” असे त्या म्हणाल्या.

“अनेक गणेश मंडळे हा उत्सव अत्यंत सात्त्विक आणि पवित्र वातावरणात साजरी करतात. इतरांनीही त्यांचा आदर्श घेतला पाहिजे,” असे कुलकर्णी म्हणाल्या. त्यांनी नमूद केले की, पुण्यातील अनेक स्थानिक रहिवाशांनी गणेशोत्सवाच्या काळात मोठ्या आवाजातील संगीत आणि एलईडी दिव्यांमुळे होणाऱ्या त्रासाबाबत तक्रारी केल्या आहेत. “उत्सवापूर्वीच्या तयारीच्या काळात असो किंवा प्रत्यक्ष उत्सवाच्या काळात, नागरिकांना यामुळे त्रास सहन करावा लागतो. वास्तविक, गणेश मंडळांनी आपल्या व्यासपीठाचा वापर सामाजिक उपक्रमांद्वारे समाजात प्रबोधन करण्यासाठी केला पाहिजे,” असे भाजपच्या या लोकप्रतिनिधीने प्रसारमाध्यमांशी बोलताना सांगितले. पुण्यातील कोथरूडचे भाजप आमदार चंद्रकांत पाटील यांनीही आदल्या दिवशी असेच आवाहन केले होते. “कायद्याचा आदर राखून आणि डीजे व लेझर बीम्सचा अतिवापर टाळून, आपण गणेशोत्सव भक्तीभावाने आणि शिस्तबद्ध पद्धतीने साजरा करूया. उत्सवाचा आनंद अबाधित राखतानाच, ज्येष्ठ नागरिक, लहान मुले आणि रुग्णांची गैरसोय होणार नाही याचीही आपण काळजी घेतली पाहिजे,” असे त्यांनी एक्सवर लिहिले होते.

28 ऑगस्ट रोजी, केंद्रीय मंत्री आणि पुण्याचे भाजप खासदार मुरलीधर मोहोळ यांनीही गणेशोत्सवादरम्यान डीजे आणि लाऊडस्पीकरच्या वापरावर नियंत्रण आणण्याच्या मागणीचे समर्थन केले होते. “पुण्यात गणेशोत्सव साजरा करण्याची 130 वर्षांची परंपरा आहे. त्यामुळे सर्व नियम आणि मार्गदर्शक तत्त्वांचे पालन करूनच आपण हा उत्सव साजरा केला पाहिजे. हा लोकांचा उत्सव आहे; त्यामुळे लोकांचा सहभाग कसा वाढवता येईल याकडे लक्ष दिले पाहिजे आणि लोकांच्या आरोग्यास किंवा त्यांना त्रासदायक ठरेल अशा मोठ्या आवाजातील संगीत किंवा प्लाझ्मा व एलईडी दिव्यांचा वापर टाळला पाहिजे,” असे ते म्हणाले होते.

नोव्हेंबर 2019 ते मार्च 2022 या काळात पुण्याचे महापौर राहिलेले मोहोळ म्हणाले की, “गणेश मंडळांनी यासंदर्भात न्यायालयाने दिलेल्या मार्गदर्शक तत्त्वांचे पालन केले पाहिजे. मात्र, गणेशोत्सवात पारंपरिकरीत्या वापरल्या जाणाऱ्या ढोल-ताशांच्या वापरावर कोणतीही बंदी नसावी.” असेही त्यांनी नमूद केले.

14 सप्टेंबरपासून सुरू होणाऱ्या 10 दिवसांच्या गणेशोत्सवादरम्यान लाऊडस्पीकर आणि डीजेच्या वापरावर बंदी घालण्याच्या मागणीसाठी रविवारी पुण्यातील ‘गुडलक कॅफे चौक’ परिसरात शेकडो लोक एकत्र जमले होते. “गेल्या काही वर्षांपासून वापरल्या जाणाऱ्या या अति-तीव्र आवाजाच्या (हाय-डेसिबल) म्युझिक सिस्टिम्समुळे आम्ही आजारी पडत आहोत. गणेश विसर्जन मिरवणुकीच्या काळात आम्ही दोन-तीन दिवसांसाठी शहर सोडून बाहेर जातो. आम्हाला डीजे साऊंड सिस्टिम्सच्या वापरावर पूर्ण बंदी हवी आहे,” असे एका निदर्शकाने म्हटल्याचे वृत्तसंस्था पीटीआयने नमूद केले आहे. दुसऱ्या एका व्यक्तीने सांगितले की, हे आंदोलन कोणत्याही विशिष्ट धर्माच्या विरोधात नसून, ते अति-आवाज आणि हाय-डेसिबल स्पीकर्सच्या वापराच्या विरोधात आहे; त्यांनी या आवाजाचे वर्णन ‘असह्य’ असे केले.

भाजपचे खासदार तेजस्वी सूर्या यांनी या आंदोलकांना पाठिंबा दर्शवला; त्यांनी ‘एक्स’वर आंदोलनाचा एक व्हिडिओ शेअर करत लिहिले: “स्वच्छ हवा, कमी ध्वनी आणि हरित क्षेत्रांचे संरक्षण यासाठी भारतातील विविध शहरांमधील नागरिक रस्त्यावर उतरत आहेत, हे पाहून आनंद होतो. नागरिकांचा हा वाढता सहभाग राजकीय नेत्यांना ‘जीवनमानाचा दर्जा’ सुधारण्याला प्राधान्य देण्यास भाग पाडेल.” मात्र, पुण्यातील अनेक गणेश मंडळांच्या प्रतिनिधींनी याकडे ‘निवडक संताप’ म्हणून पाहिले. पीटीआयशी बोलताना एका प्रतिनिधीने म्हटले: “मुठा नदी प्रदूषित आहे, पण त्याबद्दल कोण आवाज उठवतंय? त्यांना फक्त गणेश मंडळांनाच लक्ष्य करायचे आहे.” त्याचवेळी, काही गणेश मंडळांनी या बंदीचे समर्थन केले असून, लाऊडस्पीकरच्या वापराबाबतच्या मार्गदर्शक सूचनांचे पालन करण्याचे आश्वासन दिले आहे.

गेल्या आठवड्यात, पुणे महानगरपालिकेत गणेशोत्सवाच्या तयारीबाबत आयोजित एका विशेष बैठकीत, नारायण पेठेतील रहिवासी असलेल्या विद्यानंद बापट यांनी गणेश मंडळांच्या मांडवांमध्ये डीजे आणि लाऊडस्पीकरच्या अतिवापराचा मुद्दा उपस्थित केला होता. गणेश मंडळांच्या प्रतिनिधींशी झालेल्या जोरदार वादविवादानंतर, महानगरपालिकेच्या अधिकाऱ्यांनी बापट यांना बैठकीतून बाहेर नेले.