अमेरिका-इराण शस्त्रसंधीसाठी मध्यस्थी केल्याबद्दल चीनकडून पाकिस्तानचे कौतुक

चीनच्या परराष्ट्र मंत्रालयाचे प्रवक्ते गुओ जियाकुन.

नवी दिल्ली: अमेरिका आणि इराण यांच्यात तात्पुरती शस्त्रसंधी घडवून आणल्याबद्दल, तसेच पश्चिम आशियातील युद्ध संपवण्यासाठी वाटाघाटींच्या उद्देशाने दोन्ही पक्षांचे यजमानपद भूषवताना निष्पक्ष आणि संतुलित मध्यस्थाची भूमिका बजावल्याबद्दल चीनने पाकिस्तानचे कौतुक केले. “शस्त्रसंधी सुरक्षित करण्यासाठी आणि लढाया थांबवण्यासाठी पूरक असलेल्या सर्व प्रयत्नांचे चीन स्वागत करतो. तसेच, अमेरिका आणि इराण यांच्यातील तात्पुरती शस्त्रसंधी घडवून आणण्यात केलेल्या मदतीबद्दल आणि निष्पक्ष व संतुलित मध्यस्थीची भूमिका बजावल्याबद्दल चीन पाकिस्तानचे कौतुक करतो,” असे चीनच्या परराष्ट्र मंत्रालयाचे प्रवक्ते गुओ जियाकुन यांनी म्हटल्याचे ‘ग्लोबल टाइम्स’ने बुधवारी नमूद केले.

गुओ यांचे हे वक्तव्य अशा वेळी आले आहे, जेव्हा अमेरिकेचे राष्ट्राध्यक्ष डोनाल्ड ट्रम्प यांनी अमेरिका-इराण युद्ध संपवण्यासाठी पाकिस्तानमध्ये पुन्हा वाटाघाटी सुरू करण्याचे संकेत दिले आहेत. युद्ध संपवण्याच्या करारावर चर्चा करण्यासाठी इराण आणि अमेरिकेची शिष्टमंडळे 11 एप्रिल रोजी इस्लामाबादमध्ये एकत्र आली होती. हे युद्ध 28 फेब्रुवारी रोजी सुरू झाले होते, जेव्हा अमेरिका आणि इस्रायलने तेहरानवर हल्ला केला होता. या वाटाघाटींमध्ये दोन्ही युद्धमान पक्षांना कोणताही ठोस तोडगा काढता आला नाही, तरीही तेव्हापासून राजनैतिक पातळीवर प्रयत्न अविरत सुरू आहेत. अमेरिकेने दोन आठवड्यांच्या शस्त्रसंधीची घोषणा केल्यानंतर या वाटाघाटी पार पडल्या होत्या. जर 22 एप्रिलपर्यंत एखादा कायमस्वरूपी करार झाला नाही, तर ही शस्त्रसंधी रद्द केली जाईल. बीजिंग (चीन) मध्यस्थीची भूमिका बजावेल का, असे विचारले असता गुओ यांनी संवादाला चीनचा असलेला पाठिंबा पुन्हा अधोरेखित केला. “शत्रुत्व पुन्हा उफाळून येण्यापासून रोखण्यासाठी, कष्टाने साध्य झालेली शस्त्रसंधीची गती कायम राखण्यासाठी आणि राजकीय व राजनैतिक मार्गांनीच वाद सोडवण्यावर ठाम राहण्यासाठी शक्य ते सर्व करणे, ही सध्याची तातडीची प्राथमिकता आहे,” असे ते म्हणाले.

मंगळवारी बीजिंगमध्ये चीनचे राष्ट्राध्यक्ष शी जिनपिंग यांनी संयुक्त अरब अमिरातीचे युवराज शेख खालिद बिन मोहम्मद बिन झायेद अल नाह्यान यांची भेट घेतली आणि पश्चिम आशियातील प्रादेशिक स्थिरतेसाठी चार-सूत्री आराखडा मांडला. हा आराखडा अशा एका सुरक्षारचनेवर केंद्रित होता, जिला शी जिनपिंग यांनी या प्रदेशासाठी ‘सामायिक, सर्वसमावेशक, सहकार्यावर आधारित आणि शाश्वत सुरक्षा रचना’ असे संबोधले. या युद्धामुळे जगभरातील तेल आणि वायूचा पुरवठा विस्कळीत झाल्यामुळे, हा संपूर्ण प्रदेश सध्या अशांततेच्या गर्तेत सापडला आहे. या भेटीदरम्यान, शी जिनपिंग यांनी म्हटले की, ‘शांतता की युद्ध, आणि एकता की संघर्ष यांमधील निवडीच्या संदर्भात दोन्ही देशांनी आपला समन्वय अधिक बळकट करणे आवश्यक आहे’. तसेच, चीन आणि अरब जगतामध्ये अधिक मजबूत आणि सर्वसमावेशक धोरणात्मक भागीदारी निर्माण करण्याचे आवाहनही त्यांनी केले. द्विपक्षीय संबंध अधिक दृढ करण्याच्या उद्देशाने युवराज सोमवारी बीजिंगमध्ये दाखल झाले होते. अबूधाबीच्या आकडेवारीनुसार, चीन हा संयुक्त अरब अमिरातीच्या सर्वांत मोठ्या आर्थिक भागीदारांपैकी एक बनला आहे आणि 2025 पर्यंत दोन्ही देशांमधील तेल-व्यतिरिक्त व्यापार अंदाजे 111 अब्ज डॉलर्सपर्यंत पोहोचेल. हा राजनैतिक स्नेह, पाकिस्तान-यूएई संबंधांच्या सध्याच्या स्थितीच्या अगदी विरुद्ध आहे, जे संबंध अलीकडेच खालावले आहेत.

पाकिस्तानच्या एका वरिष्ठ कॅबिनेट मंत्र्याने एका पत्रकार परिषदेत हा निर्णय जाहीर केल्यानंतर आणि ‘आर्थिक बाबींसाठी राष्ट्रीय प्रतिष्ठेशी तडजोड केली जाऊ शकत नाही’ असे म्हटल्यानंतर, इस्लामाबाद या महिन्यात अबूधाबीला देय असलेले 3.5 अब्ज डॉलर्सचे रोलओव्हर कर्ज फेडणार आहे. यूएईने ही रक्कम तात्काळ परत करण्याची मागणी केली होती. एक्सप्रेस ट्रिब्यूनच्या वृत्तानुसार, पश्चिम आशियातील वाढत्या संघर्षामुळे या प्रक्रियेला गती मिळाली असल्याचे मानले जाते, कारण यापूर्वी अबूधाबी कर्जे पुढे ढकलण्यास (रोलओव्हर करण्यास) तयार नव्हते.