नवी दिल्ली: इस्रायलच्या संरक्षण मंत्रालयाने (आयएमओडी) मंगळवारी दिलेल्या माहितीनुसार, 2025 मध्ये इस्रायलच्या संरक्षण निर्यातीत मागील वर्षाच्या तुलनेत 30 टक्क्यांनी वाढ झाली आहे. या वाढीमध्ये क्षेपणास्त्रे आणि हवाई संरक्षण प्रणालींचा वाटा 29 टक्क्यांहून अधिक होता. मंत्रालयाने पुढे नमूद केले की, देशाच्या एकूण संरक्षण निर्यातीने प्रथमच 19 अब्ज डॉलर्सचा टप्पा ओलांडला आहे. यासह, 2024 मधील 14.8 अब्ज डॉलर्सचा विक्रम मोडीत काढत, इस्रायलने सलग पाचव्या वर्षी विक्रमी संरक्षण निर्यातीची नोंद केली आहे.
इस्रायलच्या एकूण संरक्षण निर्यातीमध्ये युरोपचा वाटा सर्वाधिक, म्हणजेच 36 टक्के राहिला. काही युरोपीय भागीदारांशी संबंधांमध्ये काही प्रमाणात तणाव किंवा मतभेद असूनही ही वाढ दिसून आली. उदाहरणार्थ, मंगळवारी इस्रायलने जाहीर केले की, फ्रान्समधील अधिकाऱ्यांनी पॅरिसमध्ये आयोजित ‘युरोसॅटरी’या संरक्षण प्रदर्शनात सहभागी होण्यापासून इस्रायली कंपन्यांना आणि त्यांच्या प्रतिनिधींना रोखले असल्यामुळे, इस्रायल आता फ्रान्सकडून होणारी सर्व संरक्षण खरेदी थांबवेल.
आयएमओडीने प्रसिद्ध केलेल्या आकडेवारीवरून असेही दिसून आले की, आशिया-पॅसिफिक क्षेत्राला होणारी इस्रायलची संरक्षण निर्यात 2025 मध्ये जवळपास दुप्पट झाली. मागील वर्षी सुमारे 3.4 अब्ज डॉलर्स असलेली ही निर्यात, यावर्षी वाढून 6.1 अब्ज डॉलर्सवर पोहोचली. या अहवालानुसार, इस्रायलच्या निरीक्षण आणि ऑप्ट्रॉनिक्स प्रणालींच्या निर्यातीत 2025 मध्ये 22 टक्क्यांनी मोठी वाढ झाली; तर 2024 मध्ये ही वाढ केवळ 6 टक्के होती. आयएमओडीच्या अहवालात नमूद केलेल्या इस्रायलच्या इतर संरक्षण निर्यातीमध्ये रडार आणि इलेक्ट्रॉनिक वॉरफेअर प्रणाली, मानवी चालक असलेली विमाने आणि एव्हियॉनिक्स, सी 4Iआणि दळणवळण प्रणाली, शस्त्रास्त्र स्थानके आणि लाँचर्स, ड्रोन आणि यूएव्हीज, उपग्रह आणि अंतराळ प्रणाली, वाहने आणि चिलखती कर्मचारी वाहक, गुप्तचर, माहिती आणि सायबर प्रणाली, सागरी प्रणाली आणि प्लॅटफॉर्म, तसेच दारूगोळा आणि शस्त्रास्त्रे यांचा समावेश आहे. आयएमओडीने प्रसिद्ध केलेला वार्षिक संरक्षण निर्यात अहवाल तपासल्यानंतर संरक्षण मंत्री इस्रायल काट्झ म्हणाले, “इस्रायल संरक्षण दलांनी सर्व आघाड्यांवर युद्धभूमीवर मिळवलेले यश, इस्रायलच्या संरक्षण उद्योगांची असाधारण क्षमता आणि जगभरात इस्रायली संरक्षण निर्यातीला मिळालेले यश—या सर्वांना जोडणारा एक स्पष्ट आणि निर्विवाद धागा दिसून येतो.”
काट्झ यांनी पुढे नमूद केले: “संरक्षण निर्यात हे इस्रायलची ताकद, कल्पकता आणि वेगळ्या पद्धतीने विचार करण्याच्या क्षमतेचे प्रतिबिंब आहे. निर्यातीचे वाढते आकडे हे एक आघाडीची संरक्षण-तंत्रज्ञान महासत्ता म्हणून इस्रायलचे स्थान अधिक बळकट करतात; परंतु त्यासोबतच एक मोठी जबाबदारीही घेऊन येतात. ती जबाबदारी म्हणजे—सतत नवनवीन शोध लावत राहणे, यशाचे मापदंड सतत उंचावत राहणे आणि सर्वात महत्त्वाचे म्हणजे, युद्धकाळात आयडीएफच्या (इस्रायल संरक्षण दलाच्या) गरजा पूर्ण करत असतानाच, जगभरातील भागीदारांकडून वाढत्या मागणीची पूर्तता करणे.” अहवालानुसार, 2025 या वर्षाने इस्रायलने स्वाक्षरी केलेल्या ‘सरकार-ते-सरकार’ संरक्षण करारांच्या बाबतीत एक सर्वकालीन विक्रम प्रस्थापित केला आहे. या करारांचे एकूण मूल्य अंदाजे 10 अब्ज डॉलर्स इतके असून, एकूण व्यवहारांच्या संख्येमध्ये त्यांचा वाटा 50 टक्क्यांहून अधिक आहे.
या अहवालात असेही नमूद करण्यात आले आहे की, 2025 मध्ये इस्रायली संरक्षण उद्योगांना मिळालेल्या कंत्राटांचे मूल्य वाढून 19.2 अब्ज डॉलर्सपर्यंत पोहोचले. या व्यवहारांपैकी 53 टक्क्यांहून अधिक व्यवहार हे ‘महा-व्यवहार’ होते; ज्यातील प्रत्येकाचे मूल्य 100 दशलक्ष डॉलर्स किंवा त्याहून अधिक होते. आणखी 13 टक्के व्यवहारांचे मूल्य 50 ते 100 दशलक्ष डॉलर्सच्या दरम्यान होते, तर 19 टक्के करारांचे मूल्य 10 ते 50 दशलक्ष डॉलर्सच्या दरम्यान आणि उर्वरित 15 टक्के करारांचे मूल्य 10 दशलक्ष डॉलर्सपर्यंत होते.
अहवालानुसार, संरक्षण निर्यातीमध्ये झालेली ही मोठी वाढ संरक्षण मंत्री काट्झ आणि इस्रायलच्या संरक्षण मंत्रालयाचे (आयएमओडी) महासंचालक, मेजर जनरल (निवृत्त) अमीर बाराम यांनी लागू केलेल्या सुधारणांच्या मालिकेमुळे शक्य झाली. या सुधारणांमध्ये नवीन बाजारपेठा खुल्या करणे, विविध देशांशी असलेल्या धोरणात्मक भागीदारीचा विस्तार करणे आणि निर्यात परवाना धोरणांमध्ये लक्षणीय शिथिलता आणणे यांचा समावेश होता; तसेच गोपनीय मालमत्ता आणि संरक्षण गुपिते सुरक्षित ठेवण्यासाठी देखरेख यंत्रणा अधिक बळकट करण्यावरही भर देण्यात आला होता, असे या अहवालात नमूद करण्यात आले आहे. इस्रायलच्या संरक्षण निर्यातीमध्ये होत असलेली ही सातत्यपूर्ण वाढ, 7 ऑक्टोबर 2023 रोजी हमासने केलेल्या हल्ल्यानंतर इस्रायलने हाती घेतलेल्या लष्करी मोहिमांच्या पार्श्वभूमीवर दिसून येत आहे.
Recent Comments