नवी दिल्ली: पाकिस्तानने बुधवारी ‘चीन-पाकिस्तान आर्थिक कॉरिडॉर’च्या (सीपीईसी) पुढील टप्प्यांतर्गत एका नवीन महामार्गाच्या योजनेला मंजुरी दिली. हा प्रकल्प पूर्ण झाल्यास, त्यामध्ये देशातील सर्वांत लांब रस्ते बोगद्याचा समावेश असेल. ‘एमएनजेसी’ म्हणून ओळखला जाणारा, 172 किलोमीटर लांबीचा प्रस्तावित ‘मानसेहरा-नारान-झाल खंड-चिलास महामार्ग’ ‘काराकोरम महामार्गा’ला एक पर्यायी मार्ग उपलब्ध करून देईल. पाकिस्तान आणि चीन यांच्यातील जमिनीवरील व्यापारासाठी काराकोरम महामार्ग हा एक अत्यंत महत्त्वाचा दुवा आहे.
काराकोरम महामार्ग पश्चिम चीनला पाकिस्तानच्या ‘ग्वादर बंदरा’शी जोडतो. तसेच, पश्चिम आशियातून होणाऱ्या ऊर्जा पुरवठ्यापर्यंतची पोहोच सुधारण्यासोबतच, हा महामार्ग ‘मलाक्का सामुद्रधुनी’तून जाणाऱ्या सागरी मार्गांना एक संभाव्य पर्यायही उपलब्ध करून देतो. मलाक्का सामुद्रधुनी हा जगातील सर्वांत व्यस्त सागरी मार्गांपैकी एक मानला जातो.
मलाक्का सामुद्रधुनी हिंदी महासागराला दक्षिण चीन समुद्राशी जोडते. सिंगापूरजवळ असलेल्या या सामुद्रधुनीच्या सर्वात अरुंद भागात तिची रुंदी केवळ 2.8 किलोमीटर इतकीच आहे; तरीही दरवर्षी सुमारे 90 हजार जहाजे या मार्गावरून प्रवास करतात. चीन आणि व्हिएतनामसारख्या निर्यातीवर आधारित प्रमुख अर्थव्यवस्था आपल्या उत्पादित वस्तू जागतिक बाजारपेठांपर्यंत पोहोचवण्यासाठी या मार्गावर मोठ्या प्रमाणावर अवलंबून असतात. यामुळेच, आंतरराष्ट्रीय व्यापार आणि पुरवठा साखळ्यांच्या दृष्टीने हा मार्ग अत्यंत महत्त्वपूर्ण ठरतो. या नवीन प्रकल्पांतर्गत, ‘बाबुसर खिंडी’च्या खालून 13.5 किलोमीटर लांबीचा एक बोगदा बांधला जाईल. बाबुसर खिंड हा अत्यंत उंचावर असलेला एक रस्ता असून, हिवाळ्यात होणारी प्रचंड बर्फवृष्टी आणि भूस्खलनामुळे हा मार्ग अनेकदा बंद ठेवावा लागतो. “हे महामार्ग जाळे अरबी समुद्रापासून पश्चिम चीनपर्यंतचा सर्वांत वेगवान, सर्वांत कमी अंतराचा आणि सर्वांत किफायतशीर मार्ग म्हणून काम करेल,” असे पाकिस्तानचे दळणवळण मंत्री अब्दुल अलीम खान यांनी मंगळवारी ‘राष्ट्रीय महामार्ग प्राधिकरणा’च्या बैठकीदरम्यान सांगितले. याच बैठकीत या प्रकल्पाला औपचारिक मंजुरी देण्यात आली, अशी माहिती ‘रेडिओ पाकिस्तान’ने दिली आहे.
या महामार्गाचे बांधकाम दोन टप्प्यांत केले जाईल. पहिल्या टप्प्यात मानसेहरा शहराला काघन, नारान आणि बाबुसर टॉपशी जोडले जाईल; तर दुसऱ्या टप्प्यात हा मार्ग उत्तरेकडे चिलासपर्यंत विस्तारला जाईल, जिथे तो पुन्हा ‘काराकोरम महामार्ग कॉरिडॉर’ला जोडला जाईल. चीनच्या ‘बेल्ट अँड रोड इनिशिएटिव्ह’मधील एक प्रमुख प्रकल्प असलेल्या ‘सीपीएसी’ अंतर्गत, दोन्ही देशांमधील संपर्क व्यवस्था अधिक बळकट करण्याच्या उद्देशाने सुमारे 65 अब्ज डॉलर्सची नियोजित गुंतवणूक करण्यात आली आहे.
2015 मध्ये सुरू करण्यात आलेला हा कॉरिडॉर, चीनच्या पश्चिम भागातील ‘शिंजियांग’ प्रदेशाला अरबी समुद्रावरील पाकिस्तानच्या ‘ग्वादर बंदरा’शी जोडतो. महामार्ग, रेल्वे आणि ऊर्जा पायाभूत सुविधांच्या एका विशाल जाळ्याद्वारे जोडलेला हा मार्ग 3 हजार किलोमीटरपेक्षाही अधिक अंतरापर्यंत विस्तारलेला आहे. मे महिन्यात जारी केलेल्या एका संयुक्त निवेदनात, दोन्ही देशांनी या प्रकल्पावर विशेष भर दिला आणि महामार्गाच्या आधुनिकीकरणाचा (दर्जा उंचावण्याचा) उल्लेख केला. पश्चिम आशियातील युद्ध आणि ‘हॉर्मुझ सामुद्रधुनी’च्या परिसरातील भू-राजकीय अस्थिरतेच्या पार्श्वभूमीवर, चीन आता पर्यायी मार्गांकडे अधिकाधिक लक्ष केंद्रित करत आहे. पाकिस्तानचे पंतप्रधान शहबाज शरीफ यांनी या आठवड्यात बीजिंगसोबत अधिक सखोल सहकार्य करण्याचे आवाहन केले. अधिकाऱ्यांनी ज्याला ‘सीपीईसी 2.0’ असे नाव दिले आहे, त्याअंतर्गत त्यांनी औद्योगिक विकास, खाणकाम, माहिती तंत्रज्ञान आणि विशेष आर्थिक क्षेत्रांवर विशेष भर दिला. शिवाय, पहिल्यांदाच बीजिंग आणि इस्लामाबाद यांच्या संयुक्त निवेदनात ‘सीपीईसी’ प्रकल्पांमध्ये सहभागी होण्यासाठी तिसऱ्या देशांना स्पष्टपणे आमंत्रित करण्यात आले आहे. यातून या कॉरिडॉरमधील गुंतवणूकदारांचा विस्तार करण्याचा आणि अतिरिक्त आंतरराष्ट्रीय भांडवल आकर्षित करण्याचा प्रयत्न दिसून येतो.
पाकिस्तान सरकारच्या आकडेवारीनुसार, ‘सीपीईसी’अंतर्गत असलेल्या 92 प्रकल्पांपैकी, अंदाजे 24.7 अब्ज डॉलर्स किमतीचे 43 प्रकल्प पूर्ण झाले आहेत, तर इतर 23 प्रकल्पांचे काम सध्या प्रगतीपथावर आहे. उर्वरित प्रकल्प अद्याप नियोजन आणि मंजुरीच्या टप्प्यांच्या पलीकडे गेलेले नाहीत. 2015 मध्ये ‘सीपीईसी’ ची सुरुवात झाल्यापासून, ‘काराकोरम महामार्गा’वर अनेक बोगदे बांधण्यात आले आहेत. हा महामार्ग पाकिस्तान-व्याप्त काश्मीरमधील खैबर पख्तूनख्वा आणि गिलगिट-बाल्टिस्तान या अशांत प्रदेशांतून जातो.
2018 मध्ये, आधुनिकीकरणाच्या व्यापक प्रयत्नांचा एक भाग म्हणून, काराकोरम महामार्गाच्या ‘हवेलियन-थाकोट’ टप्प्यावरील दोन प्रमुख बोगद्यांचे काम पूर्ण करण्यात आले. या वर्षी फेब्रुवारीमध्ये, अभियंत्यांनी ‘दासू महामार्ग प्रकल्पा’शी संबंधित सर्व सात बोगद्यांचे काम पूर्ण केले. हा प्रकल्प या कॉरिडॉरचा आणखी एक महत्त्वाचा भाग असून, उत्तर पाकिस्तान आणि चीनची सीमा यांच्यातील दळणवळण सुधारण्याच्या उद्देशाने त्याची रचना करण्यात आली आहे.
Recent Comments