नवी दिल्ली: भारतीय जनता पक्षाने (भाजप) या वर्षाच्या सुरुवातीला आसाम, तामिळनाडू, पुद्दुचेरी, पश्चिम बंगाल आणि केरळ या राज्यांमध्ये झालेल्या विधानसभा निवडणुकांसाठी 529 कोटी रुपये खर्च केले; तर काँग्रेसने त्यापेक्षा निम्म्याहून कमी, म्हणजेच 248.55 कोटी रुपये खर्च केले. भारतीय निवडणूक आयोगाने जाहीर केलेल्या निवडणूक खर्चाच्या अहवालांतून ही माहिती समोर आली आहे.
भाजपने पश्चिम बंगालमध्ये 286.99 कोटी रुपये (एकूण खर्चाच्या 50% पेक्षा जास्त), केरळमध्ये 82.67 कोटी रुपये खर्च केले. आसाममध्ये 96.26 कोटी रुपये, तामिळनाडूमध्ये 51.56 कोटी रुपये आणि पुदुचेरीमध्ये 11.89 कोटी रुपये.
आसाममधील निवडणुकीने सत्ताधारी भाजपच्या बाजूने निर्णायक निकाल दिला, ज्यात भाजपने स्वयंसिद्ध बहुमत मिळवले, तर राष्ट्रीय लोकशाही आघाडीने सहजपणे बहुमताचा आकडा पार केला. पश्चिम बंगालमध्येही भाजपने मोठा विजय मिळवला, तर तामिळनाडूमध्ये सी. जोसेफ विजय यांच्या ‘तमिळगा वेत्री कळगम’ या नवीन पक्षाने विजय मिळवून आघाडीचे सरकार स्थापन केले. केरळमध्ये काँग्रेसच्या नेतृत्वाखालील आघाडीचा विजय झाला आणि पुद्दुचेरीमध्ये एनडीएने बहुमत मिळवले. भाजपने निवडणूक आयोगाकडे राज्यनिहाय खर्चाचा तपशील सादर केला, तर काँग्रेसने पाचही निवडणुकांसाठी एकत्रित अहवाल सादर केला.
तामिळनाडू आणि पुद्दुचेरीमध्ये, द्रविड मुन्नेत्र कळगम पक्षाने निवडणुकांसाठी 197 कोटी रुपये खर्च केले; यापैकी 47.95 कोटी रुपये उमेदवारांवर आणि 149 कोटी रुपये पक्षाच्या सर्वसाधारण प्रचारावर खर्च करण्यात आले. याउलट, ऑल इंडिया अण्णा द्रविड मुन्नेत्र कळगमने तामिळनाडू, पुद्दुचेरी आणि केरळमधील निवडणुकांसाठी एकत्रित खर्च अहवाल सादर केला आहे. या तीन निवडणुकांसाठी त्यांनी 112 कोटी रुपये खर्च केले. ज्यात 109 कोटी रुपये पक्षाच्या प्रचारावर आणि 2.78 कोटी रुपये उमेदवारांवर खर्च झाले. यातील बहुतांश खर्च तामिळनाडूमध्ये झाला असणार, कारण अण्णाद्रमुकने केरळमध्ये एकही उमेदवार उभा केला नव्हता आणि पुद्दुचेरीमध्ये केवळ दोन जागांवर निवडणूक लढवली होती.
पक्ष प्रचार आणि ‘नेल आर्ट’
पश्चिम बंगालमध्ये भाजपने केलेल्या एकूण खर्चापैकी 217 कोटी रुपये पक्षाच्या सर्वसाधारण प्रचारावर आणि 69 कोटी रुपये उमेदवारांवर खर्च झाले. पक्ष मुख्यालय आणि राज्य/जिल्हा/स्थानिक शाखांनी मिळून स्टार प्रचारकांच्या प्रवासावर 52.18 कोटी रुपये आणि प्रसारमाध्यमांमधील जाहिरातींवर 88.48 कोटी रुपये खर्च केले. जाहीर सभा, मिरवणुका आणि रॅलींवर पक्षाने खर्च केलेल्या 1.25 कोटी रुपयांपैकी 4 लाख रुपये ‘नेल आर्ट’वर आणि 50 हजार रुपये गंगा आरती कार्यक्रमावर खर्च झाले. या वर्षीच्या निवडणुकांदरम्यान पश्चिम बंगालमध्ये एक अनोखा ट्रेंड दिसून आला, ज्यामध्ये भाजप समर्थकांनी कमळासारखी पक्षाची चिन्हे असलेल्या ‘नेल आर्ट’चे प्रदर्शन केले.
आसाममध्ये भाजपने पक्षाच्या सर्वसाधारण प्रचारावर 76.73 कोटी रुपये आणि उमेदवारांवर 19.53 कोटी रुपये खर्च केले. या पक्षाने स्टार प्रचारकांच्या प्रवासावर 27.32 कोटी रुपये आणि प्रसारमाध्यमांमधील जाहिरातींवर 36.99 कोटी रुपये खर्च केले. पुद्दुचेरीमध्ये, उमेदवारांवर 2.7 कोटी रुपये आणि पक्षाच्या प्रचारावर 9.18 कोटी रुपये खर्च झाले. तामिळनाडूमध्ये उमेदवारांवर 7.05 कोटी रुपये आणि पक्षाच्या सर्वसाधारण प्रचारावर 44.50 कोटी रुपये खर्च करण्यात आले.
दुसरीकडे, काँग्रेसने एकूण 248.55 कोटी रुपयांपैकी 143 कोटी रुपये सर्वसाधारण प्रचारावर आणि 105 कोटी रुपये उमेदवारांवर खर्च केले. याव्यतिरिक्त, स्टार प्रचारक व इतर नेत्यांच्या प्रवासावर 22.5 कोटी रुपये आणि प्रसारमाध्यमांमधील जाहिरातींवर 92.52 कोटी रुपये खर्च केले; या जाहिरातींमध्ये प्रिंट व इलेक्ट्रॉनिक माध्यमांतील जाहिराती, बल्क एसएमएस, एआयद्वारे टू-वे व्हॉइस कॉलिंग तसेच शॉर्ट व्हिडिओ आणि रील्सची निर्मिती यांचा समावेश होता. काँग्रेसने केरळमधील प्रत्येक उमेदवाराला सर्वाधिक म्हणजे 30 लाख रुपये दिले, तर आसाममधील काही उमेदवारांना 10 लाख रुपये दिले होते.
पाच विधानसभा निवडणुकांच्या घोषणेपासून ते मतदान पूर्ण होईपर्यंतच्या कालावधीत भाजपला 1 हजार 473 कोटी रुपये मिळाले, तर याच काळात काँग्रेसला 207 कोटी रुपये मिळाले.
Recent Comments