गुरुग्रामचे खासदार राव इंद्रजित सिंह यांची शहरातील पाणी साचण्याच्या समस्येवरून काँग्रेसवर टीका

गुरुग्राममधील पाणी साचण्याच्या समस्येत वाढ होण्यास केंद्रीय मंत्री राव इंद्रजित सिंग यांनी अनियंत्रित शहरी विकासाला जबाबदार धरले.

गुरुग्राम: गुरुग्रामचे खासदार राव इंद्रजित सिंह यांनी शहरात वारंवार होणाऱ्या पाणी साचण्याच्या समस्येसाठी काँग्रेसच्या काळातील बांधकामाला जबाबदार धरले आहे. काही दिवसांपूर्वीच, शाळकरी मुलांना घेऊन जाणाऱ्या 14 बसेस पाण्याने भरलेल्या रस्त्यांवर सहा तासांपर्यंत अडकून पडल्या होत्या आणि नागरिकांना 10 तास वाहतूक कोंडीचा सामना करावा लागला होता. शहरातील पाणी साचण्याच्या समस्येबाबत हरियाणाचे मुख्यमंत्री नायब सिंग सैनी यांच्याशी बुधवारी झालेल्या बैठकीनंतर, सिंह यांनी पत्रकारांना सांगितले की, आतापर्यंत राबवण्यात आलेले उपाय हे केवळ ‘बँड-एड सोल्युशन’ (तात्पुरते मलमपट्टीसारखे उपाय) होते.

त्यांनी पुढे सांगितले की, शहराची तुंबलेली ड्रेनेज यंत्रणा कायमस्वरूपी दुरुस्त करण्यासाठी ते राज्य सरकारकडून निधी मिळवण्याचा प्रयत्न करत आहेत. सिंग यांनी या पूरस्थितीला ‘गुरुग्रामसाठी एक जुनी आणि सततची समस्या’ असे संबोधले आणि सांगितले, की यासाठी जबाबदार असलेल्या अधिकाऱ्यांकडून स्पष्टीकरण मागितले जाईल. “बिल्डरांनी नैसर्गिक नाल्यांवर बेकायदेशीरपणे वसाहती उभारल्या आहेत. या सर्व बेकायदेशीर वसाहती गेल्या 20 वर्षांत निर्माण झाल्या आहेत. आता आपण या वसाहती हटवू शकत नाही. मी मुख्यमंत्र्यांना अशी सूचना केली आहे की, या जुन्या नाल्यांमधून पाण्याचा प्रवाह सुरळीतपणे व्हावा यासाठी पुरेशी तरतूद (निधी) करावी.” असे सिंग म्हणाले. त्यांनी या समस्येचा संबंध काँग्रेसच्या काळातील बांधकामांशीही जोडला; ते म्हणाले की, त्या काळात जुन्या जलवाहिन्या (ड्रेनेज चॅनेल्स) झाकल्या गेल्या, ज्या पूर्वी टेकड्यांवरून पावसाचे पाणी यमुना नदीपर्यंत वाहून नेत असत. “काँग्रेसच्या काळातील त्या विकासाचे परिणाम आम्हाला आजही भोगावे लागत आहेत,” असे ते म्हणाले. त्यांनी सुचवलेला उपाय म्हणजे: दिल्ली मेट्रोच्या बोगद्यांच्या धर्तीवर, जुन्या नाल्यांच्या मार्गावरून भूमिगत बोगदे बांधणे.

जुनी झालेली पायाभूत सुविधा

सिंग यांची स्वतःची कारकीर्द या आरोपाला गुंतागुंतीचे वळण देते. त्यांनी 1977 मध्ये काँग्रेससोबत आपल्या राजकीय कारकिर्दीची सुरुवात केली, हरियाणा सरकारमध्ये मंत्रीपद भूषवले, 1998 आणि 2004 मध्ये महेंद्रगडमधून खासदार झाले आणि 2009 मध्ये काँग्रेसच्या तिकिटावर गुडगाव लोकसभा जागा जिंकण्यापूर्वी यूपीए सरकारमध्ये केंद्रीय मंत्री म्हणून काम केले. त्यानंतरच ते भाजपमध्ये सामील झाले; त्यांनी 2014, 2019 आणि 2024 मध्ये सलगपणे ती जागा जिंकली आणि त्या संपूर्ण काळात ते केंद्रीय मंत्री राहिले. विरोधी पक्षनेते भूपेंद्र सिंग हुड्डा यांनी, 2005 ते 2014 या त्यांच्या मुख्यमंत्रीपदाच्या काळात गुरुग्राममध्ये नियोजनहीन किंवा बेकायदेशीर विकास झाला होता, हा आरोप फेटाळून लावला.

त्यांनी ‘द प्रिंट’ला सांगितले की, त्यानंतरच्या काळात भाजप नेत्यांच्या ‘वैयक्तिक हितामुळे’ बेकायदेशीर वसाहतींचे पेव फुटले आहे. काँग्रेस सरकारच्या काळात अशा मोठ्या प्रमाणावर पाणी साचणे किंवा वाहतूक कोंडी झाल्याचे कोणाला आठवते का, असा सवाल हुड्डा यांनी केला. त्यांनी या गोष्टीवर भर दिला की, भाजपच्या कार्यकाळातील केवळ दोन वर्षांतच — म्हणजेच 2016 मध्ये पहिल्या मोठ्या घटनेसह — या समस्यांना सुरुवात झाली. हुडा यांनी सिंग यांच्याच जुन्या कार्यकाळाचा संदर्भ देत म्हटले की, त्या काळात ते स्वतः खासदार होते आणि मनमोहन सिंग यांच्या सरकारमध्ये पाच वर्षे केंद्रीय मंत्रीही होते. समस्येवरील उपाय विचारला असता हुडा म्हणाले की, भाजप सरकार वर्षभर गटारे आणि सांडपाणी वाहून नेणाऱ्या वाहिन्यांची (सीवर लाइन्स) साफसफाई करत नाही; जेव्हा नागरिकांना त्रास होऊ लागतो, तेव्हाच ते ही समस्या स्पष्ट करण्यासाठी काँग्रेसच्या काळाचा दाखला देतात. “त्यांनी इतके अंडरपास बांधले आहेत, तर त्यांनी शहरातील ड्रेनेज आणि सांडपाणी व्यवस्था बळकट करण्यासोबतच सखल भागांतून पाणी उपसून बाहेर काढण्याचीही व्यवस्था करायला हवी,” असे ते म्हणाले. सोमवारी लहान मुलांना पाण्याने भरलेल्या रस्त्यांवर सहा तासांपर्यंत अडकून पडावे लागले, ही बाब लज्जास्पद असल्याचेही त्यांनी नमूद केले.

सोमवारी झालेल्या मुसळधार पावसामुळे गुरुग्राममधील जनजीवन जवळपास 12 तास विस्कळीत झाले होते; त्यानंतर ही परिस्थिती उद्भवली. मुख्य रस्ते आणि चौकांमध्ये पाणी साचल्याने शहरात वाहतूक कोंडी झाली आणि यात शाळकरी मुले सर्वाधिक काळ अडकून पडली. बुधवार सकाळपर्यंतच बहुतांश भागांतून पुराचे पाणी ओसरले. या पावसामुळे शहराच्या जुन्या आणि जीर्ण पायाभूत सुविधांचीही पोलखोल झाली. मंगळवारी ‘इफ्को चौक’ येथील मुख्य सांडपाणी वाहिनी फुटल्याने सर्व्हिस रोडचा काही भाग खचला आणि दिल्ली-जयपूर बाजूच्या रस्त्यावर सुमारे 10 बाय 10 फुटांचा खड्डा पडला. वाहतूक पोलिसांनी हा खराब झालेला भाग बॅरिकेड्स लावून बंद केला आणि सांडपाणी वाहिनीच्या दुरुस्तीचे काम सुरू असताना ‘नॅशनल हायवेज ऑथॉरिटी ऑफ इंडिया’ने दोन्ही सर्व्हिस लेन बंद ठेवल्या. पाणी झिरपल्यामुळे जमिनीची धूप होऊन रस्ता खचल्याचे ‘एनएचएआय’ने स्पष्ट केले. ही समस्या जवळच्या इमारतींसाठी धोकादायक ठरू शकत असल्याने, एनएचएआयने तातडीने दुरुस्तीसाठी ‘गुरुग्राम मेट्रोपॉलिटन डेव्हलपमेंट अथॉरिटी’कडे हा विषय मांडला आहे.

सोमवारची परिस्थिती पुन्हा उद्भवू नये म्हणून, जिल्हा आपत्ती व्यवस्थापन प्राधिकरणाचे प्रमुख असलेले उपायुक्त उत्तम सिंग यांनी संपूर्ण जिल्ह्यासाठी ‘शाळा सुरक्षित मार्ग योजना’ मंजूर केली आहे. या नवीन नियमावलीनुसार, पावसाच्या दिवसांत गुरुग्राम वाहतूक पोलीस सकाळी 5:30, 10:30 आणि दुपारी 12:30 वाजता शाळांना पाणी साचल्याबाबतचे अहवाल पाठवतील; तसेच अचानक रस्ता पाण्याखाली गेल्यास 30 मिनिटांच्या आत तातडीची सूचना दिली जाईल. शाळांनी ही माहिती 15 मिनिटांच्या आत बस कर्मचाऱ्यांपर्यंत पोहोचवणे बंधनकारक असेल. ज्या मार्गांवर पाणी साचल्याचे आधीच निश्चित झाले आहे, त्या मार्गांवरून बस नेण्यास मनाई असेल; सुरक्षित मार्ग उपलब्ध नसल्यास मुलांना कर्मचाऱ्यांच्या देखरेखीखाली शाळेतच थांबवून ठेवले जाईल आणि मुसळधार पावसाच्या दिवशी शाळा सुटताना विद्यार्थ्यांना टप्प्याटप्प्याने सोडले जाईल. प्रत्येक बसमध्ये कर्मचाऱ्याचा सहभाग (एस्कॉर्ट) आणि पिण्याचे पाणी असणे अनिवार्य असेल; कोणत्याही मुलाला देखरेख नसलेल्या किंवा पाणी साचलेल्या थांब्यावर (स्टॉप) उतरवले जाणार नाही आणि हरियाणा रोडवेज सुरक्षित ठिकाणी अतिरिक्त बसेस (स्टँडबाय) सज्ज ठेवेल.

शाळांना ‘परिवहन प्रभारी’ नेमण्यासाठी 24 तासांची मुदत देण्यात आली आहे आणि त्यांना दर सोमवारी अंमलबजावणीचा अहवाल सादर करावा लागेल; तसेच अतिरिक्त उपायुक्त सोनू भट्ट या साप्ताहिक आढाव्यावर देखरेख ठेवतील. सांडपाणी निचरा व्यवस्थेच्या (ड्रेनेज) बाबतीत उपाय शोधण्यासाठी ‘गुरुग्राम महानगरपालिके’ने जिल्ह्याबाहेरील पर्यायांचा विचार करण्यास सुरुवात केली आहे. सुभाष चौक, राजीव चौक, मेदान्ता अंडरपास आणि शीतला माता रोड यांसारख्या ठिकाणी वारंवार उद्भवणाऱ्या पूरस्थितीवर कायमस्वरूपी उपाययोजना करण्याबाबत चर्चा करण्यासाठी, महानगरपालिका आयुक्त प्रदीप दहिया यांनी आयआयटी गांधीनगरच्या पथकासोबतच वरिष्ठ अधिकारी आणि नगरसेवकांची एक आभासी (व्हर्च्युअल) बैठक घेतली.

मंगळवारी, एनएचएआयने आपल्या अधिकृत सोशल मीडिया खात्यावरून ‘इफ्को चौक’ येथे रस्ता खचल्याची माहिती दिली; तसेच तिथे खड्डा (सिंकहोल) पडल्याचे आणि रस्त्याखालील खराब झालेल्या सांडपाणी वाहिनीच्या दुरुस्तीचे काम सुरू असल्याने संबंधित सर्व्हिस लेन्स बंद करण्यात आल्याचेही त्यांनी स्पष्ट केले.