नवी दिल्ली: भारतीय हवाई दलात (आयएएफ) ड्रोनचा वापर दोन दशकांहून अधिक काळापासून होत असल्याने, ही काही क्रांतिकारी नव्हे तर उत्क्रांत होत जाणारी बाब आहे, असे अधोरेखित करत एअर चीफ मार्शल ए. पी. सिंग यांनी शनिवारी सांगितले की, मानवरहित प्रणालींसाठी कोणत्याही स्वतंत्र किंवा विशेष दलाची गरज नाही.
त्यांनी यावर भर दिला की, मानवरहित प्रणालींचे स्वतंत्रपणे संचालन करण्याऐवजी त्यांना लढाऊ विमाने, क्षेपणास्त्रे आणि इतर शस्त्रास्त्रांशी एकात्मिक करणे आवश्यक आहे. “भारतीय हवाई दलासाठी ड्रोन ही काही क्रांतिकारी गोष्ट नाही. होय, ती एक उत्क्रांतीवादी (क्रमिक विकासाची) प्रक्रिया आहे,” असे सिंग यांनी 8 ऑक्टोबर रोजी होणाऱ्या ‘हवाई दल दिना’च्या पार्श्वभूमीवर आयोजित वार्षिक पत्रकार परिषदेत एका प्रश्नाला उत्तर देताना सांगितले. त्यांनी सांगितले की, हवाई दलाकडे अनेक दशकांपासून ड्रोन-संबंधित क्षमता आहेत आणि युद्धात त्यांची भूमिका विस्तारत असल्याने आता मानवरहित यंत्रणांची संख्या आणि प्रकार वाढवले जात आहेत.
हवाई दल स्वतंत्र ‘ड्रोन फोर्स’ (ड्रोनसाठीचे स्वतंत्र दल) स्थापन करण्याचा विचार करत आहे का, असे विचारले असता सिंग म्हणाले, “मला नाही वाटत की आपल्याला स्वतंत्र ड्रोन फोर्सची गरज आहे. ते (ड्रोन) त्याच यंत्रणेचा भाग असायला हवेत आणि त्यांचे संचालन एकत्रितपणे केले पाहिजे. अपेक्षित परिणाम साधण्यासाठी इतर शस्त्रास्त्रांसोबतच त्यांचा वापर करणे आवश्यक आहे,” असे ते म्हणाले. ते पुढे म्हणाले, “आपण एका प्रकारच्या शस्त्राचे संचालन एका ठिकाणी आणि दुसऱ्या प्रकारच्या शस्त्राचे वेगळ्या ठिकाणी स्वतंत्रपणे करू शकत नाही. त्यामुळे स्वतंत्र दल स्थापन करण्याचा आम्ही अजिबात विचार केलेला नाही.” सैन्याप्रमाणेच केवळ ड्रोनसाठी स्वतंत्र तुकड्या किंवा रचना तयार करण्याच्या धोरणाचा हवाई दल अवलंब करणार का, या प्रश्नाला ते उत्तर देत होते.
हवाई दल प्रमुखांनी ‘ऑपरेशन सिंदूर’चे उदाहरण दिले आणि अधोरेखित केले की, ड्रोन, लढाऊ विमाने आणि इतर शस्त्रास्त्रांच्या एकत्रित वापरामुळेच युद्ध अवघ्या चार दिवसांत त्यांच्या अटींवर संपवता आले. केवळ ड्रोनचा वापर करून लढली जाणारी युद्धे बऱ्याच काळापासून होत आहेत, असेही त्यांनी नमूद केले. भारत विविध प्रकारच्या स्वदेशी मानवरहित यंत्रणा आणि तंत्रज्ञान विकसित करत आहे आणि लष्करी कारवायांमध्ये ड्रोनचा समावेश मोठ्या प्रमाणावर केला जात आहे. यामुळे अनेकांना असे वाटू लागले आहे की, ड्रोनमुळे मानवी वैमानिक असलेल्या लढाऊ विमानांचा काळ संपेल.
मात्र, हवाई दलाचे मत असे आहे की, ड्रोन हे पारंपरिक लढाऊ विमाने किंवा सध्याच्या शस्त्रास्त्र प्रणालींची जागा घेऊ शकत नाहीत. त्याऐवजी, एकात्मिक युद्ध-संरचनेचा भाग म्हणून मानवरहित यंत्रणा या विमानांच्या आणि शस्त्रास्त्रांच्या सोबतीने कार्यरत राहतील, अशी अपेक्षा आहे.
Recent Comments