पाकिस्तानी लष्करात फेरबदल, वरिष्ठ स्तरावरील नियुक्त्यांची प्रक्रिया सुरू

चित्रण : सोहम सेन.

नवी दिल्ली: जुलै महिन्यात ब्रिगेडियर दर्जाच्या अनेक अधिकाऱ्यांना ‘मेजर जनरल’ पदावर बढती दिल्यानंतर, पाकिस्तान लष्कराने आता वरिष्ठ स्तरावरील नियुक्त्यांची एक मोठी प्रक्रिया सुरू केली आहे. याअंतर्गत, बढती मिळालेले अनेक अधिकारी गुप्तचर विभाग, अंतर्गत सुरक्षा आणि क्षेत्रीय कमांड्स (फील्ड कमांड्स) यांसारख्या महत्त्वपूर्ण पदांवर रुजू होत आहेत.

या महत्त्वाच्या नियुक्त्यांवर बारकाईने लक्ष ठेवणाऱ्या विश्लेषकांच्या मते, सुरक्षा यंत्रणेतील संवेदनशील पदे अशा अधिकाऱ्यांनी भरली जात आहेत जे लष्करप्रमुख फील्ड मार्शल आसिम मुनीर यांच्याशी निष्ठावान मानले जातात आणि ज्यांनी प्रत्यक्ष क्षेत्रीय कामगिरीत (फील्ड वर्क) उत्कृष्ट कौशल्य दाखवले आहे. या प्रमुख नियुक्त्यांमध्ये इंटर-सर्व्हिसेस इंटेलिजन्स, मिलिटरी इंटेलिजन्स, फ्रंटियर कॉर्प्स आणि प्रमुख इन्फंट्री डिव्हिजन्स (पायदळ विभाग) यांचा समावेश आहे; ही पदे भविष्यातील नेतृत्वाच्या दृष्टीने अत्यंत महत्त्वाची मानली जातात. सर्वात लक्षवेधी नियुक्त्यांपैकी एक म्हणजे मेजर जनरल आदिल इफ्तिखार वारियाच यांची लष्करी गुप्तचर महासंचालक (डीजी एमआय) म्हणून झालेली नियुक्ती. त्यांनी मेजर जनरल वाजिद अझीझ यांची जागा घेतली आहे, जे आयएसआयचे महासंचालक (डीजी) होण्यासाठी प्रबळ दावेदार आहेत.

92 व्या पाकिस्तान मिलिटरी अकादमी (पीएमए) लाँग कोर्सचे अधिकारी असलेले वारियाच, उत्तर वझिरिस्तानमधील मिरानशाह येथे 7 व्या पायदळ विभागाचे जनरल ऑफिसर कमांडिंग (जीओसी) म्हणून कार्यरत होते. सूत्रांनी स्पष्ट केले, की ही नियुक्ती महत्त्वपूर्ण आहे, कारण ते पाकिस्तानच्या प्रमुख दहशतवादविरोधी क्षेत्रांपैकी एकातील फील्ड-कमांडच्या अनुभवातून थेट लष्करी-गुप्तचर यंत्रणेत येत आहेत.

आयएसआयमध्ये तीन प्रमुख नियुक्त्या

जरी डीजी, एमआय यांच्या नियुक्तीने मथळे गाजवले असले तरी, सूत्रांनी अधोरेखित केले, की या फेरबदलात तीन मेजर जनरल आयएसआयमधील वरिष्ठ आणि महत्त्वाच्या पदांवर रुजू झाले आहेत, ज्याचे परिणाम भारतावरही होणार आहेत. 11 बलुच येथील 90 पीएमए लाँग कोर्सचे अधिकारी मेजर जनरल जवाद रियाझ यांची कराची येथील पाकिस्तान कोस्ट गार्ड्सच्या महासंचालक पदावरून आयएसआयच्या डीजी, पर्सनल (कर्मचारी महासंचालक) पदावर बदली होत आहे.

कोस्ट गार्ड्समध्ये त्यांची जागा मेजर जनरल आतिफ रफीक घेत आहेत, जे 95 पीएमए लाँग कोर्स आणि 33 पंजाबमधून नुकतेच पदोन्नत झालेले अधिकारी आहेत. 32 पंजाब रेजिमेंटमधील 95 पीएमए लाँग कोर्सचे आणखी एक अधिकारी मेजर जनरल साजिद मेहमूद यांची आयएसआयच्या डीजी, झेड शाखेत नियुक्ती करण्यात आली आहे. झेड शाखा फ्रंटियर वर्क्स ऑर्गनायझेशन, चीन-पाकिस्तान इकॉनॉमिक कॉरिडॉर (सीपीईसी) आणि काही तांत्रिक बाबींची देखरेख करते. 90 पीएमए लाँग कोर्सचे तोफखाना अधिकारी मेजर जनरल मुहम्मद शमरियाझ खान, जे पाकिस्तान रेंजर्स सिंधचे महासंचालक म्हणून कार्यरत होते, त्यांची आयएसआयच्या डीजी, एस पदावर बदली झाली आहे. त्यांच्या जागी येणाऱ्या व्यक्तीची घोषणा स्वतंत्रपणे होण्याची शक्यता आहे. एस शाखा, जी स्पेशल ऑप्स डिव्हिजन म्हणूनही ओळखली जाते, संपूर्ण शेजारच्या प्रदेशातील विशेष कारवाया आणि त्यांच्या हस्तकांवर लक्ष ठेवते आणि ‘हिंदुस्तान’चे प्रतिनिधित्व करणाऱ्या एच शाखेसह काम करते. एच शाखा बॉर्डर ॲक्शन टीम आणि भारतावर केंद्रित असलेल्या दहशतवादासाठी जबाबदार आहे.

बलुचिस्तानला 2 एफसी कमांड

अशांत बलुचिस्तानमध्ये वरिष्ठ कमांड नियुक्तींची पुनर्रचना हा बदलांचा एक प्रमुख घटक आहे, ज्यात गंभीर मानवी हक्कांचे उल्लंघन झाले आहे. मेजर जनरल जफर इक्बाल, 95 पीएमए लाँग कोर्स आणि 24 आझाद काश्मीर रेजिमेंटमधून जुलैमध्ये पदोन्नती मिळालेले, मेजर जनरल बिलाल सरफराज यांच्या जागी, फ्रंटियर कॉर्प्स दक्षिण बलुचिस्तानचे महानिरीक्षक म्हणून नियुक्त केले गेले. त्याच वेळी, मेजर जनरल अहमद फरहान, यांची देखील जुलैमध्ये पदोन्नती झाली आणि 95 पीएमए लाँग कोर्स आणि 26 बलुच रेजिमेंटमधून, नव्याने उभारलेल्या फ्रंटियर कॉर्प्स वेस्ट बलुचिस्तानचे पहिले महानिरीक्षक म्हणून नियुक्त करण्यात आले.

नवीन वेस्टर्न एफसी कमांडची निर्मिती महत्त्वपूर्ण आहे कारण बलुचिस्तान हे पाकिस्तानी लष्करी आणि निमलष्करी दलांसाठी प्रमुख सुरक्षा थिएटरपैकी एक राहिले आहे, ज्याचा प्रांत अफगाणिस्तान आणि इराणच्या सीमेवर आहे.

प्रमुख पायदळ रचनेत बदल

फेरबदल अनेक महत्त्वाच्या फील्ड फॉर्मेशनमध्ये विस्तारित आहे. तोफखान्यातील 93 पीएमए लाँग कोर्स अधिकारी मेजर जनरल झिल-ए-हुसैन यांची मेजर जनरल साजिद अमीन अवान यांच्या जागी सियालकोट येथे मुख्यालय असलेल्या जीओसी 15 इन्फंट्री डिव्हिजनची नियुक्ती करण्यात आली. त्यांची नियुक्ती उल्लेखनीय आहे, कारण ते फॉर्मेशनचे आदेश देणारे सलग दुसरे तोफखाना अधिकारी बनले आहेत. मेजर जनरल वकास कुरेशी, 95 पीएमए लाँग कोर्स आणि 38 फ्रंटियर फोर्स रेजिमेंटमधून जुलैमध्ये पदोन्नत झालेले, मेजर जनरल वसीम इफ्तिखार चीमा यांच्या जागी ओकारा येथे जीओसी 14 इन्फंट्री डिव्हिजन म्हणून पदभार स्वीकारतील.

मेजर जनरल खुर्रम शाबीर, 35 आझाद काश्मीर रेजिमेंटमधील 92 पीएमए लाँग कोर्स अधिकारी, मेजर जनरल अझहर यासीनच्या जागी खारियन येथे 1 कॉर्प्स अंतर्गत जीओसी 17 इन्फंट्री डिव्हिजनची नियुक्ती करण्यात आली. 15 पंजाब रेजिमेंट आणि 95 पीएमए लाँग कोर्समधील मेजर जनरल हसन मेहदी यांची सेंट्रल कमांडच्या चीफ ऑफ स्टाफ म्हणून नियुक्ती करण्यात आली आहे.

आणखी काही नियुक्त्या बाकी

सध्याचे बदल हे जुलैच्या प्रमोशन सायकलमुळे सुरू झालेल्या मोठ्या कर्मचाऱ्यांच्या मंथनाची सुरुवात आहे. जुलैमध्ये मेजर जनरल म्हणून पदोन्नती मिळालेल्या 13 इन्फंट्री ब्रिगेडियर्सपैकी फक्त सहा जणांना आतापर्यंत नवीन नियुक्त्या मिळाल्या आहेत. उर्वरित सात जणांची नियुक्ती नंतर अपेक्षित आहे. मेजर जनरल म्हणून पदोन्नती झालेल्या सर्व सहा तोफखाना ब्रिगेडियर्सना अद्याप उच्च नियुक्त्या मिळालेल्या नाहीत, तर चार आर्मर्ड अधिकारी, प्रत्येकी दोन हवाई संरक्षण, सिग्नल आणि विमान वाहतूक, चार अभियंते आणि एक आयुध अधिकारीदेखील पोस्टिंगच्या प्रतीक्षेत आहेत. याचा अर्थ सेना मेजर-जनरल स्तरावर नियुक्तीची आणखी एक फेरी पाहण्याची शक्यता आहे, सूत्रांनी सांगितले. त्यामुळे सध्याची फेरी केवळ वैयक्तिक नियुक्तीमुळे महत्त्वाची नाही तर ती पाकिस्तानी लष्कराच्या मुख्यालयात आणि क्षेत्रीय रचनांमध्ये व्यापक पुनर्गठन सुरू करू शकते.

कॉर्प्स कमांडर आणि वरिष्ठ जीएचक्यू नियुक्त्यांमध्ये अधिक बदल अपेक्षित आहेत, जसे की डीजी, आयएसआय आणि डीजी, आयएसपीआर सारख्या पदांवर देखील पोस्टिंगची साखळी उघडकीस येण्याची शक्यता आहे.