देशात ‘जॅव्हेलिन’च्या सह-उत्पादनासाठी ‘टाटा’चा करार

रेथियॉन आणि लॉकहीड मार्टिन यांच्या संयुक्त विद्यमाने जेजेव्ही द्वारे विकसित आणि उत्पादित, जॅव्हलिन ही एक बहुगुणी, एका व्यक्तीद्वारे वाहून नेता येण्याजोगी आणि बहुउद्देशीय शस्त्रप्रणाली आहे.

नवी दिल्ली: टाटा ॲडव्हान्स्ड सिस्टीम्स लिमिटेड आणि अमेरिकन कंपन्या रेथियॉन व लॉकहीड मार्टिन यांची भागीदारी असलेल्या जॅव्हलिन जॉइंट व्हेंचर (जेजेव्ही) यांनी भारतात जॅव्हलिन ऑल अप राउंडच्या सह-उत्पादनासाठी सामंजस्य करारावर स्वाक्षरी केली आहे. ऑल-अप-राउंड म्हणजे त्याच्या सामरिक प्रक्षेपण कंटेनरमध्ये बंद असलेले, कारखान्यात पूर्णपणे जुळवलेले क्षेपणास्त्र.

भारताने लष्करासाठी जॅव्हलिन रणगाडाविरोधी मार्गदर्शित क्षेपणास्त्र प्रणाली खरेदी करण्याकरिता 292 कोटी रुपयांचा करार केल्यानंतर काही दिवसांतच कंपन्यांनी ही संयुक्त घोषणा केली आहे. ‘द प्रिंट’ने वृत्त दिले होते की, यामुळे भारताने या प्रसिद्ध, खांद्यावरून डागता येणाऱ्या शस्त्राचा ग्राहक म्हणून औपचारिक प्रवेश केला आहे, तसेच दोन्ही देश देशात त्याच्या संयुक्त उत्पादनासाठी प्रयत्न करत आहेत. घोषणेनुसार, क्षमता आणि कौशल्याच्या आधारावर अनेक कंपन्यांचे मूल्यांकन केल्यानंतर, जेजेव्हीने भविष्यातील देशांतर्गत सह-उत्पादन प्रयत्नांसाठी टाटा ॲडव्हान्स्ड सिस्टीम्सची प्रमुख भागीदार म्हणून निवड केली आहे. विशेष म्हणजे, जेजेव्हीने गेल्यावर्षी भारतात या शस्त्राच्या निर्मितीच्या संधी शोधण्यासाठी सरकारी मालकीच्या भारत डायनॅमिक्स लिमिटेड (बीडीएल) सोबत सामंजस्य करार केला होता.

मंगळवारी जाहीर झालेल्या औद्योगिक सामंजस्य करारानुसार, टाटा ॲडव्हान्स्ड सिस्टीम्स लिमिटेड आणि जेजेव्ही भारतात जॅव्हलिन एयूआरसाठी अंतिम असेंब्ली आणि इंटिग्रेशन सुविधा तसेच घटक उत्पादन क्षमता स्थापन करण्याच्या शक्यता पडताळून पाहतील. या करारामुळे जॅव्हलिन प्रणालीच्या भविष्यातील उत्पादनाला पाठिंबा मिळेल, तसेच भारतीय उद्योगाला इंडो-पॅसिफिकसाठी प्रादेशिक स्थिरता मजबूत करण्याच्या अद्वितीय संधी उपलब्ध होतील, असे निवेदनात म्हटले आहे.

त्यात पुढे म्हटले आहे की, जॅव्हलिन सह-उत्पादनाचा हा प्रयत्न भारत आणि अमेरिका यांच्या भागीदारीसाठी फायदेशीर ठरेल. यातून भारतात एक मजबूत संरक्षण मनुष्यबळ तयार करणे, उभारणे आणि विकसित करणे शक्य होईल. तसेच, लॉकहीड मार्टिनच्या ट्रॉय, अलाबामा येथील प्रकल्पात सब-असेंब्ली किट्सचे आणि रेथिऑनच्या टक्सन, ॲरिझोना येथील प्रकल्पात गायडन्स इलेक्ट्रॉनिक्स युनिट्सचे बहुवर्षीय उत्पादन करून देशांतर्गत पुरवठा साखळीतील अमेरिकन रोजगार टिकवून ठेवता येईल. जॅव्हलिन क्षेपणास्त्र टक्सन, ॲरिझोना येथील रेथिऑन आणि ऑर्लॅंडो, फ्लोरिडा येथील लॉकहीड मार्टिन यांच्या संयुक्त संयुक्त उपक्रमाद्वारे विकसित आणि उत्पादित केले जाते. आजपर्यंत, या संयुक्त उपक्रमाने 55 हजारहून अधिक जॅव्हलिन क्षेपणास्त्रे आणि 12 हजारहून अधिक पुनर्वापर करण्यायोग्य कमांड लॉन्च युनिट्सचे उत्पादन केले आहे. “सब-असेंब्ली किट्स आणि जीईयू अंतिम जोडणी आणि एकीकरणासाठी भारतात पाठवले जातील,” असे त्यात म्हटले आहे.

किती युनिट्स विकसित करण्याची योजना आहे याबद्दल कोणतीही माहिती नसली तरी, निवेदनात म्हटले आहे, की सह-उत्पादनातून मिळणारे मोठे प्रमाण अमेरिकी सरकारला किफायतशीर मागणीची मात्रा साध्य करण्यास मदत करू शकते, ज्यामुळे परवडण्याजोगी किंमत सुधारेल आणि जेजेव्ही उत्पादनास समर्थन देणाऱ्या कार्यक्रमांसाठी मोजता येण्याजोग्या खर्चात बचतीच्या संधी निर्माण होतील. “या महत्त्वपूर्ण रणगाडाविरोधी शस्त्रप्रणालीसाठी एक लवचिक पुरवठा साखळी सुनिश्चित करण्याच्या दिशेने, भारतात एक समर्पित जॅव्हलिन अंतिम असेंब्ली आणि इंटिग्रेशन सुविधा स्थापन करण्यासाठी टाटा ॲडव्हान्स्ड सिस्टीम्स लिमिटेडसोबत भागीदारी करणे हे एक महत्त्वाचे पाऊल आहे,” असे लॉकहीड मार्टिन जॅव्हलिनचे उपाध्यक्ष (जेजेव्ही) आणि कार्यक्रम संचालक, रिच लिशियन म्हणाले.

टाटा ॲडव्हान्स्ड सिस्टीम्स लिमिटेडचे ​​मुख्य कार्यकारी अधिकारी आणि व्यवस्थापकीय संचालक, सुकरण सिंग म्हणाले, “या उपक्रमामुळे भारताच्या संरक्षण औद्योगिक परिसंस्थेमध्ये महत्त्वपूर्ण असेंब्ली कौशल्य आणि ज्ञान हस्तांतरण येते, तसेच आत्मनिर्भरता मजबूत होते. जॅव्हलिन ऑल अप राउंडच्या स्थानिक असेंब्लीमुळे कार्यान्वयन सज्जता वाढेल आणि भारतीय सशस्त्र दलांना सिद्ध, युद्धसज्ज क्षमता वेळेवर उपलब्ध होईल याची खात्री होईल.”