नवी दिल्ली: नेपाळचे पंतप्रधान बालेन्द्र शाह यांनी सोमवारी भारताचे राजदूत नवीन श्रीवास्तव यांची भेट घेतली. पदभार स्वीकारल्यानंतर शेजारील देशाच्या राजदूतासोबतची त्यांची ही पहिलीच उच्च-स्तरीय राजनैतिक भेट होती; सध्या त्यांचे सरकार अनेक राजकीय आणि राजनैतिक आव्हानांचा सामना करत आहे. श्रीवास्तव यांनी सांगितले की, ‘सिंह दरबार’ येथील पंतप्रधान कार्यालयात शाह यांच्यासोबत त्यांची 45 मिनिटे बैठक झाली.
या बैठकीत नेपाळ आणि भारत यांच्यातील संबंध अधिक दृढ करण्याच्या उपायांवर दोन्ही बाजूंनी चर्चा झाली. ‘एक्स’वरील एका पोस्टमध्ये श्रीवास्तव यांनी सांगितले की, त्यांनी दोन्ही देशांमधील ‘बहुआयामी आणि मजबूत भागीदारी’ अधिक दृढ करण्याबाबत विचार-विनिमय केला आणि पंतप्रधान नरेंद्र मोदी यांच्याकडून शुभेच्छा पोहोचवल्या. काठमांडू येथील भारतीय दूतावासाने सांगितले की, या चर्चेत द्विपक्षीय संबंध अधिक मजबूत करण्यावर आणि दोन्ही देशांमधील दीर्घकालीन व बहुआयामी भागीदारींतर्गत सहकार्य वाढवण्यावर भर देण्यात आला. 27 मार्च रोजी पंतप्रधानपद स्वीकारल्यानंतर, नेपाळच्या कोणत्याही शेजारील देशाच्या राजदूताची शाह यांनी भेट घेतल्याचे यापूर्वी वृत्त आले नव्हते.
भारतासोबतची ही भेट एका आधीच्या राजनैतिक अडथळ्यानंतर होत आहे. यापूर्वी 11 मे रोजी नेपाळच्या नियोजित दौऱ्यादरम्यान शाह यांची भेट भारताचे परराष्ट्र सचिव विक्रम मिस्री यांच्याशी होणार होती. मात्र, मिस्री यांचा हा दौरा ऐनवेळी पुढे ढकलण्यात आला होता. नेपाळच्या नवीन सरकारने मिस्री यांना भेटीसाठी आमंत्रित केले आहे, परंतु अद्याप कोणतीही निश्चित तारीख ठरलेली नाही. श्रीवास्तव यांच्यासोबतची ही भेट आता दोन्ही देशांमधील अधिक थेट राजनैतिक संवादाच्या दिशेने झालेले एक पाऊल मानले जात आहे. शाह यांची नंतर चीनच्या दूताशीही भेट होणार आहे. शाह सरकारसमोर अनेक अंतर्गत आणि परराष्ट्र धोरणाविषयक आव्हाने असताना आणि ते आपल्या राजनैतिक प्राधान्यक्रमांची निश्चिती करत असताना हा संपर्क साधला जात आहे. भारत आणि नेपाळ यांच्यात व्यापार, ऊर्जा, पायाभूत सुविधा, सुरक्षा आणि जन-संपर्क अशा विविध क्षेत्रांत व्यापक संबंध आहेत. सीमा, व्यापार आणि राजकीय प्रभाव यांबाबतच्या मतभेदांमुळे त्यांचे संबंध काही वेळा गुंतागुंतीचे बनले आहेत.
‘प्रस्थापित व्यवस्थेविरोधातील’ (अँटी-एस्टॅब्लिशमेंट) जनभावनेच्या लाटेवर स्वार होऊन नेपाळच्या ‘राष्ट्रीय स्वतंत्र पक्षा’ने सत्ता मिळवल्यानंतर सहा महिन्यांनी, पक्षातील दोन प्रमुख व्यक्ती—बालेन्द्र शाह आणि आरएसपीचे अध्यक्ष रबी लामिछाने यांच्यातील अस्वस्थता आता पक्षाचे नियम, मंत्रिमंडळातील नियुक्त्या आणि परराष्ट्र धोरण यांवरील वादांतून समोर येत आहे. चीनच्या दूतासोबतची ही भेट अशा वेळी होत आहे, जेव्हा सरकारी अधिकाऱ्यांच्या विनंतीवरून नेपाळमध्ये या महिन्यात होणारी तिबेटी अभ्यासावरील परिषद रद्द करण्यात आली आहे. 23-26 ऑगस्टदरम्यान नियोजित असलेल्या ‘इंटरनॅशनल असोसिएशन फॉर तिबेटन स्टडीज’च्या चर्चासत्रात अनेक देशांतील अभ्यासक आणि प्रतिनिधी एकत्र येणार होते. काठमांडू विद्यापीठातील ‘हिमालय सेंटर फॉर एशियन स्टडीज’तर्फे याचे आयोजन केले जाणार होते.
नेपाळचे चीनशी दीर्घकाळापासून जवळचे संबंध राहिले आहेत आणि त्यांनी सामान्यतः तिबेटच्या स्वातंत्र्यलढ्याला किंवा तिबेट-समर्थक राजकीय कारणांना पाठिंबा देणाऱ्या उपक्रमांवर बंदी घातली आहे.
Recent Comments