सीपीआयएमकडून शबरीमाला सोने चोरीतील आरोपी पद्मकुमार निलंबित

फाईल फोटो: त्रावणकोर देवस्वम बोर्डाचे माजी अध्यक्ष आणि माजी आमदार ए. पद्मकुमार.

तिरुवनंतपुरम: सत्तेत असताना सबरीमाला येथील सोने चोरीच्या प्रकरणाची हाताळणी आणि त्यातून निर्माण झालेला राजकीय वाद यांवर वाढत्या टीकेच्या पार्श्वभूमीवर, सीपीआयएमने सोमवारी त्रावणकोर देवस्वम बोर्डाचे माजी अध्यक्ष आणि माजी आमदार ए. पद्मकुमार यांना पक्षाच्या प्राथमिक सदस्यत्वातून निलंबित केले. सबरीमाला मंदिरात सोन्यावर पुनर्लेपन करण्याचे काम सुरू असताना सुमारे 4.5 किलो सोने गायब झाल्याच्या कथित प्रकरणातील मुख्य आरोपींपैकी पद्मकुमार एक आहेत. गेल्या महिन्यात पार पडलेल्या केरळ विधानसभा निवडणुकीतील पक्षाच्या खराब कामगिरीला या वादामुळे फटका बसल्याचे पक्षाने मान्य केल्यानंतर काही दिवसांतच ही कारवाई करण्यात आली आहे.

कम्युनिस्ट पार्टी ऑफ इंडिया (मार्क्सवादी) च्या पथानामथिट्टा जिल्हा समितीच्या बैठकीत सोमवारी हा निर्णय घेण्यात आला. पक्षाचे ज्येष्ठ नेते आणि माजी अर्थमंत्री टी. एम. थॉमस आयझॅक यांनी सांगितले की, आरोपांबाबत पद्मकुमार यांनी दिलेल्या स्पष्टीकरणावर पक्ष समाधानी नाही. “एसआयटीने सादर केलेल्या अहवालाच्या आधारे, पक्ष अधिक तपशीलवार अहवाल मागवेल. त्यावर आधारित आम्ही पुढील कारवाई करू,” असे आयझॅक यांनी पत्रकारांना सांगितले. पद्मकुमार हे सीपीआय (एम) बद्दल संभाव्य खुलासे करणारे आत्मचरित्र लिहीत असल्याच्या अलीकडील बातम्यांचा या निर्णयावर कोणताही प्रभाव पडलेला नाही, असेही त्यांनी स्पष्ट केले. पक्ष कोणालाही घाबरत नाही आणि प्रत्येक नागरिकाला आत्मचरित्र लिहिण्याचा अधिकार आहे, असेही ते म्हणाले. नोव्हेंबर 2025 मध्ये सोने चोरीच्या प्रकरणात अटक आणि त्यानंतर यावर्षी फेब्रुवारीमध्ये मिळालेला जामीन, या घटनांनंतर काही महिन्यांनी पद्मकुमार यांचे निलंबन करण्यात आले आहे. त्यावेळी, ते दोषी आढळल्यास केवळ तेव्हाच कारवाई केली जाईल, अशी भूमिका पक्षाने घेतली होती. त्यानंतर मार्चमध्ये पक्षाने त्यांच्याकडून स्पष्टीकरण मागवले होते आणि त्यांना पक्षाच्या कामकाजात सहभागी होण्यापासून रोखले होते.

या आरोपांवर पक्षाने दिलेल्या प्रतिसादावर विरोधी पक्षांनी कडक टीका केली होती, ज्यामुळे निवडणुकीच्या प्रचारादरम्यान हे प्रकरण अत्यंत महत्त्वाच्या मुद्द्यांपैकी एक बनले होते. कारवाईस झालेल्या विलंबाबाबत पक्षात एकंदरीत नाराजीची भावना होती, हेदेखील आयझॅक यांनी सोमवारी मान्य केले. गेल्या आठवड्यात, पक्षाच्या राज्य समितीच्या आढावा बैठकीनंतर निवडणुकीतील पराभवावर चर्चा करताना सीपीआयएमचे राज्य सचिव एम. व्ही. गोविंदन यांनी सांगितले होते की, पद्मकुमार यांच्यावर कारवाई न केल्याबद्दल सीपीआयएमला लक्ष्य करणाऱ्या काँग्रेसच्या प्रचारामुळे निवडणुकीतील पक्षाच्या कामगिरीवर विपरीत परिणाम झाला होता. सीपीआय(एम)ने 140 पैकी केवळ 26 जागा जिंकल्या.

विशेष म्हणजे, रविवारी आलेल्या स्थानिक प्रसारमाध्यमांच्या वृत्तानुसार, पद्मकुमार यांनी आपल्या निकटवर्तीयांना सांगितले होते की, 2019 मध्ये जेव्हा दोन महिलांनी सबरीमाला मंदिरात प्रवेश केला होता, तेव्हा त्यांना मुद्दाम दूर ठेवण्यात आले होते आणि तो निर्णय मुख्यमंत्री कार्यालयाने घेतला होता. तसेच, सोन्याचा मुलामा देण्याच्या (गोल्ड-प्लेटिंग) प्रकल्पाशी संबंधित कागदपत्रांवर स्वाक्षरी करण्यासाठी आपल्यावर दबाव आणला गेल्याचा दावाही त्यांनी केल्याचे वृत्त आहे. या वृत्तांनुसार, हे खुलासे त्यांच्या आत्मचरित्रात समाविष्ट असण्याची शक्यता आहे. या वृत्तांवर प्रतिक्रिया देताना गोविंदन म्हणाले, की, अशा आरोपांवर भाष्य करण्याचे पक्षाला कोणतेही कारण नाही. हे राजकीयदृष्ट्या संवेदनशील प्रकरण सबरीमाला मंदिरातील ‘द्वारपालक’ (रक्षक) मूर्ती आणि त्यांच्या चौथऱ्यांवर पुन्हा सोन्याचा मुलामा चढवताना सुमारे 4.5 किलो सोने गायब झाल्याच्या आरोपाशी संबंधित आहे.

केरळ उच्च न्यायालयाकडून मिळालेल्या कागदपत्रांनुसार, 2019 मध्ये त्रावणकोर देवस्वम बोर्डाने बेंगळुरूस्थित प्रायोजक उन्नीकृष्णन पोटी यांना द्वारपालक मूर्ती आणि संबंधित चौथऱ्यांवर नव्याने सोन्याचा मुलामा चढवण्याचे काम करण्याची मंजुरी दिली होती. या प्रक्रियेचा एक भाग म्हणून, सोन्याचा मुलामा असलेल्या तांब्याच्या पट्ट्या मंदिरातून काढून पुन्हा मुलामा चढवण्यासाठी पाठवण्यात आल्या होत्या. न्यायालयाच्या नोंदींवरून असे दिसून येते की, हे साहित्य सोपवले गेले, तेव्हा त्याचे वजन सुमारे 42.8 किलो होते, परंतु 39 दिवसांनंतर ते परत आले, तेव्हा त्याचे वजन केवळ 38.258 किलो होते; याचा अर्थ सुमारे 4.5 किलोची तूट होती. तपासकर्त्यांना असे आढळले की, पुन्हा मुलामा चढवण्याचे काम चेन्नईस्थित ‘स्मार्ट क्रिएशन्स’ या कंपनीत करण्यात आले होते आणि तिथेच हे सोने कथितरीत्या गायब झाले.

हे प्रकरण सप्टेंबर 2025 मध्ये उजेडात आले, जेव्हा एका दक्षता (व्हिजिलन्स) अहवालाच्या आधारे केरळ उच्च न्यायालयाने या विषयाची स्वतःहून (सुओ मोटो) दखल घेतली; कारण पोटी यांना मंदिरात आणखी कामे सोपवण्यात आली होती. त्यानंतरच्या महिन्यात या प्रकरणाच्या तपासासाठी एका विशेष तपास पथकाची (एसआयटी) स्थापना करण्यात आली.

उच्च न्यायालयाने नंतर निरीक्षण नोंदवले की, 2019 मध्ये सुरू झालेल्या आणि त्यानंतर द्वारपालक मूर्तींच्या हाताळणीपर्यंत पोहोचलेल्या घटना या एका ‘सुनियोजित आणि पूर्व-नियोजित कटाचा’ भाग होत्या. पद्मकुमार यांच्यासोबतच, एसआयटीने प्रायोजक पोटी, मुख्य पुजारी (तंत्री) कंदारारू राजीवहरू आणि सीपीआय(एम)चे पदाधिकारी एन. वासू यांच्यासह टीडीबीच्या इतर अधिकाऱ्यांनाही अटक केली होती.