राज्याचे कॅबिनेट मंत्री नितेश राणे वादाच्या भोवऱ्यात

प्रयागराज येथील महाकुंभात त्रिवेणी संगमात स्नान करताना नितेश राणे

मुंबई: सरकारी अधिकाऱ्यांवर मासे फेकण्यापासून आणि चिखल उडवण्यापासून ते पोलीस अधिकाऱ्यांशी हुज्जत घालण्यापर्यंत आणि मुस्लिमांबद्दल वादग्रस्त विधाने करण्यापर्यंत, महाराष्ट्राचे कॅबिनेट मंत्री नितेश राणे हे त्यांच्या आक्रमक स्वभावासाठी सर्वश्रुत आहेत. मात्र, यावेळी कायद्याचा फास त्यांच्याभोवती आवळला गेल्याचे दिसून येत आहे. 2019 मध्ये ‘भारतीय राष्ट्रीय महामार्ग प्राधिकरणा’चे अभियंता प्रकाश शेडेकर यांच्या अंगावर चिखल उडवल्याप्रकरणी, एका स्थानिक न्यायालयाने सोमवारी नितेश राणे यांना एक महिन्याच्या कारावासाची शिक्षा सुनावली. त्यावेळी राणे हे काँग्रेसचे आमदार होते; परंतु त्याचवर्षी, विधानसभा निवडणुकांपूर्वी त्यांनी भाजपमध्ये प्रवेश केला. भाजपच्या तिकिटावर ते आमदार म्हणून निवडून आले.

तेव्हापासून, त्यांचा प्रभाव त्यांचा मतदारसंघ असलेल्या सिंधुदुर्ग जिल्ह्यापलीकडेही विस्तारला आहे. राणे कुटुंब हे त्यांच्या आक्रमक राजकारणाच्या शैलीसाठी ओळखले जाते; खुद्द नितेश यांचे वडील आणि राज्याचे माजी मुख्यमंत्री नारायण राणे हेदेखील अनेक वादांचा भाग राहिले आहेत. भाजपच्या एका पदाधिकाऱ्याने नाव न सांगण्याच्या अटीवर ‘द प्रिंट’ला सांगितले, “हा खूप जुना विषय आहे. नितेश राणे हे त्यांच्या विशिष्ट शैलीसाठी ओळखले जातात, हे सर्वांनाच ठाऊक आहे, परंतु आता या खटल्याचा निकाल लागला असल्याने, यावर पुढे काय करायचे हे त्यांना नक्कीच समजेल. मला खात्री आहे की, ते या निकालाच्या विरोधात अपील करतील,” असे त्या पदाधिकाऱ्याने नमूद केले.

‘हिंदुत्वाचा चेहरा’ म्हणून झालेला उदय

2017 मध्ये, मालवण येथील मत्स्यव्यवसाय विभागाचे सहाय्यक आयुक्त प्रदीप वास्त यांना शिवीगाळ केल्याचा आणि धमक्या दिल्याचा आरोप नितेश राणे यांच्यावर ठेवण्यात आला होता. विभागाशी संबंधित समस्यांवर चर्चा करत असताना, त्यांनी त्या सरकारी अधिकाऱ्याच्या दिशेने एक ‘बांगडा’ मासा फेकला होता. तसेच, वास्त यांना शिवीगाळ करत असतानाच, त्यांनी बोटी जाळून टाकण्याची धमकीही दिली होती. नंतर, राणे यांच्यावर भारतीय दंड संहितेच्या कलम 353 (सरकारी कर्मचाऱ्याला कर्तव्य बजावण्यापासून रोखण्यासाठी हल्ला किंवा बळाचा वापर करणे), 341 (बेकायदेशीर अडवणूक), 332 (सरकारी कर्मचाऱ्याला कर्तव्यापासून रोखण्यासाठी जाणूनबुजून दुखापत करणे), 141 (बेकायदेशीर जमाव), 143 (बेकायदेशीर जमावाचा सदस्य असणे), 147 (दंगल घडवणे), 504 (शांतता भंग करण्याच्या उद्देशाने जाणूनबुजून अपमान करणे) आणि 506 (गुन्हेगारी स्वरूपाची धमकी देणे) अंतर्गत गुन्हा दाखल करण्यात आला. या कथित घटनेची व्हिडिओ क्लिप स्थानिक वृत्तवाहिन्यांवर प्रसारित झाल्यानंतर, नितेश राणे आणि त्यांच्या समर्थकांना त्यावेळी अटक करण्यात आली होती. त्याच दिवशी त्यांना जामीन मंजूर करण्यात आला.

नंतर 2025 मध्ये, त्यांची सर्व आरोपांतून निर्दोष मुक्तता करण्यात आली. ज्या प्रकरणामुळे त्यांना आता कारावासाची शिक्षा झाली आहे, ते प्रकरण 2019 मधील आहे. त्यावेळी, मुंबई-गोवा महामार्गाची पाहणी करत असताना, राणे यांनी प्रकाश शेडेकर यांना ‘गड’ नदीवरील पुलावर बोलावले आणि अपूर्ण कामाबाबत जाब विचारला. रस्त्यांचा निकृष्ट दर्जा आणि साचलेले पाणी पाहून संतापलेल्या राणे आणि त्यांच्या समर्थकांनी शेडेकर यांच्या अंगावर चिखल ओतला आणि त्यांना चिखलाने माखलेल्या अवस्थेत चालण्यास भाग पाडले. न्यायालयाने रेकॉर्डवरील पुराव्यांची तपासणी करताना नमूद केले की, पीडित व्यक्ती एनएचएआयमध्ये (भारतीय राष्ट्रीय महामार्ग प्राधिकरण) उच्च पदावर कार्यरत असूनही ही घटना घडली. “असे असूनही, त्यांना लोकांसमक्ष चिखलमय पाण्यातून चालण्यास भाग पाडले गेले. यामुळे त्यांची निश्चितच मानहानी आणि अपमान झाला असेल,” असे न्यायालयाने निरीक्षण नोंदवले.

2024 मध्ये, सांगली येथे आयोजित एका ‘जन आक्रोश’ रॅलीदरम्यान त्यांनी पोलीस अधिकाऱ्यांना धमकावल्याचा आरोप त्यांच्यावर करण्यात आला. त्यांनी पोलिसांना सांगितले की, त्यांनी ‘लव्ह जिहाद’ ची प्रकरणे नोंदवून घेणे आवश्यक आहे. अन्यथा, त्यांनी इशारा दिला की, आपण त्यांची बदली अशा दुर्गम ठिकाणी करवू, जिथून त्यांना आपल्या कुटुंबाशी संपर्क साधणेही शक्य होणार नाही. यापूर्वी, त्यांच्या एका रॅलीमध्ये राणे यांनी आपल्या समर्थकांना जाहीरपणे सांगितले होते की, ‘त्यांनी पोलिसांना घाबरू नये; कारण त्यांचे बॉस ‘सागर’ बंगल्यात राहतात.’ हा संदर्भ तत्कालीन महाराष्ट्राचे उपमुख्यमंत्री देवेंद्र फडणवीस यांच्या शासकीय निवासस्थानाशी संबंधित होता. 2022 मध्ये, कोकणातील ग्रामपंचायत निवडणुकीदरम्यान राणे यांनी गावकऱ्यांना धमकावले होते; निवडून आलेला सरपंच आपल्या पसंतीचा नसल्यास, गावासाठी सरकारी निधी खर्च करणार नाही, असे त्यांनी त्यावेळी म्हटले होते. राज्यभरात द्वेषपूर्ण भाषणांशी संबंधित अनेक प्रकरणांमध्ये त्यांच्यावर एफआयआर दाखल करण्यात आले आहेत.

आपले काम ‘हिंदुत्वाचा अजेंडा’ पुढे नेणे हेच आहे, असे त्यांनी अनेकदा स्वतःहून जाहीर केले आहे. केवळ इतकेच नव्हे, तर 2023 पासून आतापर्यंत, हिंदुत्ववादी संघटनांची एक शिखर संस्था असलेल्या ‘सकल हिंदू समाज’ने आयोजित केलेल्या ‘हिंदू जन आक्रोश’ मोर्च्यांमध्ये राणे यांनी सहभाग घेतला, आणि अनेकदा या मोर्च्यांचे नेतृत्वही केले. या मोर्च्यांमध्ये त्यांनी मुस्लिमांबद्दल कथितरित्या आक्षेपार्ह विधाने केली; तसेच, हिंदूंना कायदा हातात घेण्यास प्रवृत्त करत असल्याचा आरोपही त्यांनी मुस्लिमांवर केला. 2024 मध्ये, मुंबईतील मीरा रोड येथे त्यांनी मुस्लिमांवर आर्थिक बहिष्कार टाकण्याचे आवाहनही केले होते. नितेश राणे आणि भाजपच्या आणखी एक आमदार गीता जैन यांच्यावर त्यांच्या कथित चिथावणीखोर भाषणांच्या संदर्भात गुन्हे दाखल झाल्यानंतर, जानेवारी 2024 मध्ये मीरा रोडच्या ‘नया नगर’ भागात जातीय दंगली उसळल्या होत्या.

2024 मध्ये, एका जाहीर सभेत केरळला ‘मिनी पाकिस्तान’ संबोधल्यामुळे राणे यांनी मोठी खळबळ उडवून दिली होती. तथापि, विरोधकांनी त्यांच्यावर जोरदार टीका केल्यानंतर, राणे यांनी स्पष्टीकरण दिले की, आपण केरळला कधीही ‘मिनी पाकिस्तान’ असे संबोधले नव्हते; तर त्या राज्यात हिंदूंची घटत चाललेली लोकसंख्या पाहता, केरळमधील परिस्थितीची तुलना केवळ पाकिस्तानशी केली होती. सुरुवातीच्या काळात, ठाकरे कुटुंबाशी असलेल्या राणे यांच्या जुन्या वैमनस्याचा फायदा घेत, उद्धव ठाकरे यांचा सामना करण्यासाठी राणे कुटुंब भाजपला उपयुक्त ठरले होते. आणि आता, आपल्या आक्रमक राजकारणाच्या शैलीच्या जोरावर, भाजपचा हिंदुत्वाचा अजेंडा सर्वसामान्य जनतेपर्यंत पोहोचवण्यासाठी राणे भाजपला मदत करत आहेत.