तामिळनाडू भाजपचे माजी अध्यक्ष अण्णामलाई यांच्याकडून पक्षाचा राजीनामा

के. अण्णामलाई यांचा संग्रहित फोटो

चेन्नई: भारतीय जनता पक्षाचे तामिळनाडूचे माजी प्रदेशाध्यक्ष के. अण्णालाई यांनी शुक्रवारी पक्षाच्या प्राथमिक सदस्यत्वाचा राजीनामा दिला. तसेच, त्यांनी ‘वी द लीडर्स’ या नावाने एका नवीन राजकीय चळवळीची घोषणा केली; ही चळवळ भविष्यात विस्तार पावेल आणि आगामी विधानसभा निवडणूक लढवेल, असे त्यांनी सांगितले. पक्ष सोडल्यानंतर सोशल मीडियाद्वारे जनतेशी संवाद साधताना अण्णालाई यांनी या निर्णयाचे वर्णन ‘एक नवीन सुरुवात’ असे केले आणि आपण सन्मानपूर्वक पक्ष सोडत असल्याचे अधोरेखित केले.

तत्पूर्वी, नवी दिल्लीत वरिष्ठ नेत्यांशी चर्चा केल्यानंतर भाजपचे राष्ट्रीय अध्यक्ष नितीन नबीन यांनी त्यांचा राजीनामा अधिकृतपणे स्वीकारला. भाजपचे राष्ट्रीय सरचिटणीस अरुण सिंग यांनी जारी केलेल्या निवेदनात म्हटले आहे की, “भारतीय जनता पक्षाचे राष्ट्रीय अध्यक्ष माननीय श्री नितीन नबीन यांनी तामिळनाडूचे माजी प्रदेशाध्यक्ष श्री के. अण्णामलाई यांनी पक्षाच्या प्राथमिक सदस्यत्वाचा दिलेला राजीनामा स्वीकारला आहे.” अण्णामलाई यांनी या आठवड्याच्या सुरुवातीला दिल्लीचा दौरा केला होता आणि केंद्रीय गृहमंत्री अमित शहा, भाजप अध्यक्ष नितीन नबीन तसेच पक्षाचे राष्ट्रीय सरचिटणीस (संघटना) बी.एल. संतोष यांची भेट घेतली होती. या भेटी केवळ पक्ष सोडण्याची प्रक्रिया पूर्ण करण्यासाठी नव्हत्या, तर गेल्या सहा वर्षांत पक्षाने दिलेल्या संधींबद्दल कृतज्ञता व्यक्त करण्यासाठीची एक सौजन्यपूर्ण भेटही होती, असे समजते.

व्हिडिओद्वारे केलेल्या भाषणात अण्णामलाई यांनी ‘प्रशासनाचे एक नवीन स्वरूप’ निर्माण करण्याच्या आपल्या संकल्पनेबद्दल सांगितले; याच संकल्पनेमुळे ते मूळतः राजकारणाकडे आकर्षित झाले होते. आपल्या राजकीय प्रवासाचा आढावा घेताना त्यांनी सांगितले की, भाजपमध्ये येण्यापूर्वी त्यांनी अभिनेता आणि चित्रपट निर्माते विजयकांत यांच्या ‘देशिया मुरपोक्कू द्रविड कळघम’ (डीएमडीएमके) या पक्षापासून सुरुवात केली होती. राजकारण आणि प्रशासनात सुधारणा करण्यासाठी 17 वर्षे प्रयत्न केल्यानंतर, भाजपमधील आपला काळ हा एका ‘इंटर्नशिप’सारखा होता, असे ते म्हणाले. अण्णामलाई यांनी हेदेखील सांगितले की, भाजपमध्ये सामील होण्यापूर्वी सुपरस्टार रजनीकांत यांनी त्यांच्या राजकीय योजनांबाबत त्यांच्याशी चर्चा केली होती. त्यावेळी आपण भाजपप्रती असलेल्या आपल्या वचनबद्धतेचे पालन करणे पसंत केले आणि रजनीकांत यांची माफी मागितली, ज्यांच्याबद्दल आपल्याला अत्यंत आदर आहे, असे अण्णामलाई यांनी नमूद केले.

तामिळनाडूशी असलेल्या आपल्या बांधिलकीबद्दल बोलताना अण्णामलाई म्हणाले की, भाजपमधील गेल्या सहा वर्षांच्या काळात त्यांनी राज्याकडे कधीच पाठ फिरवली नाही आणि राज्याचे हित, संस्कृती व जनता यांच्यासाठी सातत्याने लढा दिला. त्यांनी निवडणुकांमधील पक्षाची स्वतंत्र भूमिका आणि हायड्रोकार्बन व तेल उत्खनन प्रकल्प तसेच मेकेदातू धरण यांसारख्या मुद्द्यांवर पक्षाने दिलेल्या पाठिंब्यावर प्रकाश टाकला. आपल्या ओळखीबाबत विचारलेल्या प्रश्नांना उत्तर देताना ते म्हणाले, “मला नेहमी विचारले जाते, की मी तमिळ आहे की भारतीय. आणि एक पारंपरिक तमिळ व्यक्ती असण्यासोबतच, मला भारतीय असल्याचाही अभिमान आहे.” यापूर्वी आपल्या राजीनामा पत्रात, अण्णामलाई यांनी राज्यातील राजकीय रणनीतीवरून पक्षाच्या नेतृत्वाशी असलेल्या ‘मतभेदांचा’ उल्लेख केला होता. अण्णामलाई यांनी आपल्या नवीन ‘जन-चळवळी’साठी निवडलेले नाव, ‘वी द लीडर्स’ हे त्यांनी 2020 मध्ये स्थापन केलेल्या ‘वी द लीडर्स फाउंडेशन’ या ना-नफा तत्त्वावर चालणाऱ्या संस्थेच्या नावाशी मिळतेजुळते आहे. त्यांनी तळागाळातील कामाच्या योजना मांडल्या, ज्यामध्ये कार्यकर्ते तयार करणे आणि लोकांपर्यंत थेट पोहोचणे यांचा समावेश आहे.

“या सुरुवातीसोबतच, आपल्याला तळागाळातील पातळीवर काम सुरू करावे लागेल. कार्यकर्ते तयार करण्यापासून ते लोकांपर्यंत थेट पोहोचण्यापर्यंत. ही एक अशी जन-चळवळ असेल, जी नवीन कल्पना आणि विचारसरणींनी युक्त आणि गतिमान असेल,” असे ते म्हणाले. त्यांनी पुढे सांगितले की, ही चळवळ सामान्य लोकांना राजकीय नेते बनण्यासाठी प्रशिक्षण आणि शिक्षण देईल, तसेच कोईम्बतूरमध्ये ‘सेंटर फॉर पॉलिटिक्स अँड एथिक्स’ (राजकारण आणि नीतिशास्त्र केंद्र) स्थापन करेल. अण्णामलाई यांनी या उपक्रमाचे वर्णन अशा प्रकारे केले की, जो लवकरच तमिळनाडूच्या आगामी विधानसभा निवडणुका लढण्यास सक्षम अशा राजकीय पक्षाचे रूप धारण करेल. प्रशासन, नीतिशास्त्र आणि तळागाळातील सक्षमीकरण यांवर लक्ष केंद्रित करणारा एक ‘पर्यायी आवाज’ म्हणून स्वतःला प्रस्थापित करण्याचे त्यांचे उद्दिष्ट आहे. कर्नाटकात सेवा बजावलेले भारतीय पोलीस सेवेतील माजी अधिकारी असलेल्या अण्णामलाई यांनी 2019 मध्ये सेवेचा राजीनामा दिला होता. त्यानंतर ‘वी द लीडर्स फाउंडेशन’ ही स्वयंसेवी संस्था चालवल्यानंतर, राष्ट्रवाद आणि गुणवत्तेवर आधारित राजकारणाशी असलेली वैचारिक सहमती दर्शवत त्यांनी 2020 मध्ये भाजपमध्ये प्रवेश केला.

2021 मध्ये त्यांची तमिळनाडू भाजपचे अध्यक्ष म्हणून नियुक्ती करण्यात आली. तत्कालीन द्रविड मुन्नेत्र कळघम सरकारविरुद्ध आक्रमक मोहीम आणि ‘एन मण्ण, एन मक्कल’ (माझी जमीन, माझी माणसे) यांसारख्या व्यापक जनसंपर्क यात्रांच्या माध्यमातून त्यांनी राज्यात पक्षाची दृश्यमानता लक्षणीयरीत्या वाढवली; तरीही पक्षाला निवडणुकीत मिळालेले यश मर्यादितच राहिले. अण्णामलाई यांनी तमिळ अस्मितेला केंद्रस्थानी ठेवून भाजपची उभारणी केली; त्यांनी सत्ताधारी सरकारवर प्रशासन आणि भ्रष्टाचाराच्या मुद्द्यांवर टीका केली व राजकीय सुधारणांची मागणी केली, तसेच त्याच वेळी तमिळ अस्मितेचाही पुरस्कार केला. तामिळनाडू विधानसभा निवडणुकीदरम्यान भाजपची युतीची रणनीती आणि जागावाटपाची व्यवस्था यांबाबत असलेली तीव्र नाराजी हे अण्णामलाई यांच्या निर्णयाचे मुख्य कारण असल्याचे दिसते. विशेषतः ‘ऑल-इंडिया अण्णा द्रविड मुन्नेत्र कळघम’ (अण्णाद्रमुक) सोबत केलेली युती आणि भाजपला मिळालेल्या जागांची मर्यादित संख्या यांमुळे ते नाराज होते.

“अण्णामलाई यांनी अण्णाद्रमुकसोबतच्या युतीला विरोध केला होता आणि भाजपची स्वतंत्र संघटनात्मक ताकद वाढवून स्वतःच्या चिन्हावर अधिक जागा लढवाव्यात, असे सुचवले होते. तसेच, अण्णाद्रमुकने भाजपला दिलेल्या जागांच्या मर्यादित संख्येबाबतही त्यांनी नाराजी व्यक्त केली होती,” असे तामिळनाडू भाजपच्या एका सदस्याने सांगितले. 2026 च्या विधानसभा निवडणुकांपूर्वी, फेब्रुवारी महिन्यात अण्णामलाई यांनी आपल्या वडिलांच्या प्रकृती अस्वास्थ्याचे अधिकृत कारण देत सहा मतदारसंघांमधील निवडणूक प्रभारीपदाचा राजीनामा दिला होता. त्याआधी, एप्रिल 2025 मध्ये त्यांनी भाजपच्या प्रदेशाध्यक्षपदाचा राजीनामा दिला होता; अण्णाद्रमुकसोबत युती करण्याच्या प्रक्रियेला चालना देण्यासाठी त्यांनी हे पाऊल उचलले होते. माजी मुख्यमंत्री जे. जयललिता यांच्याबद्दल केलेल्या टिप्पणीवरून अण्णाद्रमुकचे  नेते एडप्पाडी पलानीस्वामी यांच्याशी त्यांचे मतभेद झाले होते.

2026 च्या निवडणुकांमध्ये एनडीएची कामगिरी निराशाजनक राहिली. या निकालांमुळे अण्णामलाई यांची ही धारणा अधिक दृढ झाली की, राज्यातील भाजपची सध्याची रणनीती अपेक्षित परिणाम साधण्यात किंवा पक्षाची स्थिती बळकट करण्यात अपयशी ठरत आहे. 2026 च्या विधानसभा निवडणुकांनंतर तामिळनाडू विधानसभेतील भाजपची ताकद कमी होऊन आमदारांची संख्या चारवरून केवळ एकावर आली.