नवी दिल्ली: भारतीय लष्करप्रमुख जनरल धीरज सेठ, जे लष्करी आधुनिकीकरणाचे नियोजक असून आता या योजनांच्या अंमलबजावणीची जबाबदारी त्यांच्यावर आहे, त्यांनी बुधवारी आपल्या सर्वोच्च पदावरील पहिल्याच दिवशी आपला आराखडा मांडताना आपल्या प्राधान्यक्रमांची क्षेत्रे स्पष्ट केली. भारतीय लष्कर हे युद्धसज्ज आणि युद्धानुभवी दल असून, ते कार्यक्षेत्रातील प्रत्येक आव्हानाला सामोरे जाण्यासाठी पूर्णपणे तयार आणि सक्षम आहे, यावर जोर देत ते म्हणाले की, बदलत्या सुरक्षा परिस्थितीला प्रभावीपणे प्रतिसाद देण्यासाठी, नव्या ऊर्जेने आणि दृढ निश्चयाने लष्कराचे आधुनिकीकरण करणे ही काळाची गरज आहे.
“तंत्रज्ञानाने सक्षम, भविष्यासाठी सज्ज असे लष्कर तयार करणे हे आमचे ध्येय आहे, जे पूर्णपणे सक्षम असेल आणि विविध क्षेत्रांमध्ये कार्य करण्यास सक्षम असेल,” असे ते ‘गार्ड ऑफ ऑनर’ स्वीकारल्यानंतर प्रसारमाध्यमांना संबोधित करताना म्हणाले. आर्मर्ड कॉर्प्सचे अधिकारी असलेले जनरल सेठ म्हणाले की, त्यांनी आपली ‘प्रमुख लक्ष्य केंद्रे’ निश्चित केली आहेत, जी ‘विजय’ या संक्षिप्त रूपात मांडली आहेत. ते म्हणाले की, ‘व्ही’ म्हणजे दक्षता, ज्याअंतर्गत लष्करप्रमुख म्हणून त्यांच्या कार्यकाळात सीमांवर आणि उदयोन्मुख धोक्यांविरुद्ध सतत दक्षता राखली जाईल. “राष्ट्रीय सुरक्षेपुढील कोणत्याही आव्हानाला प्रभावीपणे प्रतिसाद देण्यासाठी आम्ही उच्च पातळीची ऑपरेशनल सज्जतादेखील सुनिश्चित करू,” असे त्यांनी ठामपणे सांगितले. ते म्हणाले की, ‘आय’ म्हणजे नवोन्मेष आणि परिवर्तन असून, त्यांचे लक्ष सिद्धांत आणि तांत्रिक उपाय या दोन्हींवर असेल. “नवोन्मेष हा आमच्या विचारसरणीचा, आमच्या प्रणालींचा आणि आमच्या क्षमता विकासाचा एक अविभाज्य भाग राहील. त्याच वेळी, युद्धाच्या बदलत्या स्वरूपानुसार आवश्यक परिवर्तने केली जातील,” असे त्यांनी स्पष्ट केले.
‘द प्रिंट’ने दिलेल्या वृत्तानुसार, जनरल सेठ यांनी भारतीय लष्करासाठी एका महत्त्वाच्या टप्प्यावर पदभार स्वीकारला आहे. गेल्या दोन वर्षांत, विशेषतः ऑपरेशन सिंदूरनंतर लष्कराने ड्रोन आणि लोइटरिंग म्युनिशन्सच्या खरेदीला गती दिली असली, तसेच आपल्या युनिट्सची नवीन नावांनी पुनर्रचना केली असली तरी, त्याचे अनेक मुख्य आधुनिकीकरण कार्यक्रम अजूनही रखडलेले आहेत. लढाऊ आणि सहाय्यक दल चिलखती वाहने, तोफखाना, हवाई संरक्षण प्रणाली, सामरिक गतिशीलता वाहने आणि इतर महत्त्वपूर्ण उपकरणांमधील मोठ्या सुधारणांची अजूनही वाट पाहत आहेत. अनेक खरेदी कार्यक्रम अनेक वर्षांपासून रखडले आहेत. उदाहरणार्थ, नवीन स्नायपर रायफल्सच्या चाचण्या कोणत्याही निष्कर्षाशिवाय सुरू आहेत, तर चिलखती सैनिक वाहक आणि तोफखान्याच्या तोफ प्रणाली, जसे की वाहनावर बसवलेल्या किंवा प्रगत ओढून नेण्यायोग्य तोफ प्रणाली, यांच्या खरेदीचे मोठे निर्णय अद्याप प्रत्यक्षात आलेले नाहीत. जनरल सेठ यांच्यासाठी आधुनिकीकरण हे एक प्रमुख लक्ष क्षेत्र असेल, अशी अपेक्षा होती.
लष्करी मुख्यालयात त्यांनी धोरणात्मक नियोजन आणि क्षमता विकास या क्षेत्रांत अनेक महत्त्वाची पदे भूषवली आहेत. यामध्ये ‘कर्नल (क्षमता विकास – यांत्रिकीकृत दले)’, ‘ब्रिगेडियर (दूरगामी योजना आणि खरेदी)’ आणि ‘अतिरिक्त महासंचालक (क्षमता विकास)’ यांसारख्या पदांचा समावेश आहे. या भूमिकांमधून त्यांनी लष्कराच्या दीर्घकालीन एकात्मिक दूरगामी योजना आणि आधुनिकीकरणाचा आराखडा तयार करण्यात महत्त्वपूर्ण योगदान दिले आहे. दरम्यान, आपल्या नावातील आद्याक्षरांचा अर्थ स्पष्ट करताना जनरल सेठ म्हणाले की, ‘जे’चा अर्थ ‘जॉइंटनेस अँड इंटिग्रेशन’ (संयुक्तता आणि एकात्मता) असा आहे. “मला याची पूर्ण जाणीव आहे, की राष्ट्रीय सुरक्षा ही केवळ लष्करी ताकदीपुरती मर्यादित नाही. त्यासाठी लष्करी-नागरी समन्वय आणि ‘संपूर्ण-राष्ट्र’ दृष्टिकोनाची आवश्यकता आहे. या एकात्मिक दृष्टिकोनामुळे आम्हाला राष्ट्रनिर्मितीमध्ये आणि ‘विकसित भारत 2047’ चे उद्दिष्ट साध्य करण्यात अर्थपूर्ण योगदान देणे शक्य होईल,” असेही त्यांनी नमूद केले.
लष्करप्रमुखांनी स्पष्ट केले की ‘ए’चा अर्थ ‘आत्मनिर्भरता’ असा आहे. देशांतर्गत विकसित क्षमता आणि तंत्रज्ञानाच्या आधारे, “आपल्याला एक आत्मनिर्भर लष्कर उभे करायचे आहे. याचे मुख्य उद्दिष्ट हेच असेल की: स्वदेशी उपाययोजनांच्या जोरावर आपली युद्धे जिंकायची. आणि ‘वाय’चा अर्थ ‘योद्धा प्रथम’ असा आहे; यात ‘अग्निवीर’पासून ते सर्वात ज्येष्ठ माजी सैनिकापर्यंत प्रत्येकजण एक ‘योद्धा’च आहे. क्षमता विकास आणि दूरगामी नियोजनातील त्यांच्या अनुभवामुळे, लष्करामध्ये अशी अपेक्षा आहे की ते अनेक वर्षांपासून खरेदी प्रक्रियेत अडकलेल्या जुन्या प्रकल्पांबाबत निर्णय घेण्यावर भर देतील. त्याचबरोबर, ड्रोन, एआय, इलेक्ट्रॉनिक वॉरफेअर आणि काउंटर-यूएएस प्रणाली यांसारखी नवीन तंत्रज्ञाने केवळ विशिष्ट किंवा मर्यादित क्षमता न राहता लष्कराचा अविभाज्य भाग बनतील, याचीही ते खात्री करतील.
Recent Comments