नवी दिल्ली: देशाच्या सकल देशांतर्गत उत्पादनात (जीडीपी) 7.8 टक्के वाढ दर्शवणाऱ्या ताज्या त्रैमासिक आर्थिक अहवालाच्या पार्श्वभूमीवर, किर्गिस्तानमधून बोलताना पंतप्रधान नरेंद्र मोदी यांनी भारतीयांना ‘विश्रांतीसाठी’ (पर्यटनासाठी) परदेशात न जाण्याचे किंवा परदेशात विवाह सोहळे आयोजित न करण्याचे आवाहन केले.
“आपण ‘स्वदेशी’ आणि ‘व्होकल फॉर लोकल’ (स्थानिक उत्पादनांना प्राधान्य) या मंत्राचा स्वीकार केला पाहिजे. आपण पर्यटनासाठी परदेशात जाणे किंवा ‘डेस्टिनेशन वेडिंग’ (दूरच्या ठिकाणी जाऊन लग्नसोहळा करणे) आयोजित करणे टाळले पाहिजे. आपण ‘वेड इन इंडिया’ (भारतातच लग्न करा) या मंत्राचे पालन केले पाहिजे. तसेच, अत्यंत आवश्यक असल्याशिवाय सोने खरेदी करू नये,” असे पंतप्रधान मोदींनी मंगळवारी इन्स्टाग्रामवर शेअर केलेल्या व्हिडिओ संदेशात म्हटले आहे. पंतप्रधान पुढे म्हणाले: “स्वदेशी आणि आत्मनिर्भरतेवर जितका जास्त भर दिला जाईल, तितकाच माझा विश्वास दृढ होईल, की स्वातंत्र्याची 100 वर्षे पूर्ण होईपर्यंत आपण आपल्या तरुणांच्या हाती ‘विकसित भारत’ सोपवू शकू.”
हा संदेश महत्त्वपूर्ण ठरतो, कारण अर्थ मंत्रालयाने सोमवारी प्रसिद्ध केलेल्या आकडेवारीनुसार, चालू आर्थिक वर्षाच्या पहिल्या तिमाहीत (एप्रिल-जून) भारतीय अर्थव्यवस्थेने 7.8 टक्के विकासदर नोंदवला आहे. पश्चिम आशियातील सुरू असलेले संकट आणि जागतिक स्तरावर इंधनाच्या किमतीत झालेली वाढ (ऑइल शॉक) या पार्श्वभूमीवर, हे विकासदराचे आकडे अपेक्षांपेक्षा अधिक चांगले आहेत. जागतिक अस्थिरता असूनही अर्थव्यवस्था वाढत राहिल्याबद्दल मोदींनी सर्व भारतीयांच्या प्रयत्नांचे कौतुक केले. तरीही, त्याच वेळी पंतप्रधानांनी भारतीयांना परदेश प्रवास, ‘डेस्टिनेशन वेडिंग’ आणि सोने खरेदीवर नियंत्रण आणून आत्मनिर्भरता स्वीकारण्याचे आवाहन केले.
पंतप्रधानांनी परदेश प्रवासावर नियंत्रण आणण्याचे आवाहन काही महिन्यांपूर्वी, पश्चिम आशियातील संघर्षाच्या तीव्र काळात पहिल्यांदा केले होते. या संघर्षामुळे जागतिक इंधनाच्या किमतीत मोठी वाढ झाली आहे; भारताची ऊर्जेची गरज मोठ्या प्रमाणावर आयातीवर अवलंबून असल्याने या परिस्थितीचा भारतावर नकारात्मक परिणाम झाला आहे. सध्या ‘एससीओ’ शिखर परिषदेसाठी किर्गिझ प्रजासत्ताकच्या दौऱ्यावर असलेले मोदी, या वर्षाच्या सुरुवातीला मे महिन्यात संयुक्त अरब अमिराती, नेदरलँड्स, स्वीडन, नॉर्वे आणि इटलीच्या द्विपक्षीय दौऱ्यावर गेले होते. त्यानंतरच्या महिन्यात, पंतप्रधान ‘जी-7’ नेत्यांच्या शिखर परिषदेसाठी फ्रान्सला आणि त्यानंतर द्विपक्षीय भेटीसाठी स्लोव्हाकियाला गेले. जूनच्या अखेरीस, भारतीय पंतप्रधान सेशेल्समधील स्वातंत्र्यदिनाच्या सोहळ्याला उपस्थित राहण्यासाठी तिथे गेले आणि त्यानंतर जुलैमध्ये ऑस्ट्रेलिया व न्यूझीलंडचा दौरा केला. पंतप्रधानांनी 29 ऑगस्ट ते 1 सप्टेंबर या काळात उझबेकिस्तान आणि किर्गिस्तानचा चार दिवसांचा दौरा पूर्ण केला.
पर्यटन उद्योग – मग तो देशांतर्गत असो वा परदेशातील (इनबाउंड आणि आउटबाउंड) – भारतीय अर्थव्यवस्थेसाठी रोजगाराचा एक महत्त्वाचा स्रोत राहिला आहे. भारत सरकारने प्रसिद्ध केलेल्या आकडेवारीनुसार, 2023-24 मध्ये पर्यटन उद्योगामुळे सुमारे 8 कोटी 46 लाख (84.6 दशलक्ष) लोकांना रोजगार मिळाला. अलीकडच्या काळात परदेश प्रवासाचे प्रमाण (आउटबाउंड ट्रॅव्हल) लक्षणीयरीत्या वाढले असल्याने, भारतीयांनी परदेश प्रवासाची आपली इच्छा मर्यादित ठेवावी, असे आवाहन पंतप्रधानांनी वारंवार केले आहे. प्रसारमाध्यमांतील वृत्तांनुसार, 2025 मध्ये सुमारे 3.27 कोटी भारतीयांनी परदेश प्रवास केला. पर्यटन मंत्रालयाने प्रसिद्ध केलेल्या आकडेवारीनुसार, परदेश प्रवास करणाऱ्या भारतीयांची ही आतापर्यंतची सर्वाधिक नोंदवलेली संख्या आहे.
केवळ गरज असेल, तरच सोने खरेदी करावे, असे आवाहन मोदींनी भारतीयांना केले आहे; कारण या मौल्यवान धातूच्या किमतीत झालेली वाढ आणि त्यामुळे वाढलेला आयात खर्च ही त्यामागची कारणे आहेत. वाणिज्य आणि उद्योग मंत्रालयाने प्रसिद्ध केलेल्या आकडेवारीनुसार, मागील वर्षात सोन्याच्या आयातीचे प्रमाण किरकोळ वाढले असले तरी, त्याचे मूल्य मात्र मोठ्या प्रमाणात वाढले आहे.
Recent Comments