नवी दिल्ली: भारताने इराणला मंगळवारी ‘शत्रुत्व आणि नागरी पायाभूत सुविधा व निरपराध नागरिकांना लक्ष्य करणे’ हे प्रकार तात्काळ थांबवण्याची मागणी केली; तसेच ‘स्ट्रेट ऑफ होर्मुझ’मधून मुक्त आणि निर्विघ्न नौवहनाची आग्रही मागणी केली. “फुजैराहवर झालेला हल्ला, ज्यामध्ये तीन भारतीय नागरिक जखमी झाले, तो पूर्णपणे अस्वीकारार्ह आहे. आम्ही हे शत्रुत्व आणि नागरी पायाभूत सुविधा व निरपराध नागरिकांना लक्ष्य करण्याचे प्रकार तात्काळ थांबवण्याची मागणी करतो. या परिस्थितीचा सामना करण्यासाठी भारत संवाद आणि मुत्सद्देगिरीच्या भूमिकेवर ठाम आहे, जेणेकरून पश्चिम आशियामध्ये शांतता आणि स्थिरता पुन्हा प्रस्थापित होऊ शकेल,” असे परराष्ट्र मंत्रालयाचे प्रवक्ते रणधीर जैस्वाल यांनी एका निवेदनात म्हटले आहे.
“आंतरराष्ट्रीय कायद्याचे पालन करत, ‘स्ट्रेट ऑफ होर्मुझ’मधून मुक्त आणि निर्विघ्न नौवहन व व्यापार सुरू राहावा, अशी मागणीही आम्ही करतो. विविध मुद्द्यांच्या शांततापूर्ण निराकरणासाठी केल्या जाणाऱ्या सर्व प्रयत्नांना पाठिंबा देण्यासाठी भारत सदैव तत्पर आहे.” असेही त्यात म्हटले आहे.
संयुक्त अरब अमिरातीच्या (यूएई) संरक्षण मंत्रालयाने दिलेल्या माहितीनुसार, सोमवारी उशिरा संध्याकाळी फुजैराहवर इराणच्या ड्रोनद्वारे हल्ला करण्यात आला होता, ज्यामध्ये तीन भारतीय नागरिक साधारण जखमी झाले होते. या हल्ल्यानंतर हे निवेदन जारी करण्यात आले आहे. इराणमधून सुमारे 19 क्षेपणास्त्रे आणि ड्रोन डागण्यात आले होते, असे अबूधाबीने एका निवेदनात नमूद केले आहे. फेब्रुवारी महिन्यापासून आतापर्यंत, खलाशांसह किमान आठ भारतीय नागरिकांना आपले प्राण गमवावे लागले आहेत. 8 एप्रिल रोजी अमेरिका आणि इराण यांच्यात युद्धविरामाची घोषणा करण्यात आली होती; त्यानंतर झालेले हे पहिलेच हल्ले होते. या ताज्या हल्ल्यानंतर दोन्हीपैकी कोणत्याही बाजूने युद्धविराम संपुष्टात आल्याचा दावा केला नसला, तरीही या घटनेमुळे पश्चिम आशियातील परिस्थिती अत्यंत नाजूक व तणावपूर्ण वळणावर येऊन ठेपली आहे. अमेरिकेचे राष्ट्राध्यक्ष डोनाल्ड ट्रम्प यांनी दावा केला की, सोमवारी अमेरिकन सैन्याने इराणच्या सशस्त्र दलांशी संबंधित असलेल्या सात ‘स्पीडबोट्स’ (वेगवान नौका) नष्ट केल्या.
फुजैराह हे संयुक्त अरब अमिरातीसाठी कार्यरत असलेले एकमेव तेल निर्यात केंद्र आहे. ‘स्ट्रेट ऑफ होर्मुझ’मधून प्रवास करणाऱ्या व्यापारी जहाजांना संरक्षण देण्यासाठी अमेरिकेने ‘गाईडेड मिसाईल डिस्ट्रॉयर्स’चा (क्षेपणास्त्र-सज्ज युद्धनौकांचा) वापर करून ‘प्रोजेक्ट फ्रीडम’ सुरू केला होता; त्यानंतर हे हल्ले झाले. अमेरिकन सेंट्रल कमांडने दिलेल्या निवेदनानुसार, सोमवारी अमेरिकेचा ध्वज लावलेली किमान दोन जहाजे ‘स्ट्रेट ऑफ होर्मुझ’मधून सुखरूप बाहेर पडली. डेन्मार्कची जहाज वाहतूक कंपनी असलेल्या ‘मर्स्क’ने जाहीर केले की, अमेरिकेचा ध्वज लावलेल्या त्यांच्या एका जहाजाला ‘स्ट्रेट ऑफ होर्मुझ’मधून यशस्वीपणे मार्गस्थ करण्यात आले. ‘स्ट्रेट ऑफ होर्मुझ’ इराणने प्रभावीपणे बंद केल्याच्या कृतीला प्रत्युत्तर म्हणून, अमेरिकेने इराणच्या बंदरांवर नौदल नाकेबंदी लादली आहे. या नाकेबंदीमुळे आणि ‘स्ट्रेट’च्या बंदमुळे, इस्लामाबादमध्ये नियोजित असलेली वाटाघाटींची दुसरी फेरी प्रत्यक्षात येऊ शकली नाही. जोपर्यंत ही नाकेबंदी उठवली जात नाही, तोपर्यंत आपण कोणत्याही थेट वाटाघाटींमध्ये सहभागी होणार नाही, अशी भूमिका इराणने घेतली आहे. युद्धबंदीची पहिली घोषणा झाल्यानंतर तीन दिवसांनी, म्हणजेच 11 एप्रिल रोजी, दोन्ही देशांचे प्रतिनिधी इस्लामाबादमध्ये वाटाघाटींच्या एका फेरीसाठी भेटले होते.
इराणचे परराष्ट्र मंत्री सय्यद अब्बास अरागची यांनी सोमवारी उशिरा संध्याकाळी एका निवेदनात स्पष्ट केले की, ‘हॉर्मुझ’मध्ये सध्या घडत असलेल्या घटना हा या गोष्टीचा पुरावा आहेत की, कोणत्याही राजकीय संकटावर लष्करी उपाय असू शकत नाही.’ “पाकिस्तानच्या सद्भावपूर्ण प्रयत्नांमुळे वाटाघाटींमध्ये प्रगती होत असताना, अमेरिकेने हितशत्रूंच्या कारस्थानांमुळे पुन्हा एकदा दलदलीत ओढले जाण्याबाबत सावध राहिले पाहिजे. संयुक्त अरब अमिरातीने देखील तितकेच सावध राहिले पाहिजे. ‘प्रोजेक्ट फ्रीडम’ (स्वातंत्र्य प्रकल्प) हा प्रत्यक्षात ‘प्रोजेक्ट डेडलॉक’ (कोंडीचा प्रकल्प) ठरला आहे,” असे त्यांनी एक्सवरील आपल्या निवेदनात पुढे नमूद केले. फेब्रुवारी महिन्याच्या अखेरीस इराणवर अमेरिका आणि इस्रायल यांनी केलेल्या संयुक्त हल्ल्यानंतर सुरू झालेला हा संघर्ष आता दोन महिन्यांहून अधिक काळ लोटला तरीही सुरूच आहे. या संघर्षामुळे जागतिक ऊर्जा बाजारपेठेवर गंभीर परिणाम झाला आहे; कारण जगाचा सुमारे पाचवा हिस्सा इतका ऊर्जा पुरवठा दरवर्षी ‘हॉर्मुझच्या सामुद्रधुनी’तूनच केला जातो.
भारतासाठी, आखाती देश हे द्रवरूप नैसर्गिक वायू आणि द्रवरूप पेट्रोलियम वायू यांच्या पुरवठ्याच्या दृष्टीने अत्यंत महत्त्वाचे आहेत. नवी दिल्ली आणि तेहरान यांच्यातील वाटाघाटींनंतर, भारताची अनेक जहाजे या सामुद्रधुनीतून सुरक्षितपणे प्रवास करू शकली आहेत.
Recent Comments