बांगलादेशचे परराष्ट्र सचिव असद आलम सियाम भारताचे पुढील उच्चायुक्त

भारतातील बांगलादेशचे पुढील उच्चायुक्त म्हणून ज्यांचे नाव चर्चेत आहेत, त्या असद आलम सियाम यांचा संग्रहित फोटो.

नवी दिल्ली: बांगलादेशचे परराष्ट्रसचिव असद आलम सियाम यांची भारताचे पुढील उच्चायुक्त म्हणून नियुक्ती निश्चित झाली आहे. मागील युनूस प्रशासनाने त्यांची देशाचे सर्वोच्च मुत्सद्दी म्हणून नियुक्ती केली होती. तारिक रहमान यांच्या नेतृत्वाखालील सरकारने सत्तेवर आल्यानंतर पाच महिन्यांनी केलेला हा एक महत्त्वपूर्ण राजनैतिक फेरबदल आहे. ‘प्रथम आलो’च्या वृत्तानुसार, सियाम यांच्या जागी परराष्ट्र सचिव म्हणून सलाहुद्दीन नोमान चौधरी यांची नियुक्ती होण्याची शक्यता आहे. चौधरी हे सध्या न्यूयॉर्कमधील संयुक्त राष्ट्रांमधील बांगलादेशचे स्थायी प्रतिनिधी आणि नेपाळमधील माजी राजदूत आहेत.

या बदलामुळे भारताचे सध्याचे उच्चायुक्त एम. रियाझ हमीदुल्ला यांची जिनिव्हा येथे ढाकाचे स्थायी प्रतिनिधी म्हणून बदली होईल. 20 जून 2025 रोजी परराष्ट्र सचिवपदाचा कार्यभार स्वीकारलेले सियाम हे देशातील सर्वात अनुभवी करिअर डिप्लोमॅट्सपैकी (व्यावसायिक मुत्सद्दी) एक मानले जातात. 1995 मध्ये बांगलादेश परराष्ट्रसेवेत रुजू झाल्यानंतर त्यांनी आशिया, युरोप आणि उत्तर अमेरिकेत वरिष्ठ राजनैतिक आणि धोरणात्मक पदांवर तीन दशके सेवा बजावली आहे. सध्याच्या नियुक्तीपूर्वी, सियाम यांनी नोव्हेंबर 2024 ते जून 2025 या काळात अमेरिकेतील बांगलादेशचे राजदूत म्हणून काम पाहिले. या काळात त्यांच्याकडे गयानासाठीची अतिरिक्त जबाबदारीही होती आणि त्यांनी जागतिक बँक व आंतरराष्ट्रीय नाणेनिधीमध्ये ढाकाचे प्रतिनिधित्व केले.

त्यांच्या आधीच्या नियुक्त्यांमध्ये ऑस्ट्रियातील राजदूतपदाचा समावेश आहे, जिथे त्यांनी व्हिएन्नामधील संयुक्त राष्ट्रांची कार्यालये आणि ओपेक फंडसाठी स्थायी प्रतिनिधी म्हणूनही काम केले. तसेच, त्यांनी फिलीपिन्समध्ये राजदूत म्हणून काम केले आणि त्यासोबतच पलाऊसाठीही त्यांची नियुक्ती होती. त्यांनी आशियाई विकास बँक आणि आंतरराष्ट्रीय तांदूळ संशोधन संस्थेमध्येही बांगलादेशचे प्रतिनिधित्व केले आहे. त्यांच्या राजनैतिक कारकिर्दीत बँकॉक, जकार्ता आणि मँचेस्टर येथील नियुक्त्यांचा समावेश आहे. त्यांनी मिलानमधील बांगलादेशचे पहिले वाणिज्य दूत म्हणूनही काम केले. ढाकामध्ये त्यांनी परराष्ट्र मंत्रालयात ‘इन्स्पेक्टर जनरल ऑफ मिशन्स’, ‘फॉरेन सर्व्हिस अकादमीचे रेक्टर’, ‘चीफ ऑफ प्रोटोकॉल’ आणि ‘युरोप व युरोपियन युनियनचे महासंचालक’ यांसारखी वरिष्ठ पदे भूषवली. बांगलादेशच्या परराष्ट्र मंत्रालयाच्या संकेतस्थळानुसार, त्यांनी परराष्ट्र मंत्री आणि परराष्ट्र सचिव या दोघांच्याही कार्यालयांमध्ये काम केले आहे.

द्विपक्षीय मुत्सद्देगिरीच्या पलीकडे जाऊन, सियाम यांनी अनेक बहुपक्षीय व्यासपीठांवर बांगलादेशचे प्रतिनिधित्व केले आहे. त्यांनी व्हिएन्ना येथील संयुक्त राष्ट्रांच्या (यूएन) कार्यालयांमध्ये देशाचे स्थायी प्रतिनिधी, ‘युएन इकॉनॉमिक अँड सोशल कमिशन फॉर आशिया अँड द पॅसिफिक’मध्ये पर्यायी स्थायी प्रतिनिधी, ‘इंटरनॅशनल ॲटॉमिक एनर्जी एजन्सी’च्या गव्हर्नर्स मंडळावर गव्हर्नर आणि ‘युएन ऑफिस ऑन ड्रग्ज अँड क्राईम’ अंतर्गत ‘नार्कोटिक ड्रग्ज’विषयक 67 व्या आयोगाचे उपाध्यक्ष म्हणून काम पाहिले आहे. तसेच, त्यांनी मनिला येथील ‘कोलंबो प्लॅन स्टाफ कॉलेज’च्या गव्हर्नर्स मंडळाचे अध्यक्षपद आणि सदस्यपदही भूषवले आहे. ही नियुक्ती अशा वेळी झाली आहे, जेव्हा बांगलादेश नॅशनलिस्ट पार्टी सरकारच्याअंतर्गत बांगलादेशच्या परराष्ट्रसेवेत व्यापक बदल होत आहेत. हे सरकार 2024 मध्ये हसीना यांचे मागील सरकार पडल्यानंतर फेब्रुवारीमध्ये प्रचंड बहुमताने सत्तेवर आले होते. नवीन प्रशासनाने युनूस यांच्या नेतृत्वाखालील मागील अंतरिम प्रशासनाच्या काळात नियुक्त केलेल्या अनेक राजदूतांना परत बोलावले आहे आणि नवीन नियुक्त्यांच्या माध्यमातून देशाच्या राजनैतिक यंत्रणेची पुनर्रचना करण्यास सुरुवात केली आहे.

इतर नियुक्त्यांमध्ये आयरीन खान यांचा समावेश आहे; त्या मानवाधिकार क्षेत्रातील एक प्रख्यात कार्यकर्त्या आणि ‘ॲम्नेस्टी इंटरनॅशनल’च्या माजी सरचिटणीस आहेत. त्यांची आता न्यूयॉर्कमधील संयुक्त राष्ट्रांमध्ये बांगलादेशच्या स्थायी प्रतिनिधी म्हणून नियुक्ती करण्यात आली आहे. सियाम यांची नवी दिल्लीतील अपेक्षित नियुक्ती ही भारताने एप्रिलमध्ये माजी केंद्रीय मंत्री दिनेश त्रिवेदी यांची बांगलादेशातील भारताचे उच्चायुक्त म्हणून केलेल्या नियुक्तीनंतर होत आहे. भारताने ढाका येथील या पदाला ‘टेबल ऑफ प्रेसिडेन्स’नुसार (अधिकारश्रेणीनुसार) केंद्रीय कॅबिनेट मंत्र्यांच्या दर्जाची औपचारिक प्रतिष्ठा दिली होती; बांगलादेशसोबतच्या संबंधांना भारत देत असलेले धोरणात्मक महत्त्व दर्शवणारी ही एक प्रतिकात्मक कृती होती.

ही नियुक्ती अशा वेळी होत आहे, जेव्हा दोन्ही देश राजकीय स्थित्यंतर आणि नूतनीकृत राजनैतिक संबंधांच्या टप्प्यातून जात आहेत. मे 2025 मधील हमीदुल्ला यांची नियुक्ती अशा काळात झाली, जेव्हा दोन्ही देशांमधील संबंध तणावपूर्ण होते; अशा परिस्थितीत उच्चायुक्त म्हणून त्यांनी सांस्कृतिक मुत्सद्देगिरी आणि सामायिक वारशावर लक्ष केंद्रित करत राजकीय बदलांचा सामना केला.