लखनौ: अयोध्येतील राममंदिरात झालेल्या कथित देणगी चोरीनंतर, श्री रामजन्मभूमी तीर्थक्षेत्र ट्रस्टने मंदिराच्या दानप्रणालीवरील भाविकांचा विश्वास पुन्हा प्रस्थापित करण्याच्या उद्देशाने नवीन पारदर्शकतेच्या उपाययोजना प्रस्तावित केल्या आहेत. ट्रस्टने आपल्या अधिकृत वेबसाइटद्वारे देणगी देणाऱ्या भक्तांना ‘झटपट डिजिटल पावत्या’ देण्यास सुरुवात केली आहे. पेमेंट पूर्ण झाल्यावर पावती त्वरित तयार होते आणि ती तात्काळ डाउनलोड करता येते, ज्यामुळे प्रत्येक ऑनलाइन देणगीची एक पडताळण्यायोग्य डिजिटल नोंद देणगीदाराकडे असल्याची खात्री होते.
30 दानपेट्यांमधील ऑफलाइन देणग्यांसाठी, जर भक्ताने मागणी केली, तर ट्रस्ट पावती देईल. अधिकाऱ्यांचे म्हणणे आहे की हे अनिवार्य केलेले नाही, कारण लहान रकमेसाठी भक्ताला पावती नको असू शकते. मंदिर परिसरातून देणग्यांची कथित चोरी झाल्याच्या आरोपानंतर ट्रस्ट तीव्र छाननीला सामोरे जात असतानाच हे पाऊल उचलण्यात आले आहे. ‘द प्रिंट’ला मिळालेल्या माहितीनुसार, नवीन प्रणाली सुलभ करण्यासाठी राममंदिर ट्रस्टने आपल्या अधिकृत वेबसाइटवरील देणगी विभाग अद्ययावत केला आहे. ऑनलाइन देणगी देण्यासाठी, भाविकांना आता त्यांचे नाव, देणगीचा उद्देश, पॅन क्रमांक, देणगीची तारीख, देणगीची रक्कम, पत्ता, राज्य, जिल्हा, देश, पिन कोड, ईमेल पत्ता आणि मोबाइल क्रमांक यासह तपशील देणे आवश्यक आहे. एकदा पेमेंट प्रक्रिया पूर्ण झाल्यावर, प्रणाली आपोआप एक डिजिटल पावती तयार करते, जी भविष्यातील संदर्भासाठी डाउनलोड करून जतन केली जाऊ शकते.
ट्रस्टने आपला अधिकृत मोबाइल क्रमांक आणि ईमेल पत्ता देखील वेबसाइटवर प्रसिद्ध केला आहे, जेणेकरून भाविक सहजपणे मदत मिळवू शकतील किंवा देणगीशी संबंधित कोणत्याही समस्यांचे निराकरण करू शकतील.
तक्रारींमुळे सुधारणा
ट्रस्टच्या एका वरिष्ठ पदाधिकाऱ्याच्या मते, दानचोरीच्या प्रकरणानंतर आणि अनेक भक्तांना वेळेवर पावत्या न मिळाल्याच्या तक्रारीनंतर हा निर्णय घेण्यात आला. आणखी एका महत्त्वपूर्ण बदलामध्ये, मंदिरात दान केलेल्या दागिन्यांची किंवा इतर मौल्यवान वस्तूंची नोंद करणे अनिवार्य असेल आणि भक्ताने मागणी केल्यास त्यांना पावती दिली जाईल. यापूर्वी, अशा प्रकारची सुव्यवस्थित दस्तऐवजीकरण प्रणाली सर्वत्र पाळली जात नव्हती. “मौल्यवान वस्तूंच्या अर्पणाबाबतच्या चिंता दूर करण्यासाठी, ट्रस्टने एक नवीन दस्तऐवजीकरण प्रणालीदेखील सुरू केली आहे, ज्याअंतर्गत नियुक्त कर्मचारी पावती देण्यापूर्वी दात्याचे नाव, पत्ता आणि दागिन्यांचा प्रकार व वर्णनासह तपशील त्वरित नोंदवतील.” असे एका वरिष्ठ पदाधिकाऱ्याने सांगितले.
ट्रस्टच्या अधिकाऱ्यांचा विश्वास आहे की, या नवीन प्रणालीमुळे पारदर्शकता वाढेल, लोकांचा विश्वास पुन्हा निर्माण होईल आणि भविष्यात दानाच्या नोंदींची पडताळणी करणे अधिक सोपे होईल. ट्रस्टमधील सूत्रांनी सांगितले की, देणगी चोरीच्या प्रकरणानंतर आर्थिक पारदर्शकता सुधारण्याच्या व्यापक प्रयत्नांचा हा एक भाग आहे. ट्रस्ट आपल्या अधिकृत वेबसाइटवर मिळालेल्या देणग्या, मिळवलेले उत्पन्न आणि झालेला खर्च यासंबंधीची सविस्तर माहिती नियमितपणे प्रसिद्ध करेल, अशी अपेक्षा आहे. ट्रस्टच्या अधिकाऱ्यांच्या मते, भविष्यातील आर्थिक वादांची शक्यता कमी करणे आणि देणग्या हाताळण्यात उत्तरदायित्व अधिक मजबूत करणे हा या नवीन कार्यपद्धतींचा उद्देश आहे.
दागिन्यांच्या देणग्यांमध्ये मोठी घट
या वादामुळे मंदिरातील देणगीच्या पद्धतींवरही स्पष्ट परिणाम झाला आहे. “जून महिन्यात कथित चोरीची घटना उघडकीस आल्यापासून सोने, चांदी आणि दागिन्यांच्या देणग्यांमध्ये मोठी घट झाली आहे. यापूर्वी, देणगी पेटी उघडल्यावर त्यात चलनी नोटांसोबत सोने-चांदीची नाणी आणि दागिने मिळणे ही सामान्य बाब होती. मात्र, या वादामुळे अशा प्रकारच्या अर्पणांचे प्रमाण खूपच कमी झाले आहे.” असे देणगी मोजणीच्या कामात सहभागी असलेल्या एका मंदिर कर्मचाऱ्याने ‘द प्रिंट’ला सांगितले. “या घटनेमुळे भाविकांच्या मनात शंका निर्माण झाली आहे की, प्रभू रामाच्या चरणी अर्पण केलेल्या वस्तू शेवटी सुरक्षित राहतात की नाही,” असे त्या कर्मचाऱ्याने सांगितले.
दुसऱ्या एका कर्मचाऱ्याने सांगितले की, काही महिन्यांपूर्वीपर्यंत भाविक दर्शनादरम्यान भक्तीभावाने अंगठ्या, साखळ्या, कानातले, पेंडंट्स, बांगड्या, ब्रेसलेट्स आणि सोने किंवा चांदीची नाणी देणगी पेटीत टाकत असत. मोजणीच्या प्रक्रियेदरम्यान, अशा मौल्यवान वस्तू चलनी नोटांपासून वेगळ्या करून सुरक्षितपणे ठेवल्या जात असत. त्यांनी सांगितले, की भाविक अजूनही देणगी देत आहेत, परंतु चोरीचे प्रकरण समोर आल्यानंतर ते अधिक सावध झाले आहेत. गेल्या एका महिन्यात, मोठ्या प्रमाणात मौल्यवान दागिने दान करण्यासाठी एकही देणगीदार पुढे आलेला नाही, असेही त्यांनी नमूद केले. गेल्या दोन महिन्यांत मिळालेल्या देणग्यांचा कोणताही अधिकृत आकडा ट्रस्टने जाहीर केलेला नाही. दरम्यान, देणगी चोरीच्या प्रकरणाचा तपास ‘विशेष तपास पथक’ (एसआयटी) आणि पोलिसांकडून सुरू आहे. आतापर्यंत आठ जणांना न्यायालयीन कोठडीत पाठवण्यात आले आहे.
अलीकडेच, योगी आदित्यनाथ सरकारने आयजी किरण एस. यांच्या नेतृत्वाखाली नवीन एसआयटी स्थापन केली आहे; यात डीआयजी (अयोध्या) सोमेन वर्मा आणि एसएसपी (अयोध्या) डॉ. गौरव ग्रोव्हर यांचा सदस्य म्हणून समावेश आहे. यापूर्वीच्या एसआयटीमध्ये लखनौचे आयुक्त विजय विश्वास पंत आणि विशेष सचिव (वित्त) नील रतन कुमार यांच्यासह इतर अधिकाऱ्यांचा समावेश होता. सर्वोच्च न्यायालयाने 13 जुलै रोजी झालेल्या सुनावणीदरम्यान राज्य सरकारला वरिष्ठ आयपीएस अधिकाऱ्याच्या नेतृत्वाखाली नवीन एसआयटी स्थापन करण्याचे निर्देश दिले होते, त्यानंतर हे पाऊल उचलण्यात आले आहे.
Recent Comments