एआयएडीएमकेत दुफळी, षण्मुगम यांच्या नेतृत्वाखालील गटाचा टीव्हीकेला पाठिंबा

एआयएडीएमके नेते सी.व्ही. षण्मुगम मंगळवारी प्रसारमाध्यमांशी बोलले.

चेन्नई: ‘ऑल इंडिया अण्णा द्रविड मुन्नेत्र कळघम’ (एआयएडीएमके) पक्षातील अंतर्गत धुसफूस मंगळवारी उघडकीस आली. पक्षाच्या आमदारांच्या एका गटाने तामिळनाडूमध्ये टीव्हीके-प्रणित आघाडी सरकारला पाठिंबा देण्याची घोषणा केली. 2026 च्या तामिळनाडू विधानसभा निवडणुकीत एआयएडीएमकेची कामगिरी अपेक्षेपेक्षा खूपच सुमार झाल्यानंतर काही दिवसांतच, सी. व्ही. षण्मुगम यांच्या नेतृत्वाखालील पक्षाच्या आमदारांनी मुख्यमंत्री जोसेफ विजय यांच्या ‘तामिळगा वेट्री कळघम’ (टीव्हीके) सरकारला औपचारिकपणे पाठिंबा जाहीर केला.

एआयएडीएमकेचे ज्येष्ठ नेते सी. व्ही. षण्मुगम यांनी, एस. पी. वेलुमणी आणि इतरांसह, सांगितले की, ‘पक्षाला निवडणुकीत बसलेल्या धक्क्यानंतर संघटनात्मक पुनर्बांधणीवर लक्ष केंद्रित करता यावे आणि राज्यात राजकीय स्थिरता कायम राहावी, या उद्देशाने त्यांच्या गटाने टीव्हीकेला पाठिंबा देण्याचा निर्णय घेतला आहे. पक्षाने विधानसभेच्या 47 जागा जिंकल्या असल्या, तरी निवडणुकीनंतरच्या परिस्थितीत पक्ष मात्र विखुरलेल्या अवस्थेत होता. “आम्ही या पक्षाची स्थापनाच डीएमकेच्या विरोधात केली होती. 53 वर्षांपासून आमचे राजकारण हे  डीएमकेच्या विरोधातच राहिले आहे. हा इतिहास पाहता, डीएमकेच्या पाठिंब्याने एआयएडीएमकेचे सरकार स्थापन करावे, असा एक प्रस्ताव मांडण्यात आला होता; मात्र, आमच्या बहुतांश सदस्यांनी तो प्रस्ताव फेटाळून लावला आणि त्याला कडाडून विरोध केला,” असे षण्मुगम यांनी मंगळवारी प्रसारमाध्यमांना सांगितले. त्यांनी पुढे असेही नमूद केले की, जर पक्षाने डीएमकेसोबत आघाडी केली असती, तर एआयएडीएमकेचे अस्तित्वच संपुष्टात आले असते. अशा प्रकारची परिस्थिती स्वीकारण्यास त्यांनी स्पष्ट नकार दिला.

“सध्या आम्ही कोणत्याही आघाडीशिवाय (युतीशिवाय) उभे आहोत आणि आता आमचे संपूर्ण लक्ष हे आमच्या स्वतःच्या पक्षाला पुन्हा चैतन्यमय आणि अधिक बळकट करण्यावर असायला हवे. अखेरीस, आम्ही विजयी ठरलेल्या टीव्हीके पक्षाला आमचा पाठिंबा देण्याचा निर्णय घेतला. आम्ही जनतेचा कौल (जनादेश) मान्य करतो. हा जनादेश विजय यांना मुख्यमंत्री बनवण्यासाठीच आहे. आम्ही मुख्यमंत्री विजय यांचे अभिनंदन करतो आणि मुख्यमंत्री यांच्या नेतृत्वाखालील टीव्हीके  सरकारला आमचा पूर्ण पाठिंबा जाहीर करतो,” असे ते म्हणाले.

षण्मुगम यांनी सांगितले की, एस. पी. वेलुमणी आणि जी. हरी यांची अनुक्रमे विधिमंडळ पक्षाचे नेते आणि उपनेते म्हणून निवड करण्यात आली आहे. वेलुमणी यांनी प्रसारमाध्यमांना सांगितले की, त्यांच्या गटाचा एआयएडीएमकेमध्ये फूट पाडण्याचा कोणताही उद्देश नाही; उलट, एआयएडीएमके च्या भविष्याबद्दल त्यांना वाटणाऱ्या काळजीमुळेच ते टीव्हीकेला पाठिंबा देत आहेत. “आम्ही पक्षात फूट पाडत आहोत, असे आरोप केले जात आहेत. हे सर्व आरोप पूर्णपणे खोटे आहेत. आम्ही या पक्षात दीर्घकाळापासून कार्यरत आहोत आणि पक्ष फोडण्याचा आमचा कोणताही इरादा नाही. आमची केवळ एवढीच मागणी आहे की, पक्षाच्या ‘जनरल कौन्सिल’ची (सर्वसाधारण सभेची) बैठक बोलावण्यात यावी; निवडणुकीतील वारंवार होणाऱ्या पराभवांच्या कारणांवर चर्चा व्हावी आणि त्यातून एखादा विधायक निर्णय घेतला जावा,” असे स्पष्टीकरण वेलुमणी यांनी दिले. सरकार स्थापन करण्यासाठी ‘टीव्हीके’ पक्षाने निवडणुकीनंतरच्या संभाव्य मित्रपक्षांचा शोध सुरू केल्यानंतर, या राजकीय संकटाची सुरुवात झाली.

या घडामोडीमुळे ‘एआयएडीएमके’ पक्षातील सुप्त अंतर्गत मतभेद पुन्हा उफाळून आले. याचा परिणाम म्हणून, षण्मुगम आणि वेलुमणी यांसारख्या ज्येष्ठ नेत्यांच्या नेतृत्वाखालील सुमारे 30 ते 36 आमदारांचा एक गट एका खाजगी रिसॉर्टमध्ये हलवण्यात आला. निवडणुकीतील वारंवार होणाऱ्या पराभवांनंतर पक्षाचे राजकीय अस्तित्व आणि महत्त्व टिकवून ठेवण्यासाठी, ‘टीव्हीके’च्या सरकारला पाठिंबा देण्याबाबत हा गट आग्रही असल्याचे दिसून आले. सोमवारी हे तणाव उघडपणे समोर आले; जेव्हा पक्षाचे 47 आमदार शपथविधीसाठी तामिळनाडू विधानसभेत दोन वेगवेगळ्या गटांमध्ये विभागले जाऊन दाखल झाले. सुमारे 11 ते 17 आमदारांचा एक छोटा गट पक्षाचे सरचिटणीस एडप्पाडी के. पलानीस्वामी (ईपीएस) यांच्यासोबत आला, तर इतर नेत्यांशी निष्ठा असलेला सुमारे 30 ते 36 आमदारांचा दुसरा गट मात्र स्वतंत्रपणे दाखल झाला. तामिळनाडूच्या 17 व्या विधानसभेच्या पहिल्या अधिवेशनासाठी ‘एआयएडीएमके’चे नवनिर्वाचित सदस्य सभागृहात आले असता, त्यांच्यातील हे मतभेद स्पष्टपणे दिसून आले. माजी मंत्री षण्मुगम यांच्या नेतृत्वाखालील ‘एआयएडीएमके’ आमदारांच्या एका गटाने हंगामी अध्यक्ष एम.व्ही. करुपैया यांना एक पत्र सादर केले. या पत्राद्वारे त्यांनी करुपैया यांना विनंती केली की, पक्षाचे आणखी एक माजी मंत्री वेलुमणी यांना ‘एआयएडीएमके’ विधिमंडळ पक्षाचे नेते म्हणून घोषित करण्यात यावे.

आमदारांच्या दुसऱ्या एका गटाने—ज्यामध्ये राज्याचे माजी मंत्री एन. तलवाई सुंदरम यांचा समावेश होता—करुपैया यांना विनंती केली की, पक्षाचे सरचिटणीस पलानीस्वामी यांना विधिमंडळ पक्षाचे नेते म्हणून घोषित करण्यात यावे. 13 मे रोजी विजय यांच्या सरकारला सामोरे जाव्या लागणाऱ्या अत्यंत महत्त्वाच्या ‘विश्वासदर्शक ठरावा’च्या पार्श्वभूमीवर, ही राजकीय घडामोड समोर आली आहे. ‘टीव्हीके’ हा पक्ष 108 जागा मिळवून सर्वांत मोठा पक्ष म्हणून उदयास आला असला, तरी 234 सदस्यांच्या विधानसभेत बहुमताचा 118 जागांचा आकडा गाठण्यासाठी त्यांना इतर पक्षांच्या पाठिंब्याची आवश्यकता होती. काँग्रेस आणि सीपीआय, सीपीआयएम, आययूएमएल व व्हीसीके यांसारख्या लहान मित्रपक्षांचा पाठिंबा आधीच उपलब्ध असताना, एआयएडीएमकेमधील बंडखोरांचा पाठिंबा मिळाल्यास सरकारचे संख्याबळ लक्षणीयरीत्या वाढण्याची अपेक्षा आहे. पक्षामधील अंतर्गत सूत्रांनी या फुटीचे वर्णन ‘प्रतीकात्मक’ आणि ईपीएस यांच्यासाठी ‘वेदनामय’ असे केले आहे; मात्र वेलुमणी आणि षण्मुगम यांचे पारडे जड असल्याचे दिसून येत आहे, कारण अनेक आमदार सरकारमध्ये सामील होण्यास किंवा बाहेरून पाठिंबा देण्यास तयार असल्याचे वृत्त आहे.

ईपीएस यांच्या नेतृत्वाखाली निवडणुकीत वारंवार झालेल्या पराभवांमुळे आणि डीएमके-एआयएडीएमके या पारंपरिक द्विसत्तेला आव्हान देणाऱ्या, वेगाने उदयास येत असलेल्या टीव्हीके पक्षाशी हातमिळवणी करून आपले राजकीय अस्तित्व टिकवून ठेवण्याच्या अनेक आमदारांच्या इच्छेतून हे बंड उभे राहिले आहे. तरीही, आर.बी. उदयकुमार, ओ.एस. मणियन आणि इतर काही ज्येष्ठ नेत्यांचा एक छोटा गट मात्र पलानीस्वामी यांच्या पाठीशी ठामपणे उभा आहे. राज्याच्या विधानसभा निवडणुकांमध्ये एआयएडीएमकेची स्थिती कमकुवत होत असल्याचे दिसून आले होते आणि ईपीएस यांच्या नेतृत्वावर प्रश्नचिन्ह उपस्थित केले जात होते, असे राजकीय विश्लेषकांनी नमूद केले आहे. बहुतांश आमदार दुसऱ्या गटात सामील झाले आहेत, असे राजकीय विश्लेषक सुमंत रमन यांचे म्हणणे आहे. “असे नाही की त्यांचा ईपीएसना विरोध आहे; उलट, पक्ष जिंकवून देण्याची क्षमता त्यांच्यात आहे, याबद्दलचा विश्वासच त्यांनी गमावला आहे. तार्किकदृष्ट्या, ईपीएस यांनी राजीनामा देणे अपेक्षित आहे; परंतु ते या परिस्थितीला कसे हाताळतात, यावरच सर्व काही अवलंबून आहे,” असे त्यांनी ‘द प्रिंट’ ला सांगितले.

2016 मध्ये जे. जयललिता यांच्या निधनानंतर पक्षातील अनेक अंतर्गत मतभेद ईपीएस यांनी यशस्वीपणे हाताळले असले, तरी शशिकला यांच्याशी झालेली फारकत, ओपीएस यांच्याशी असलेली स्पर्धा, दुहेरी नेतृत्वाच्या प्रारूपावरून झालेले संघर्ष, तसेच पक्षातील ज्येष्ठ नेते के.ए. सेंगोत्तैयन यांची झालेली हकालपट्टी, या सर्व बाबींमुळे पक्षांतर्गत दुफळी अधिकच तीव्र झाली आहे. “ईपीएस हे एक कडक शिस्तीचे नेते आहेत, परंतु ते तितकेसे सक्षम मात्र नाहीत. राज्यात एआयएडीएमके पक्ष कमकुवत होत चालला आहे आणि ही बाब आता स्पष्टपणे दिसून येत आहे,” असे राजकीय विश्लेषक एस. गुरुमूर्ती यांनी सांगितले. पक्षातील औपचारिक फुटीमुळे राज्याच्या राजकीय पटलाचे स्वरूपच बदलून जाण्याची शक्यता आहे; तसेच, या फुटीचा फायदा टीव्हीके पक्षाला होण्याची आणि त्यायोगे राज्यातील दीर्घकालीन ‘द्रविड द्विध्रुवीय राजकारणा’चा भाव्य अंत होण्याचीही चिन्हे दिसत आहेत.