लखनौ: 2027 च्या महत्त्वपूर्ण विधानसभा निवडणुकांपूर्वी, उत्तर प्रदेशातील भारतीय जनता पक्षाने (भाजप) आपल्या नवीन संघटनात्मक टीमची घोषणा केली आहे, ज्यामध्ये सामाजिक समीकरणे (सोशल इंजिनिअरिंग) आणि प्रादेशिक प्रतिनिधित्वावर विशेष भर देण्यात आला आहे. यातील सर्वांत उल्लेखनीय नियुक्ती म्हणजे अमित शहांचे निकटवर्तीय आणि बुलंदशहरचे रहिवासी असलेल्या अंकुर शर्मा यांची; राज्याचे सचिव म्हणून नियुक्ती करण्यात आली आहे.
संरक्षणमंत्री राजनाथ सिंह यांचे 42 वर्षीय धाकटे पुत्र नीरज सिंह यांची राज्याचे उपाध्यक्ष म्हणून नियुक्ती करण्यात आली आहे. संरक्षणमंत्र्यांचे थोरले पुत्र आणि नोएडाचे आमदार पंकज सिंह हे यापूर्वी याच पदावर कार्यरत होते. नीरज सिंह हे अनेक वर्षांपासून पक्ष संघटनेशी जोडलेले आहेत आणि लखनौमध्ये सक्रिय राहिले आहेत. त्यांनी यापूर्वी कोणतेही अधिकृत संघटनात्मक पद भूषवलेले नाही, तरीही लखनौमधील पक्ष कार्यकर्ते आणि नागरिकांशी होणाऱ्या संवादादरम्यान त्यांनी अनेकदा आपल्या वडिलांचे प्रतिनिधित्व केले आहे. समाजवादी पक्षाच्या माजी नेत्या पूजा पाल यांचीही उपाध्यक्ष म्हणून नियुक्ती करण्यात आली आहे. 2024 च्या राज्यसभा निवडणुकीदरम्यान समाजवादी पक्षाविरुद्ध बंड करून भाजप उमेदवाराच्या बाजूने ‘क्रॉस-व्होटिंग’ केल्यानंतर त्या भाजपमध्ये सामील झाल्या होत्या. अलीकडील मंत्रिमंडळ फेरबदलात त्यांना मंत्रिपद न मिळाल्याने, त्यांची ही नियुक्ती त्यांना संघटनात्मक रचनेत सामावून घेण्याचा पक्षाचा प्रयत्न मानला जात आहे.
दिल्लीस्थित टीव्ही पत्रकार यतेंद्र शर्मा यांचीही राज्याचे सचिव म्हणून नियुक्ती करण्यात आली आहे. ते पश्चिम उत्तर प्रदेशातील हाथरस जिल्ह्याचे रहिवासी आहेत. नव्याने जाहीर करण्यात आलेल्या टीममध्ये 19 उपाध्यक्ष, आठ सरचिटणीस आणि 19 राज्य सचिवांचा समावेश आहे. भाजपने राज्यातील पश्चिम, ब्रज, कानपूर, अवध, काशी आणि गोरखपूर या सहा संघटनात्मक क्षेत्रांसाठी अध्यक्षांचीही घोषणा केली आहे.
जातीय आणि प्रादेशिक समतोल
डिसेंबर 2025 मध्ये राज्याचे प्रमुख म्हणून नियुक्त झालेले केंद्रीय मंत्री पंकज चौधरी यांना त्यांच्या नियुक्तीनंतर सहा महिन्यांच्या आतच नवीन टीम मिळाली आहे. 2027 च्या विधानसभा निवडणुकांपूर्वी आपली सामाजिक आघाडी विस्तारण्याच्या भाजपच्या रणनीतीचा एक भाग म्हणून, ही नवीन टीम जातीय समीकरणांचा समतोल साधण्याचा प्रयत्न करत आहे. आपला पारंपरिक उच्च-जातीय जनाधार कायम राखतानाच, पक्षाने इतर मागास वर्ग (ओबीसी), दलित आणि महिलांनाही महत्त्वपूर्ण प्रतिनिधित्व दिले आहे.
19 उपाध्यक्षांपैकी, भाजपने राजपूत समाजातील चार नेत्यांची नियुक्ती केली आहे: सुरेश राणा, रमेश सिंग, नीरज सिंग आणि कामेश्वर सिंग. अर्चना मिश्रा, ब्रज बहादूर आणि शंकर गिरी या तीन ब्राह्मण नेत्यांचाही यात समावेश आहे, तर कृतिका अग्रवाल आणि आलोक गुप्ता हे वैश्य समाजाचे प्रतिनिधित्व करतात. देवेश कोरी आणि प्रियंका रावत यांची उपाध्यक्षपदी नियुक्ती करून पक्षाने ‘जाटव’ नसलेल्या दलित समुदायांमध्ये आपला संपर्क वाढवण्याचा प्रयत्न केला आहे. दलितांमधील पक्षाचा जनाधार टिकवून ठेवण्यासाठी पासी आणि कोरी यांसारखे समुदाय अत्यंत महत्त्वाचे असल्याचे भाजपच्या रणनीतीकारांनी नेहमीच मानले आहे. उपाध्यक्षपदांचा मोठा हिस्सा विविध जाती गटांचे प्रतिनिधित्व करणाऱ्या ओबीसी नेत्यांना देण्यात आला आहे. यामध्ये कुशवाह, मौर्य आणि सैनी गटांमधून अनुक्रमे सत्यपाल सैनी, दुर्विजय शाक्य आणि सुरेश मौर्य; जाट समाजातून मोहित बेनीवाल; कुर्मी समाजातून धर्मेंद्र सिंग; यादव समाजातून राजेश यादव आणि पाल समाजातून पूजा पाल यांचा समावेश आहे. तसेच, भूमिहार समाजाचे प्रतिनिधी म्हणून कृष्ण बिहारी राय यांचाही समावेश करण्यात आला आहे.
आठ सरचिटणीसांच्या नियुक्त्यांमध्येही भाजपने जातीय समतोल राखण्याचा प्रयत्न केला आहे. या यादीत राम प्रताप सिंग चौहान (राजपूत), गीता शाक्य (शाक्य), अभिजात मिश्रा (ब्राह्मण), उपेंद्र रावत (पासी), संजय राय (भूमिहार), शंकर लोधी (लोधी), दिलीप पटेल (कुर्मी) आणि राजेश चौधरी (जाट) यांचा समावेश आहे. त्याचप्रमाणे, पक्षाने विविध जाती गटांमधील नेत्यांना राज्य चिटणीस म्हणून नियुक्त केले आहे. यात ब्राह्मण, राजपूत, भूमिहार, दलित आणि अनेक ओबीसी समुदायांच्या प्रतिनिधींना स्थान देण्यात आले आहे. राजभर, विश्वकर्मा, निषाद, बिंद, नोनिया आणि वाल्मिकी यांसारख्या समुदायांमधील नेत्यांचा या नियुक्त्यांमध्ये समावेश आहे; यावरून ‘यादव-इतर’ ओबीसी आणि ‘जाटव-इतर’ दलितांवर भाजपचे सातत्याने असलेले लक्ष दिसून येते. पक्षाने सर्व सहा प्रादेशिक अध्यक्षांमध्येही फेरबदल केले आहेत. पश्चिम उत्तर प्रदेशसाठी गुर्जर नेते नवाब सिंग नगर यांची प्रादेशिक अध्यक्ष म्हणून नियुक्ती करण्यात आली आहे. गुज्जर मतदारांमध्ये आपला प्रभाव वाढवण्याच्या समाजवादी पक्षाच्या प्रयत्नांना शह देण्याच्या दृष्टीने या हालचालीकडे पाहिले जात आहे.
ब्रज क्षेत्रात पूरण लाल लोधी यांची अध्यक्षपदी नियुक्ती करण्यात आली आहे, तर किशोर साहू कानपूर क्षेत्राचे नेतृत्व करतील. अवध क्षेत्राची धुरा अवधेश द्विवेदी, काशीची अशोक चौरसिया आणि गोरखपूरची विनॉय राय यांच्याकडे सोपवण्यात आली आहे. उत्तर प्रदेशातील राजकीय विश्लेषक एस. के. द्विवेदी यांच्या मते, “उत्तर प्रदेश भाजपमधील अलीकडील संघटनात्मक फेरबदल हे समाजवादी पक्षाच्या ‘पीडीए’ (मागास, दलित आणि अल्पसंख्याक) रणनीतीला दिलेले पक्षाचे प्रत्युत्तर मानले जात आहे. मागास वर्ग, दलित, अत्यंत मागास वर्ग (ईबीसी) आणि महिलांना भरीव प्रतिनिधित्व देऊन, भाजप 2027 च्या उत्तर प्रदेश विधानसभा निवडणुकीपूर्वी एक व्यापक सामाजिक आघाडी मजबूत करण्याचा प्रयत्न करत आहे. आगामी विधानसभा निवडणुकीच्या तयारीच्या पार्श्वभूमीवर, जातींचे समीकरण, प्रादेशिक समतोल आणि संघटनात्मक अनुभव यांचा मेळ घालण्याचा पक्षाचा प्रयत्न या नवीन टीममध्ये दिसून येतो.”
उत्तरप्रदेश भाजपच्या एका वरिष्ठ पदाधिकाऱ्याने ‘द प्रिंट’ला सांगितले की, “नव्याने स्थापन करण्यात आलेल्या राज्य टीमवर राष्ट्रीय अध्यक्ष नितीन नबीन आणि उत्तर प्रदेशचे संघटनात्मक प्रभारी धर्मपाल यांचा प्रभाव दिसून येतो. मुख्यमंत्री योगी आदित्यनाथ यांचे निकटवर्तीय मानले जाणारे कामेश्वर सिंह यांची राज्याचे उपाध्यक्ष म्हणून नियुक्ती करण्यात आली आहे. सुनील बन्सल यांचे निकटवर्तीय मानल्या जाणाऱ्या त्र्यंबक त्रिपाठी आणि विजय बहादूर पाठक यांच्यासह अनेक नेत्यांना नवीन संघटनात्मक रचनेत स्थान मिळालेले नाही; मात्र बन्सल यांच्याच आणखी एक निकटवर्तीय असलेल्या अर्चना मिश्रा यांना या टीममध्ये स्थान मिळाले आहे.”
Recent Comments