नवी दिल्ली: ‘जनरेशन झेड’ने आंदोलनात भाग घेतल्यास त्यांना देशद्रोही ठरवू नये’, असे राष्ट्रीय स्वयंसेवक संघाचे (आरएसएस) प्रमुख मोहन भागवत यांनी गुरुवारी मुंबईतील एका युवा परिषदेला संबोधित करताना सांगितले. ‘आंदोलन करणे हा एकमत निर्माण करण्याचा एक मार्ग आहे’, असेही ते पुढे म्हणाले.
आंदोलकांना ‘राष्ट्रविरोधी’ ठरवले जाईल, या चिंतेबद्दल विचारलेल्या प्रश्नाला उत्तर देताना भागवत म्हणाले की, ते या शब्दाचे समर्थन करत नाहीत. “मला हे स्पष्ट करायचे आहे की, जर ‘जनरेशन झेड’ने एखादे आंदोलन केले, तर ते देशविरोधी ठरत नाहीत. ते आपलेच लोक आहेत; ती आपली पुढची पिढी आहे. ‘जनरेशन झेड’ वगैरे अशा वर्गीकरणांवर माझा विश्वास नाही. संवादासाठी आपुलकीची भावना आणि परस्पर आदर असणे गरजेचे आहे. आपण एकमेकांना ओळखले आणि एकमेकांचा आदर केला पाहिजे. तरच अर्थपूर्ण संवाद साधता येईल, जिथे आपण त्यांच्या चिंता समजून घेऊ आणि ते आपला दृष्टिकोन समजून घेतील.”
मुंबईत ‘इंडियाज इंटरनॅशनल मूव्हमेंट टू युनाईट नेशन्स’ (आयआयएमयूएन) द्वारे आयोजित ‘जागतिक एकीकरणात तरुणांची भूमिका: भारतीय दृष्टिकोन’ या परिषदेत ‘जनरेशन झेड’ आणि ‘जनरेशन अल्फा’च्या उपस्थितांना संबोधित करताना ते म्हणाले, “माझा असा विश्वास आहे, की आजची तरुण पिढी, म्हणजेच ‘जनरेशन झेड’ आणि ‘जनरेशन अल्फा’ ही सध्याच्या पिढीपेक्षा अधिक प्रामाणिक आहे आणि त्यांच्यावर देशभक्ती व सेवाभावाच्या प्रामाणिक आवाहनाचा प्रभाव पडतो. जर मला विश्वास ठेवण्यासाठी एका पिढीची निवड करायची असेल, तर मी ‘जनरेशन झेड’वर विश्वास ठेवेन.”
‘नीट’ पेपरफुटी आणि त्यानंतरच्या विद्यार्थ्यांच्या आत्महत्यांच्या मुद्द्यावरून सुरू झालेले आणि दिल्लीतील जंतरमंतरवरून देशभर पसरलेले आंदोलन 25 जुलै रोजी संपले. हे आंदोलन माजी शिक्षणमंत्री धर्मेंद्र प्रधान यांच्या राजीनाम्यानंतर थांबले; हा राजीनामा आंदोलकांची मुख्य मागणी होती. भाजपनेही विविध राज्यांमध्ये ‘जनरेशन झेड’शी संपर्क साधण्यासाठी एक मोहीम हाती घेतली असून, स्थानिक नेत्यांच्या उपस्थितीत लहान स्तरावरील कार्यक्रम आयोजित केले जात आहेत. या संपर्क मोहिमेची सुरुवात खुद्द पंतप्रधान नरेंद्र मोदी यांनी केली होती; जंतरमंतरवरील आंदोलन सुरू असतानाच त्यांनी तरुणांना उद्देशून ‘रील्स’ (लहान व्हिडिओ) पोस्ट करण्यास सुरुवात केली होती.
जर संवाद आधीच सुरू झाला असता तर प्रकरण इतके चिघळले नसते, या मताशी ते सहमत आहेत का, असे विचारले असता भागवत म्हणाले: “जेव्हा एखादी अशी घटना घडते जी घडायला नको होती, तेव्हा याचा अर्थ असा, की कोठेतरी काहीतरी त्रुटी राहिली होती. ती चूक कोणाची होती किंवा नक्की काय घडले हा वेगळा विषय आहे, पण निश्चितच काहीतरी कमतरता होती. ती सुधारली जाईल; ती सुधारलीच पाहिजे. माझा असाच विश्वास आहे.”
मोदी सरकारवर आंदोलक विद्यार्थ्यांविरुद्ध, विशेषतः जंतरमंतर आणि बिहारमध्ये, बळाचा वापर केल्याबद्दल तीव्र टीका होत आहे. लाठीचार्ज आणि पेलेट गनच्या वापराबाबत विचारले असता ते म्हणाले, “नेमके काय घडले आणि ते का घडले, हे आधी समजून घेणे गरजेचे आहे. त्यामागच्या कारणांची पडताळणी करणे आवश्यक आहे. या विषयावर पूर्ण मत मांडण्यासाठी लागणारी सर्व माहिती माझ्याकडे नाही आणि मला वाटत नाही, की तुमच्याकडेही सर्व तपशील असतील. समस्या नेमकी कुठे आहे, हे पाहणे गरजेचे आहे. सध्याच्या घडीला, नेमके काय घडले किंवा कोण बरोबर होते व कोण चुकीचे, हे मी सांगू शकत नाही; कारण माझ्याकडे पूर्ण माहिती नाही. तुम्ही जे वाचले आहे ते सांगत आहात आणि मी सुद्धा जे वाचले आहे त्यावरच बोलत आहे. तरीही, जर मला कोणावर विश्वास ठेवायचा असेल, तर मी ‘जनरेशन झेड’वर विश्वास ठेवेन.”
‘जनरेशन झेडच्या तक्रारी व मागण्या रास्त’
“आंदोलन हादेखील संवादाचाच एक मार्ग आहे. आपण इथे बसून चर्चा करत आहोत आणि जर आपण एकमेकांचे दृष्टिकोन समजून घेतले, तर ती चांगली गोष्ट आहे. अन्यथा, वाद-चर्चा सुरूच राहील. जर तुम्हाला किंवा मला एखाद्या अडचणीचा सामना करावा लागत असेल आणि त्यावरचा उपाय तुमच्या किंवा माझ्या हातात असूनही तो सोडवला जात नसेल, तर मी आवाज उठवू शकतो आणि तुम्हाला त्या समस्येकडे लक्ष देऊन ती सोडवण्यास सांगू शकतो, कारण ती बाब तातडीची असते,” असे भागवत म्हणाले. त्यांनी नमूद केले, की ‘जनरेशन झेड’च्या तक्रारी रास्त आहेत. “‘जनरेशन झेड’चा विचार करता, अलीकडे जे काही घडले त्याबाबत त्यांची तक्रार रास्त आहे. भारताच्या शिक्षणपद्धतीत खूप काही बदल करण्याची गरज आहे आणि ते केले जात नाहीये.”
“आम्ही त्यांच्या वयाचे होतो तेव्हा वडीलधाऱ्यांनी सांगितलेली प्रत्येक गोष्ट स्वीकारण्याची आम्हाला सवय होती; आम्ही कधीच प्रश्न विचारत नसू. आता ‘जनरेशन झेड’ आणि ‘जनरेशन अल्फा’ प्रश्न विचारतात; त्यांना तार्किक उत्तरे आणि प्रेम हवे असते. लोकशाहीत हीच पद्धत आहे. इंग्रजीत याला ‘डिबेट’ (वाद-चर्चा) म्हणतात, तर आपण याला ‘शास्त्रार्थ’ म्हणतो. तिथे केवळ वाद नसतो, तर दोन बाजू असतात—’पूर्व’ (मांडणी) आणि ‘उत्तर’ (प्रतिवाद). आपण सर्व पैलूंचा विचार करतो आणि प्रत्येकाचा स्वतःचा दृष्टिकोन असतो, त्यामुळे प्रत्येक विषयाचा एक नवीन पैलू समोर येतो. अशा प्रकारे, आपल्याला अनेक मते आणि प्रतिमते मिळतात, जी एकत्रितपणे सत्याचे समग्र स्वरूप तयार करतात. हे नक्कीच घडले पाहिजे,” असेही ते म्हणाले.
“जनरेशन झेड’ने आंदोलन करू नये असे मी म्हणणार नाही, परंतु लोकशाहीत एखादी गोष्ट कशी आणि कोणत्या पद्धतीने करायची, याचे काही नियम किंवा मार्ग असतात. ज्यांनी संविधान तयार केले, तसेच डॉ. बाबासाहेब आंबेडकरांची भाषणे, यांत याचे संकेत मिळतात; त्याकडे लक्ष दिले पाहिजे. ‘जनरेशन झेड’ केवळ विरोधासाठी आवाज उठवत नाही, तर त्यांना काही समस्या भेडसावत आहेत आणि त्या सोडवल्या गेल्या पाहिजेत, हे आपण समजून घेतले पाहिजे. आंदोलन हे माझ्या किंवा तुमच्या विरोधात नसावे, तर व्यवस्थेतील सुधारणेसाठी असावे…” असे प्रतिपादन भागवत यांनी केले.
Recent Comments