वैमानिकांसाठी यादृच्छिक वार्षिक मादक द्रव्य चाचण्या डीजीसीएच्या विचाराधीन

प्रातिनिधिक छायाचित्र : एएनआय.

नवी दिल्ली: 4 ऑगस्ट रोजी एअर इंडियाच्या फुकेट-दिल्ली विमानाने उड्डाण केले होते, ज्या विमानाची उंची अचानक 300 फूट कमी झाली होती. या विमानाचा कॅप्टन गांजा सेवनाच्या चाचणीत पॉझिटिव्ह आढळल्यानंतर काही आठवड्यांनी, भारत सरकार वैमानिकांची 100 टक्के वार्षिक डोपिंग चाचणी करण्याचा विचार करत आहे, ज्यानुसार प्रत्येक वैमानिकाला वर्षातून किमान एकदा यादृच्छिक (रँडम) ड्रग्ज चाचणी करणे बंधनकारक असेल.

सध्याच्या डीजीसीए नियमांनुसार, पायलट नेटवर्कच्या 10 टक्के लोकांची दरवर्षी ड्रग्ज चाचणी करणे आवश्यक आहे. प्रत्येक वैमानिकाने वर्षातून किमान एकदा चाचणी द्यावी की नाही, यावर नियामक आता विमान कंपन्या, वैमानिक संघटना आणि इतर संबंधित घटकांशी सल्लामसलत करत आहे.

नागरी उड्डाण मंत्री राम मोहन नायडू किंजरापू यांनी मंगळवारी सांगितले की, “या ‘डोप टेस्ट’कडे (अमली पदार्थांच्या चाचणीकडे) पाहण्याचे अनेक दृष्टिकोन आहेत. सध्याच्या नियमांनुसार, एकूण वैमानिकांपैकी 10 टक्के वैमानिकांची चाचणी केली जाते. डीजीसीए यावर चर्चा करत आहे आणि आमच्या बाजूने एक मत असे आहे की, वर्षातून कधीही, कोणत्याही वेळी यादृच्छिकपणे (रँडमली) प्रत्येकाची ही चाचणी घेतली जावी.” दिल्लीत जीएमआर आणि फेडेक्स यांनी आयोजित केलेल्या एका कार्यक्रमात बोलताना किंजरापू म्हणाले की, सरकारला विमान वाहतूक सुरक्षा आणि सर्व वैमानिकांची चाचणी केल्याने कामकाजावर होणारा परिणाम यांचा समतोल साधावा लागेल. सर्व संबंधित घटकांचा (स्टेकहोल्डर्सचा) याला कसा प्रतिसाद मिळतो हे आपल्याला पाहावे लागेल; कारण एकीकडे सुरक्षेचा मुद्दा आहे, तर दुसरीकडे कामकाजावर होणारा परिणाम आहे, ज्याचाही विचार करणे आवश्यक आहे.”

4 ऑगस्ट रोजी, एअर इंडियाचे विमान एआय 2379 (एअरबस ए-320 निओ) हे 137 प्रवासी आणि आठ कर्मचारी (क्रू मेंबर्स) घेऊन फुकेत ते दिल्ली असा प्रवास करत असताना, अचानक त्याची उंची सुमारे 300 फुटांनी कमी झाली. या अचानक झालेल्या घसरणीमुळे प्रवासी आणि कर्मचारी केबिनमध्ये इकडे-तिकडे फेकले गेले, ज्यामुळे 20 प्रवासी आणि चार केबिन क्रू सदस्य जखमी झाले. त्यानंतर विमानावर नियंत्रण मिळवण्यात आले आणि ते दिल्लीत सुरक्षितपणे उतरले. या घटनेनंतर दोन्ही वैमानिकांची ‘सायकोअॅक्टिव्ह-सबस्टन्स’ (मज्जासंस्थेवर परिणाम करणाऱ्या अमली पदार्थांची) अनिवार्य चाचणी करण्यात आली. सूत्रांनी दिलेल्या माहितीनुसार, कॅप्टनच्या प्राथमिक चाचणीनंतर पुष्टीकरण चाचणी (कन्फर्मेटरी टेस्ट) करणे आवश्यक ठरले आणि त्यात तो मारिजुआनाच्या सेवन चाचणीत (गांजा) पॉझिटिव्ह आढळला. त्यानंतर त्याला विमान उड्डाणाच्या कर्तव्यावरून हटवण्यात आले.

या पॉझिटिव्ह चाचणीमुळे भारतातील सध्याच्या ‘रँडम ड्रग-टेस्टिंग’ (यादृच्छिक अमली पदार्थ चाचणी) पद्धतीवर पुन्हा एकदा प्रश्नचिन्ह निर्माण झाले आहे; या पद्धतीनुसार दरवर्षी केवळ 10 टक्के वैमानिकांची चाचणी केली जाते. त्यानंतर एअर इंडियाने आपल्या समूहातील सर्व वैमानिकांची, प्रचलित नियमांनुसार प्रतिबंधित असलेल्या अमली पदार्थांसाठी आणि औषधांसाठी चाचणी करण्याचे आदेश दिले आहेत. फुकेत-दिल्ली विमान घटनेची चौकशी ‘एअरक्राफ्ट ॲक्सिडेंट इन्व्हेस्टिगेशन ब्युरो’द्वारे केली जात असून, त्याचा अहवाल लवकरच अपेक्षित आहे. या घटनेचे वर्णन यापूर्वी ‘गंभीर’ असे करण्यात आले होते. विमानाची उंची अचानक कमी होण्यामागे कॅप्टनची अमली पदार्थांची पॉझिटिव्ह चाचणी हेच कारण होते, असे अद्याप स्पष्ट झालेले नाही.

तपास अधिकारी तांत्रिक बिघाडाच्या शक्यतेचीही तपासणी करत आहेत. एअरबसच्या प्राथमिक विश्लेषणात असे आढळून आले की, यंत्रणा पूर्ववत होण्यापूर्वी विमानाचा हायड्रॉलिक दाब काही काळासाठी कमी झाला होता, ज्याचा परिणाम विमानाची मुख्य नियंत्रणे (फ्लाइट कंट्रोल्स) चालवण्यावर झाला. या व्यापक तपासाचा एक भाग म्हणून आणि उंची अचानक कमी होण्याचे नेमके कारण शोधण्यासाठी या तांत्रिक निष्कर्षांची तपासणी केली जात आहे.