नवी दिल्ली: ‘पश्चिम आशियामध्ये शांतता प्रस्थापित करण्यात भारत भविष्यात महत्त्वपूर्ण भूमिका बजावू शकतो, जरी सध्याची वेळ कदाचित त्यासाठी योग्य नसली तरीही’; असे संरक्षण मंत्री राजनाथ सिंह यांनी बुधवारी सांगितले. या प्रदेशात सुरू असलेल्या तणावाच्या पार्श्वभूमीवर, नवी दिल्लीच्या सावध परंतु सक्रिय राजनैतिक भूमिकेवर त्यांनी यावेळी भर दिला.
तीन दिवसांच्या दौऱ्यावर बर्लिनमध्ये असलेले सिंह पुढे म्हणाले, “भारताने प्रयत्न केले आहेत. परंतु प्रत्येक गोष्टीची एक योग्य वेळ असते. कदाचित उद्या अशी वेळ येईल, जेव्हा भारत या संदर्भात आपली भूमिका बजावेल आणि त्यात यशही मिळवेल. ही शक्यता आपण नाकारू शकत नाही. पंतप्रधानांनी दोन्ही बाजूंना युद्ध थांबवण्याचे आवाहन केले आहे. राजनैतिक बाबींबाबत आपल्या पंतप्रधानांचा दृष्टिकोन अत्यंत संतुलित आहे.”
पंतप्रधान नरेंद्र मोदी यांनी जागतिक नेत्यांशी साधलेल्या संवादाचा संदर्भ देत सिंग म्हणाले, “जेव्हा ते (पंतप्रधान मोदी) रशियाचे राष्ट्राध्यक्ष पुतिन आणि युक्रेनच्या राष्ट्राध्यक्षांना भेटले, तेव्हा त्यांनी या विषयावर चर्चा केली. अगदी जेव्हा ते श्री. ट्रम्प यांना भेटले, तेव्हाही त्यांनी त्यांच्याशी यावर चर्चा केली आणि यावर काहीतरी तोडगा काढला गेला पाहिजे, असे सांगितले. भारताची वाटचाल ज्या दिशेने सुरू आहे, त्यावरून तुम्ही पाहिलेच असेल, की ‘स्ट्रेट ऑफ होर्मुझ’मधून (होर्मुझची सामुद्रधुनी) इतर कोणत्याही देशाचे जहाज जाऊ शकत नव्हते. जर कोणाला आपली सात-आठ जहाजे त्यातून पार नेण्यात यश आले असेल, तर तो देश भारतच होता. असे नाही, की अमेरिका भारताला आपला शत्रू मानते, किंवा इराण भारताला आपला शत्रू मानते. नाही, भारताचा हा दृष्टिकोन अत्यंत संतुलित आहे.”
नाकेबंदी असूनही, या मार्गावरून आपली जहाजे यशस्वीपणे नेणाऱ्या मोजक्या देशांपैकी एक म्हणून भारत उठून दिसला आहे. संघर्ष सुरू झाल्यापासून आतापर्यंत किमान आठ भारतीय जहाजे ‘स्ट्रेट ऑफ होर्मुझ’मधून मार्गस्थ झाली आहेत. शनिवारी इराणच्या गनबोट्सनी केलेल्या गोळीबारामुळे भारताचा ध्वज लावलेली दोन टँकर्स जहाजे सामुद्रधुनीतून माघारी फिरण्यास भाग पडले असतानाही, भारताचा ध्वज लावलेले दहावे जहाज मात्र हा मार्ग यशस्वीपणे पार करून गेले. ‘देश गरिमा’ नावाचे हे जहाज कच्च्या तेलाची वाहतूक करत होते आणि ते मुंबई बंदराच्या दिशेने निघाले होते. 28 फेब्रुवारीपासून अमेरिका आणि इस्रायल यांच्याशी सुरू असलेल्या युद्धाच्या पार्श्वभूमीवर, गेल्या महिन्यात या ‘ऊर्जा कॉरिडॉर’ची (इंधन वाहतूक मार्गाची) नाकेबंदी करण्याचा निर्णय घेतल्यापासून, इराणने अधूनमधून भारतीय जहाजांना ‘स्ट्रेट ऑफ होर्मुझ’मधून जाण्याची परवानगी दिली आहे; तसेच भारताला अधिकृतपणे ‘मित्रराष्ट्र’ म्हणून घोषित केले आहे. तथापि, ‘मॅरिटाइम ट्रॅफिक’च्या (सागरी वाहतूक) आकडेवारीनुसार, भारतीय बंदरांच्या दिशेने निघालेली भारताचा आणि इतर देशांचा ध्वज लावलेली अनेक जहाजे ही सामुद्रधुनी पार करण्यासाठी अजूनही प्रतीक्षेत आहेत. अधिकृत आकडेवारीनुसार, सध्या 13 भारतीय जहाजे ‘पर्शियन गल्फ’मध्ये (इराणच्या आखातात), म्हणजेच होर्मुझच्या पश्चिमेला उपस्थित आहेत. सहा जहाजे पूर्वेकडील ओमानच्या आखातात आहेत; एक एडनच्या आखातात आहे; आणि तीन तांबड्या समुद्रात आहेत.
बुधवारी, लढाऊ विमानांच्या संरक्षणासह (एस्कॉर्ट्स) जर्मन हवाई दलाच्या एका विशेष विमानातून म्युनिकहून प्रवास करून सिंह जर्मनीमध्ये दाखल झाले. त्यांच्या आगमनाप्रसंगी त्यांचे लष्करी इतमामाने स्वागत करण्यात आले. जर्मनीमध्ये असताना, सिंह हे त्यांचे समपदस्थ बोरिस पिस्टोरियस, तसेच इतर वरिष्ठ अधिकाऱ्यांशी द्विपक्षीय चर्चा करतील अशी अपेक्षा आहे; या चर्चा प्रामुख्याने संरक्षण संबंध अधिक दृढ करण्यावर केंद्रित असतील. भारताच्या ‘मेक इन इंडिया’ उपक्रमाशी सुसंगत असलेल्या संयुक्त विकास आणि सह-उत्पादन उपक्रमांना चालना देण्यासाठी, जर्मनीच्या संरक्षण उद्योगातील प्रमुखांची भेट घेण्याचा कार्यक्रमही त्यांचा नियोजित आहे.
Recent Comments