नवी दिल्ली: पुढच्या महिन्यात ‘क्वाड’ गटाच्या नेत्यांची शिखर परिषद होण्याची शक्यता असताना, परराष्ट्रमंत्री एस. जयशंकर अमेरिकेतील अटलांटा शहराला भेट देणार आहेत. तिथे ते ‘क्वाड’ गटाच्या परराष्ट्र मंत्र्यांच्या बैठकीत तसेच जी 20 परराष्ट्रमंत्र्यांच्या बैठकीत सहभागी होणार आहेत.
“परराष्ट्र व्यवहार मंत्री अमेरिकेतील अटलांटा येथे होणाऱ्या जी- 20 परराष्ट्रमंत्र्यांच्या बैठकीला उपस्थित राहणार आहेत,” 30-31 ऑक्टोबर 2026. या बैठकीच्या निमित्ताने ते क्वाड परराष्ट्र मंत्र्यांच्या बैठकीतही सहभागी होतील आणि त्यांच्या समकक्ष मंत्र्यांसोबत अनेक द्विपक्षीय कार्यक्रमांमध्येही भाग घेतील,” अशी माहिती परराष्ट्र मंत्रालयाचे अधिकृत प्रवक्ते रणधीर जयस्वाल यांनी बुधवारी एका नियमित पत्रकार परिषदेत दिली.
या वर्षी होणारी ही दुसरी क्वाड परराष्ट्र मंत्र्यांची बैठक आहे. भारत, अमेरिका, जपान आणि ऑस्ट्रेलियाच्या परराष्ट्रमंत्र्यांची अटलांटा येथे होणारी बैठक, पुढील महिन्यात फिलिपाइन्समध्ये अमेरिकेच्या यजमानपदाखाली होऊ घातलेल्या नेत्यांच्या शिखर परिषदेच्या पार्श्वभूमीवर, या गटाच्या कामकाजाचा आढावा घेईल, अशी अपेक्षा आहे. नेत्यांच्या स्तरावरील ही संभाव्य शिखर परिषद दोन वर्षांनंतरची पहिलीच असेल. ‘क्वाड’ हा गट राष्ट्राध्यक्ष डोनाल्ड ट्रम्प यांच्या पहिल्या कार्यकाळात पुन्हा सक्रिय झाला होता आणि राष्ट्राध्यक्ष जोसेफ आर. बायडेन ज्युनियर यांच्या काळात तो नेत्यांच्या स्तरापर्यंत पोहोचला.
ट्रम्प पुन्हा व्हाईट हाऊसमध्ये परतल्यापासून, नेत्यांच्या स्तरावर कोणतीही शिखर परिषद झालेली नाही. मात्र, नवी दिल्लीसह विविध ठिकाणी परराष्ट्र मंत्र्यांच्या किमान तीन बैठका झाल्या आहेत. सध्या या गटाचे अध्यक्षपद भारताकडे आहे. जर ही शिखर परिषद मनिला येथे, ‘आसियान’ (आग्नेय आशियाई राष्ट्रांची संघटना) शिखर परिषद आणि संबंधित व्यासपीठांच्या दरम्यान आयोजित केली गेली, तर त्याचे अध्यक्षपद अमेरिकेकडे असण्याची शक्यता आहे. सूत्रांनी पुष्टी केली आहे की, चारही सरकारे मनिला येथे आसियान-संबंधित शिखर परिषदांच्या दरम्यान एक बैठक आयोजित करण्याच्या शक्यतेवर चर्चा करत आहेत. ट्रम्प यांच्या व्हाईट हाऊसमध्ये पुनरागमनानंतर या गटाच्या स्थितीत बदल झाल्याचे मानले जात आहे. काही लोक या गटाकडे ‘इंडो-पॅसिफिक’ क्षेत्रात आपली ताकद दर्शवण्यासाठी आणि चीनवर लक्ष ठेवण्यासाठी एक व्यासपीठ म्हणून पाहतात; परंतु ट्रम्प आणि अमेरिकेने बीजिंगसोबत अधिक चांगले संबंध प्रस्थापित करण्यावर भर दिला आहे.
अमेरिकेचे राष्ट्राध्यक्ष या वर्षाच्या सुरुवातीला एका शिखर परिषदेसाठी बीजिंगला गेले होते आणि पुढील महिन्यात ‘आशिया-पॅसिफिक इकॉनॉमिक कोऑपरेशन’ (एपीईसी) शिखर परिषदेसाठी ते शेन्झेनला जाण्याची शक्यता आहे. अमेरिका चीनसोबत ‘धोरणात्मक स्थिरता’ प्रस्थापित करण्यास उत्सुक आहे. अमेरिकेचे परराष्ट्रमंत्री मार्को रुबिओ यांनी गेल्या आठवड्यात मुंबईत असताना असे म्हटले होते की, जगातील दोन सर्वात मोठ्या अर्थव्यवस्थांमधील व्यापार युद्ध सर्वांसाठीच ‘हानिकारक’ ठरेल.
भारताच्या दृष्टिकोनातून, मनिला येथे होणारी ही संभाव्य शिखर परिषद, भारताच्या अध्यक्षपदाच्या कार्यकाळात अमेरिकेच्या यजमानपदाखाली होणारी नेत्यांची दुसरी बैठक ठरेल. मूळ नियोजनानुसार 2024 च्या शिखर परिषदेचे अध्यक्षपद भारताकडे होते, परंतु बायडेन प्रशासनाच्या विनंतीवरून, भारताने ही बैठक अमेरिकेचे तत्कालीन राष्ट्राध्यक्ष जो बायडेन यांचे गृहशहर असलेल्या डेलावेअरमधील विल्मिंग्टन येथे आयोजित करण्यास संमती दिली होती. अमेरिकेत होणारी जयशंकर आणि रुबिओ यांची नियोजित भेट, या महिन्यात या दोन्ही नेत्यांमधील दुसरी भेट असेल. अमेरिकेचे परराष्ट्र मंत्री (सेक्रेटरी ऑफ स्टेट) गेल्या आठवड्यात मुंबई आणि जामनगरच्या दौऱ्यावर आले होते, जिथे त्यांनी जयशंकर यांची भेट घेतली. वॉशिंग्टन भारतीय कंपन्यांसोबत आर्थिक संबंध अधिक दृढ करण्याच्या प्रयत्नात आहे. जामनगर दौऱ्यादरम्यान, रुबिओ यांनी रिलायन्सद्वारे संचालित तेल शुद्धीकरण प्रकल्पालाही भेट दिली; हा जगातील एकाच ठिकाणी असलेला सर्वात मोठा तेल शुद्धीकरण प्रकल्प आहे.
जॉर्जियामध्ये झालेल्या जी 20 आणि ‘क्वाड’ बैठकांनंतर, जयशंकर कॅरिबियनमधील अँटिगा आणि बारबुडा येथे आयोजित ‘कॉमनवेल्थ हेड्स ऑफ गव्हर्नमेंट मीटिंग’ला (राष्ट्रमंडळ शासनप्रमुख बैठक) उपस्थित राहणार आहेत. 1 ते 4 नोव्हेंबर दरम्यान सेंट जॉन्स येथे होणाऱ्या या बैठकीत जयशंकर भारतीय शिष्टमंडळाचे नेतृत्व करतील.
Recent Comments